Het aantal meldingen over mensen die verward of onbegrepen gedrag vertonen, blijft groeien. In 2012 ontving de politie 44 duizend meldingen, vorig jaar waren het er bijna 150 duizend – meer dan drie keer zoveel. In 2023 ging het om bijna 142 duizend meldingen.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Daarnaast blijkt dat ook steeds meer verdachten, nadat ze zijn opgepakt voor een misdrijf, al eerder bij de politie in beeld waren gekomen vanwege verward of onbegrepen gedrag. In 2024 ging het om 20 procent van de verdachten, oftewel: 42 duizend personen. In 2023 waren dat er nog 34 duizend.
‘En die misdrijven worden steeds ernstiger. Het gaat om bedreiging of vernieling, maar ook om zware mishandeling en soms doodslag’, zegt Martin Sitalsing. De politiechef van Noord-Nederland is als portefeuillehouder bij de politie verantwoordelijk voor dit onderwerp. Als voorbeeld noemt hij de recente Rotterdamse zaak van Sendric S., een 24-jarige man die drie mensen op straat doodschoot. Het onderzoek in deze zaak is nog niet afgerond. ‘Maar ik neem er vergif op in dat hierachter ook ggz-problematiek schuilgaat.’
Bij de politiecijfers van 150 duizend meldingen hoort wel een kritische kanttekening. Want deze zogenoemde E33-meldingen zijn een vergaarbak van allerlei vormen van verward of onbegrepen gedrag: het kan ook gaan over een toerist die te veel heeft geblowd of iemand die eenmalig in psychische nood is. Over de meeste mensen krijgt de politie één E33-melding, en niet altijd dreigt gevaar of is er sprake van een psychische stoornis. Daarnaast is er een harde kern van zo’n tienduizend personen over wie de politie een veelvoud aan meldingen krijgt. Het zijn vaak mensen met een opeenstapeling van problemen.
Wat Sitalsing betreft is het stijgende aantal meldingen een zorgwekkende trend. ‘Er is te weinig capaciteit in de ggz. Het aantal bedden in klinieken is afgebouwd. Mensen die al kwetsbaar zijn, worden ook nog eens in kwetsbare wijken geplaatst, en de ambulante zorg is daar onvoldoende op berekend. En dan gaat het wringen.’
Wat hem betreft zijn deze ontwikkelingen een voedingsbodem voor ellende. ‘Agenten zien dat mensen aan de rafelrand van onze maatschappij er steeds slechter aan toe zijn. Je merkt ook dat het gevoel van onveiligheid hierdoor toeneemt.’
Het kabinet schreef deze zomer in het regeerprogramma dat de politie minder tijd kwijt zou moeten zijn aan meldingen over verward en onbegrepen gedrag. ‘Werkzaamheden van de politie’ zouden overgeheveld moeten worden ‘aan ter zake deskundige organisaties’. Maar daar merken agenten nog weinig van, zegt Sitalsing.
Wel wordt er in verschillende eenheden steeds beter samengewerkt met de zorg. In bijvoorbeeld Tilburg wordt er samen met de ggz naar de melding gekeken. Zo kan sneller een juiste inschatting worden gemaakt, is de gedachte, en hoeft er niet altijd een politieauto op pad. Of kan de melding bijvoorbeeld worden doorgestuurd naar gemeentelijke sociale teams. ‘En je kunt escalatie, zoals in vorig jaar in Groningen, beter voorkomen. Daar gingen twee agenten naar een melding over een jonge vrouw die zichzelf iets zou willen aandoen. Toen ze daar kwamen, werden ze met een mes belaagd en waren ze genoodzaakt te schieten. De vrouw is overleden.’
Sitalsing pleit ervoor om de 112-meldkamers standaard uit te breiden. ‘Er moet een vierde tafel komen. Dus naast een tafel voor de politie, ambulance en brandweer zou er ook een tafel voor de ggz moeten zijn. Nu leggen de E33-meldingen zo’n beslag op het politiewerk.’ Alleen, vervolgt hij, ‘daarmee los je het onderliggende probleem niet op. Als je vervolgens geen plek in de zorg hebt waar deze mensen terechtkunnen, belanden ze alsnog op straat.’
Afgelopen jaar is politiechef Sitalsing zelf ook bedreigd door twee personen met mentale problemen. ‘Bij een van hen was het heel duidelijk een roep om hulp. Ze dacht: als ik hem bedreig, dan moet ik wel opgenomen worden in een kliniek.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant