Vrij snel na de bekendmaking van het bestand in de Gazastrook deed zowel Joe Biden als Donald Trump zijn uiterste best de eer ervoor op te strijken. Maar vooral een innige samenwerking tussen hun speciale gezanten lijkt cruciaal te zijn geweest.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
‘Is dit een grap?’ De laatste vraag tijdens de persconferentie van de Amerikaanse president Biden over de deal tussen Israël en Hamas is voor een verslaggever van Fox News. Die wil weten welke Amerikaanse president in de geschiedenisboeken zal mogen strijken met de eer van dit zwaarbevochten akkoord: Biden of Trump, die over een paar dagen aantreedt? Als de journalist zegt dat de vraag serieus is bedoeld, lacht Biden schaapachtig, zegt kort ‘thank you’ en keert het spreekgestoelte de rug toe. Zijn laatste rede over buitenlandse politiek is voorbij.
Op welk presidentieel conto deze deal komt (mochten toekomstige generaties dat relevant achten), zal afhangen van de bestendigheid van het woensdagavond in Doha gesloten akkoord – specifieker van de vraag of het voor zes weken afgekondigde staakt-het-vuren met medewerking van Trumps regering kan worden omgezet in een duurzaam bestand.
Joe Biden begon zijn rede vanuit Washington met aandacht voor het leed van de burgers in Gaza. ‘Het Palestijnse volk is door een hel gegaan. Er zijn te veel onschuldige mensen gestorven en te veel gemeenschappen vernietigd.’
Daarna begon hij zijn politieke erfenis veilig te stellen. Biden bracht in herinnering dat de deal die nu op tafel ligt en donderdagmorgen door het Israëlische hogerhuis moet worden goedgekeurd, in grote lijnen overeenkomt met het plan dat hij in mei afgelopen jaar voorstelde aan de strijdende partijen. Hij verwees naar de uiterst moeizame gespreksronden tussen Israël, Hamas, de VS, Egypte en onderstreepte dat die gesprekken al lang voor Trumps herverkiezing waren begonnen. ‘Mijn diplomatie bleef zich inspannen om deze deal voor elkaar te krijgen.’
Wat weten we over de Israëlische gijzelaars die Hamas vrijlaat en nog vasthoudt?
Waarom is een bestand nu dan eindelijk wél mogelijk, na vijftien maanden oorlog?
Burgers in Gaza vieren feest, maar vrezen tegelijkertijd voor de toekomst en de wederopbouw. ‘Waar gaan we in hemelsnaam beginnen?’
Gazastrook is na maanden oorlog onherkenbaar veranderd
Volg de laatste ontwikkelingen in het Midden-Oosten via het liveblog
Trump vertelt een ander verhaal. Op zijn eigen socialemediaplatform Truth Social spreekt hij nog voor de officiële aankondiging van de deal – en dus voor Bidens rede – van een ‘epische overeenkomst, die alleen heeft kunnen plaatsvinden als gevolg van onze historische overwinning in november’.
Daar heeft Trump een punt, zeggen vrijwel alle analisten en mensen die bij de onderhandelingen betrokken waren in Amerikaanse media. Een anoniem geciteerde diplomaat zei tegen The Washington Post dat Trumps rol inderdaad belangrijk was voor de doorbraak in de vastgelopen onderhandelingen. Het was ‘de eerste keer dat er echt druk ontstond op de Israëlische kant om een deal te accepteren’.
In de luwte van het kampioenschap geopolitiek ver plassen tussen twee Amerikaanse presidenten vond wel degelijk een uitzonderlijk nauwe samenwerking tussen een oude en een nieuwe regering plaats. Terwijl Biden en Trump elkaar de afgelopen weken naar verluidt nauwelijks spraken, sloegen hun ministers en ambtenaren de handen ineen.
Vooral de speciale gezanten voor het Midden-Oosten van respectievelijk Biden en Trump werkten zij aan zij. Letterlijk, want Steve Witkoff, een vastgoedmagnaat uit de Bronx die bekendstaat om zijn onbehouwen stijl van communiceren, vestigde zich tijdelijk in Qatar. Daar trof hij geregeld Brett McGurk, Bidens topman in de regio.
Als Wittkoff met de staf van Netanyahu belde, luisterde McGurk mee, vertellen bronnen rond het onderhandelingsteam aan The New York Times. Daarbij zat McGurk voornamelijk op de inhoudelijke details en hamerde Witkoff erop dat Trump liever vandaag dan morgen een wapenstilstand wilde – afgelopen zaterdag vloog hij (ondanks de sabbat) van Doha naar Tel Aviv om Netanyahu ervan te overtuigen dat hij overstag moest.
De woordvoerder van Bidens buitenlandministerie, Matthew Miller, bedankte later woensdagavond Trumps mensen officieel voor de samenwerking op weg naar de deal. ‘We denken dat het belangrijk was dat ze aan tafel hebben gezeten.’
In een volgende post op Truth Social lichtte Trump een tipje van de sluier van zijn kijk op de toekomst van Israël en Gaza. ‘Met deze deal op zak’, schreef hij, ‘zullen we nauw blijven samenwerken met Israël en onze bondgenoten om te zorgen dat Gaza nooit meer een vrijhaven voor terroristen wordt’.
Biden waarschuwde Trump in zijn rede om voorzichtig om te gaan met het onderhandelingsresultaat en de volgende stappen. ‘We overhandigen het volgende team een echte mogelijkheid tot een betere toekomst in het Midden-Oosten. We hopen dat ze de kans grijpen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant