Is de boodschap van de film Babygirl: A) Vrouwen willen zich stiekem tóch laten domineren? B) Néé! Vrouwelijk masochisme is een seksistisch mannelijk bedenksel. C) Ho ho, dit kortzichtig reduceren van de vrouwelijke seksualiteit is pas seksistisch! Of D) Een vrouw kan beter geen directeur worden?
Er was in elk geval één schrijfster van een ingezonden brief in NRC die ‘D’ dacht.
Babygirl van Halina Reijn is het gesprek van de dag op de krantenpagina’s. Na de juichende kritieken van filmkenners sloeg de stemming deze week om. Plots was de film voer voor opiniemakers (v), die zo hun bedenkingen hadden. Hun voornaamste verwijt is dat de film niet feministisch (genoeg) zou zijn. Of preciezer: dat-ie een kwalijk cliché van een onderdanige vrouw propageert.
Ik beschouw mezelf als feminist en ik vond de film ge-wel-dig. Terwijl ik me ook vaak druk maak om schadelijke representatie van de vrouw. Ja, het opvoeren van eenzijdige stereotypen voedt gevaarlijke vooroordelen. Maar dat is hier helemaal niet aan de hand. Romy Mathis, hoofdpersoon van Babygirl, is allesbehalve eenzijdig.
Mathis is juist een verrassend rijk, geraffineerd en gelaagd personage. Ze is een briljante visionair, én een onzekere vrouw. Ze is een machtige president-directeur die soms een klein meisje wil zijn. En ja, ze is de baas en wil in bed soms gecommandeerd worden. Ze is sterk én zwak, een voorbeeld en een loser. Het is en-en-en. Die verwarrende veelheid is precies wat er zo goed aan is.
Maar critici roepen: wat beweer je nou, Halina? A of B? Wat is je boodschap? Terwijl: tussen A en B zitten, zeg maar, eh, nog vijftig tinten grijs.
Waarom raken sommige kijkers zo in de war van deze tegenstrijdigheden? Inconsequenties, onvermogen, chaos en gedoe: het lijkt warempel het echte leven wel. En deze schurende, schutterige condition humaine wordt door Reijn vol mededogen en met veel humor weergegeven. Die humor mis ik in het debat, want daarin schuilt veel nuance, subtekst en zelfspot.
Vaak volgt de kritiek het stropopmodel: je licht er één element uit (Mathis wil gedomineerd worden!) en gaat daar vervolgens tegen tekeer (en dat is schadelijk voor de vrouw!), maar laat behendig buiten beschouwing dat de film over veel meer gaat dan dat. Door je blind te staren op Mathis’ seksuele voorkeur, en of die wel of niet ‘kan’, verlies je de onderliggende psychologie en emoties uit het oog, en die zijn waar het hier om gaat.
Een film is geen handleiding of pamflet, een al te letterlijke interpretatie doet de complexiteit tekort. Met dat hameren op een veronderstelde, discutabele ‘boodschap’ sla je een veelkantig kunstwerk plat. Zei Renate Dorrestein niet ooit: ‘Boodschappen haal je maar in de supermarkt?’
Ik zag een rijke, geestige, menselijke film over schaamte, in een glimmend, sexy jasje. Een film over perfectionisme en het loslaten van controledrang. Over het verenigen van onmogelijke verlangens. Over durven falen en eerlijk zijn, hoe pijnlijk of gênant dat ook is. En over veel meer.
Wat is de boodschap van Babygirl? E) Who cares? Kijk en oordeel zelf. En geniet.
Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns