Zaterdag 18 januari is Carola Schouten precies honderd dagen burgemeester van Rotterdam. De Volkskrant ging met mee op werkbezoek in Carnisse, een van de kwetsbaarste wijken in de stad.
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Carola Schouten is nog geen vijf minuten op werkbezoek in de wijk Carnisse in Rotterdam-Zuid als ze de 41-jarige Simon tegenkomt. Simon, die in een parkje met zijn twee bulldogs wat aan het lummelen is, moet wat kwijt. Hij wil haar eens haarfijn uitleggen wat de politie en de instanties hem in het verleden allemaal wel niet hebben aangedaan. Dat Schouten wordt geflankeerd door twee wijkagenten en een stadsmarinier, die in opdracht van de burgemeester werkt aan de veiligheid in de wijk, komt hem dus uitstekend uit.
‘Zonder huiszoekingsbevel kwamen ze mijn huis binnen!’, briest Simon. ‘Ze hebben mijn voordeur en de rest van mijn huis gesloopt! Dat is toch kankerzielig? Ja, ze hadden een vuurwapen in mijn auto gevonden. Maar ik werd bedreigd, moet ik dan wachten tot ik word neergeschoten?’ Simon is een bekende van de politie; de aanwezige wijkagenten vermoeden dat hij zijn geld verdient met kleine handeltjes in drugs.
‘U bent duidelijk boos’, zegt Schouten rustig.
‘Ja, die agenten denken dat ze fucking Power Rangers zijn!’
Schouten, niet erg onder de indruk van Simons krachttermen: ‘Wat zou u nodig hebben?’
‘Ik leef al mijn hele leven op Zuid. Maar ze proberen mij op te fokken. Ik wil gewoon met respect worden behandeld. Zij zijn niet beter dan ik! Niemand is meer dan een ander.’
Na hem vijf minuten te hebben aangehoord vindt Schouten het welletjes. ‘Simon, wij gaan weer verder. Mag ik je een hand geven?’ Aarzelend steekt Simon zijn hand uit. ‘Goed je gesproken te hebben’, zegt Schouten. ‘Wij staan altijd voor iedereen klaar, maar je moet óók respect tonen naar de politie.’
Welkom in Rotterdam, Carola Schouten. Criminaliteit en onvrede richting de overheid zijn óók onderdeel van de dynamische stad aan de Nieuwe Maas. De komende jaren zal ze er haar handen vol aan hebben.
Deze zaterdag is Schouten precies honderd dagen burgemeester van Rotterdam. Om die reden ging de Volkskrant met haar mee op werkbezoek in Carnisse, een van de kwetsbaarste wijken in de stad. Ook spraken we met raadsleden van links tot rechts om voorzichtig een eerste balans op te maken.
‘Ahmed (Aboutaleb, red.) was goed, maar Schouten is ook goed’, is de voorlopige conclusie van de Rotterdamse PvdA-fractievoorzitter Co Engberts. ‘Ze heeft veel oog voor omgangsvormen in de gemeenteraad en stelde zich onlangs na de drie vreselijke moorden in IJsselmonde ook echt als een burgermoeder op.’
De aanloop naar de aanhouding van de vermoedelijke seriemoordenaar Sendric S. was ‘ongelooflijk spannend’, blikt Schouten terug. ‘We zaten met de driehoek bijna elk uur wel aan de telefoon om de laatste stand van zaken te bespreken. Ik heb in mijn tijd als minister, onder meer tijdens de boerenprotesten, geleerd om dan de rust te bewaren, en de politie en justitie hun rol te laten vervullen.’
In IJsselmonde bood Schouten de bewoners na afloop een luisterend oor. Ze beloofde meer handhaving en straatverlichting in de nachtelijke uren te regelen, ondanks dat S. al was opgepakt. ‘Ze heeft veel draagvlak in de stad en stelt zich netjes op richting de buitenwereld’, vindt Leefbaar Rotterdam-fractievoorzitter Simon Ceulemans.
De Rotterdamse SP-fractievoorzitter Theo Coşkun vindt haar ‘nog niet echt uitgesproken en een beetje voorzichtig’. Overigens was Aboutaleb volgens de nestor van de Rotterdamse gemeenteraad in zijn begindagen nog veel voorzichtiger. ‘Bij hem merkte je dat hij de last droeg dat hij de eerste burgemeester met een migratieachtergrond was. Bij Schouten zie ik dat ze haar eerste maanden vooral gebruikt om de stad beter te leren kennen – meer dan zichzelf te profileren – en dat begrijp ik ook goed.’
Sinds afgelopen juli bekend werd dat Schouten de nieuwe burgemeester zou worden, zijn de reacties in Rotterdam enthousiast. Haar aantreden betekent op twee onderdelen een unicum voor de stad: voor het eerst is de Rotterdamse burgemeester een vrouw en voor het eerst iemand van de ChristenUnie. Als voormalig minister van Landbouw en een kabinet later als minister van Armoedebestrijding – een portefeuille die in Rotterdam bij uitstek aandacht behoeft – komt Schouten binnen met een behoorlijke staat van dienst.
In haar inauguratiespeech sprak de kersverse burgemeester een verbindende boodschap uit. ‘Bij verdeeldheid en wantrouwen zal ik mijn volle gewicht in de strijd gooien om juist te blijven verbinden’, zei ze. ‘Vrede in onze steden is ons meest kostbare bezit en daarmee misschien wel de belangrijkste opdracht aan mijzelf.’
Die vrede staat onder druk, met name door criminaliteit, erkende Schouten. Tegen de verantwoordelijken hiervoor sprak ze in haar speech minder zalvende woorden. ‘Hebben we het over meedogenloze criminelen die persoonlijk gewin boven maatschappelijke vrede stellen, dan treft u in mij een evenzo meedogenloze burgemeester.’
De Flakkeesestraat in Carnisse, een sobere straat met weinig groen, is een straat met twee gezichten. Bewoners staan er klaar voor elkaar en ondersteunen hun buren waar nodig. Maar de inwoners zijn er ook bekend met de schaduwkanten van de maatschappij. Met een ernstige blik inspecteert Schouten twee huizen – op nog geen 10 meter afstand van elkaar – die het afgelopen jaar werden gesloten. Eén ervan is zelfs met staal afgerasterd. Bewoonster Tania – een vrouw met een rode knot en een bril van Ray-Ban – woont met haar gezin boven een van die woningen, een drugshol dat werd gesloten vanwege aanhoudende overlast.
‘Ik heb nog steeds junkies in mijn portiek’, zegt Tania. ‘Crack roken, urineren en poepen in het traphuis. Ik heb een deurbelcamera en op de beelden zie je ze gewoon spacen. Het begon allemaal toen mijn onderbuurman zijn vrouw verloor en hij verslaafd raakte.’
Schouten: ‘Wat kun je op zo’n moment doen? Het is natuurlijk zijn eigen huis.’ Stadsmarinier Muzaffer Yuksekyildiz knikt. ‘Als iemand geen hulp accepteert is dat heel lastig.’
Tania: ‘Tijdens het koken was mijn onderbuurman een keer in slaap gevallen. Bijna brak er brand uit in het huis. Ik heb kinderen daar wonen! Dat kan toch niet?’ Ze is blij dat de woning is gesloten, maar bang wat er gaat gebeuren als die weer open gaat. Als de gebruikers die vroeger in het pand kwamen om drugs te nemen en seks te hebben met prostituees, weer terugkomen.
‘Bedankt dat je even tijd voor ons had’, zegt Schouten tegen Tania. ‘Ik kan niet alles beloven, maar wel dat de lijntjes kort blijven.’ Ze kijkt nog even de straat in. Drugsoverlast is niet het enige probleem waarmee de straat kampt. Anderhalf jaar geleden vond er in de Flakkeesestraat een explosie plaats. Een explosief was op het raam geplakt van een babykamer. Er raakte niemand gewond, maar er was wel schade en het incident joeg in de straat grote schrik aan.
In de strijd tegen de explosiegolf die Rotterdam en heel Nederland teistert, zijn veel ogen nu gericht op de burgemeester van Rotterdam. Schouten is sinds kort hoofd van de landelijke taskforce tegen explosies. Daarin bundelen vertegenwoordigers van gemeenten, politie, het Openbaar Ministerie, het ministerie van Justitie en Veiligheid, het bedrijfsleven, woningcorporaties en verzekeraars hun krachten in een poging de trend te keren.
In 2024 vonden er in Nederland meer dan elfhonderd incidenten met explosies plaats, veelal in woonwijken. Rotterdam is na Amsterdam de meest getroffen stad. De taskforce is gebaseerd op de succesvolle aanpak van overvallen. Die langdurige en gecoördineerde samenwerking leidde tot een afname van drieduizend overvallen in 2011 naar zo’n vijfhonderd in 2023. Een dergelijke daling hoopt Schouten ook te gaan zien bij de explosies.
Deze maand komt de taskforce voor de tweede keer bijeen. Gaat dat wel snel genoeg? ‘In oktober ben ik aangetreden en in november hebben we voor elkaar gekregen dat de taskforce er kwam’, reageert Schouten. ‘En hoewel in januari pas de tweede bijeenkomst is, hebben we de afgelopen tijd doorgewerkt om alle partijen aan boord te krijgen.’
Ze wil voornamelijk inzetten op het terugdringen van de beschikbaarheid van illegaal vuurwerk. ‘Al is dat niet eenvoudig, want dit gaat over landsgrenzen heen. Maar dat je in Rotterdam voor 5 euro een cobra met de kracht van een handgranaat kan kopen, daar moet snel verandering in komen.’
Schouten vindt het nog te vroeg om concrete ideeën naar buiten te brengen over hoe ze dat voor elkaar wil krijgen. Wel is bekend dat Nederland al langer pleit voor een Europees verbod op de productie van het zwaarste knalvuurwerk dat in landen als Italië en Albanië wordt gemaakt. Maar vooralsnog heeft dat plan in Europa nog geen gehoor gevonden.
Afgelopen week bleek het vraagstuk opnieuw urgent: in een brief aan de raad schreef Schouten dat er vijf explosies zijn geweest bij een woning van een Rotterdamse topambtenaar, werkzaam bij de afdeling Directie Veiligheid. De burgemeester sprak van een ‘uitzonderlijke situatie’ en toonde zich gevoelig voor ‘de impact die deze gebeurtenissen hebben op de medewerker’. Politie en justitie doen nog onderzoek naar de toedracht.
De Nederlandse vuurwerkcultuur speelt een rol bij de explosiegolf, bleek uit een recente analyse van de Nationale Politie. In omringende landen zijn er veel minder explosies. Vuurwerk dat oorspronkelijk is bedoeld voor oud en nieuw, eindigt geregeld in portieken en brievenbussen, is de veronderstelling.
Op oudejaarsdag kwam in Rotterdam de 14-jarige Jack Hoogendijk om het leven nadat hij een ‘shell’, een mortierbom, had afgestoken. Reden voor Schouten om voor een landelijk vuurwerkverbod te pleiten. ‘Een lokaal verbod werkt niet’, zei ze. ‘Er moet een heldere norm komen, zodat iedereen weet waar hij aan toe is. Den Haag moet gaan bewegen, niet de burgemeesters.’
Eén ding viel Leefbaar Rotterdam-raadslid Simon Ceulemans op van zijn nieuwe burgemeester: ‘Ze is behoorlijk scherp richting ons.’ Dat bleek tijdens een debat over preventief fouilleren. Dat is de afgelopen jaren flink afgeschaald, met het doel om etnisch profileren tot een minimum te beperken. ‘De drang om politiek correct te zijn is belangrijker dan de veiligheid van Rotterdammers’, zei Ceulemans in de raadsvergadering.
Toen hij vervolgens racisme binnen de Rotterdamse politie ‘valse verwijten’ noemde en daar door andere raadsleden op werd aangesproken, ging hij nog een stapje verder. ‘Ga eens kijken op de Lijnbaan welke groepen er daar een beestenzooi van maken. Dat zijn geen autochtone bejaarden, dat zijn Marokkaanse jongens en Antilliaanse jongens.’
Schouten schorste de vergadering, en sprak Ceulemans – samen met een paar andere raadsleden – aan op de toon van het debat. Ceulemans: ‘Kijk, Leefbaar is natuurlijk een uitgesproken partij, dat is onze politieke stijl. Het kan zijn dat dit haar niet bevalt, maar ik vind het wel opmerkelijk. Ook merkte ik dat ze niet echt openstaat voor de suggesties die Leefbaar deed over de verbetering van het veiligheidsbeleid.’
Op het stadhuis bestaat breder de indruk dat de nieuwe burgemeester het niet zo heeft op het rechtse Leefbaar Rotterdam, met tien zetels de grootste partij van de stad. ‘Haar lichaamstaal verraadt haar’, zegt SP-fractievoorzitter Coşkun. ‘Soms hoor je haar zuchten, dat kan ze moeilijk verbergen.’
Schouten bestrijdt dat ze het gemunt heeft op Leefbaar Rotterdam. ‘Ik heb er vooral moeite mee als mensen elkaar persoonlijk de maat gaan nemen. Als Ceulemans het idee heeft dat ik strenger richting hem ben, dan is daar misschien ook aanleiding toe geweest. Ik let niet extra op één partij.’
In Carnisse houdt Schouten aan het einde van de middag even halt bij het buurthuis. Binnen is het een potpourri van knutselende autochtone Rotterdammers, Poolse Carnissenaren die een feest ter ere van de apostel Andreas aan het voorbereiden zijn en moeders met een overwegend islamitische achtergrond die samen hebben gekookt. Allemaal willen ze even met Schouten op de foto.
Schouten wordt uitgenodigd om bij Nisrine en de andere kookmoeders aan de keukentafel plaats te nemen. Ze krijgt smida (Marokkaans griesmeelbrood) en muntthee met veel honing in de hand gedrukt. Ze kletst gezellig mee en er wordt veel gelachen.
‘Wat is er zo fijn aan samen koken?’ vraagt Schouten. Wijknetwerker Acha Tarrahi: ‘Zo kom je je huis nog eens uit. Ze houden elkaar gezelschap en helpen iedereen waar we kunnen.’
Schouten: ‘Bespreken jullie ook maatschappelijke vraagstukken?’
Nisrine: ‘Jazeker. De criminaliteit van de kinderen. Maar we hebben het ook over de rommel en de vele junks op straat.’
Schouten: ‘Wat is jullie droom voor de wijk?’
Nisrine: ‘Voor mij is saamhorigheid en verbinding het belangrijkst. Als je RTL 4 aanzet, zie je alleen maar ellende, daar word je verdrietig van. Maar dat weerspiegelt niet wat wij hier hebben in de wijk. Daar zeggen we tegen elkaar: het is fijn dat je er bent.’
Schouten: ‘Ja, dat hoor ik vaker. Er gebeurt veel. Maar in de wijken hebben we gelukkig elkaar.’
‘We hebben de neiging om de nadruk te leggen op alles wat níét goed gaat’, zegt Schouten als ze het buurthuis uitloopt. ‘Deze mensen, die fijn samenleven en op hun eigen manier proberen om hun straat of buurt te verbeteren, blijven vaak onderbelicht. Maar zij maken deze stad.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant