Na het opblazen van de pijpleidingen Nord Stream 1 en 2 ging er tussen de 446.000 en 485.000 ton van het gas methaan de lucht in. Dat zeggen tientallen wetenschappers in een nieuwe publicatie over het lek. Die hoeveelheid is net iets minder dan de jaarlijkse uitstoot van de gehele Nederlandse landbouw.
Op 26 september 2022 werden de Nord Stream-gaspijpleidingen, die Russisch gas moesten leveren aan West-Europa, door een sabotageactie op vier plekken opgeblazen. Dat leidde tot het grootst waargenomen gaslek uit de geschiedenis. In het najaar van 2022 maakten onderzoekers al diverse schattingen van de omvang. Die liepen nog sterk uiteen.
Omdat het gas warmte vasthoudt, leidt dit lek tot extra opwarming van de aarde. Hoewel het minder aandacht krijgt dan CO2, levert methaan een flinke bijdrage aan klimaatverandering.
Voor deze preciezere schatting van het lek deelden zo'n vijftig wetenschappers hun metingen en berekeningen, onder leiding van het Internationaal Methaan Emissies Observatorium (IMEO) van de Verenigde Naties. Ze publiceerden dit in het wetenschappelijke tijdschrift Nature.
Preciezer dan dit wordt de schatting naar verwachting niet. "Alle metingen die er zijn, zijn hier verzameld. Dit is het", zegt Hugo Denier van der Gon, die namens TNO meewerkte.
Ondanks de gigantische omvang is dit lek slechts een minuscuul deel van de wereldwijde uitstoot. In 2022 stoten mensen een hoeveelheid methaan uit die gelijkstaat aan circa duizend Nord Streams.
Er zijn al langer zorgen over de oplopende uitstoot van methaan. In 2021 spraken landen af dat de uitstoot in 2030 minimaal 30 procent lager moet zijn. "Als je echt in die richting wil, moet je er heel veel werk van maken", zegt Denier van der Gon. "Je moet een enorm aantal lekken dichten."
De omvang van het Nord Stream-lek is op meerdere manieren gemeten: met satellieten, vanuit helikopters, schepen, torens en vanaf een speciale drijver. Ook berekenden wetenschappers hoeveel gas er in de pijpleidingen zat en hoe zich dat door het water en de lucht verspreidde.
Elk van die methodes had zijn zwakke punten. "Dit was een relatief moeilijke bron om te meten", zegt Bram Maasakkers van het Nederlandse ruimtevaartinstituut SRON. Satellieten hadden vaak geen zicht door bewolking. Het waarnemen van methaan kan boven zeewater alleen onder specifieke omstandigheden.
Bovendien duurde het even voordat helikopters en schepen ter plekke waren. Het lek was toen allang niet meer zo hevig. Er kwamen geen gasbubbels meer naar boven, maar het lekte alleen nog gas wat in het water was opgelost. Meettorens gingen wel meteen aan de slag, maar deze staan allemaal op land en dus relatief ver van het lek.
"Maar door al die schattingen te combineren kom je tot best een precieze marge", zegt Maasakkers. "Zeker als je bedenkt hoe ingewikkeld dit eigenlijk is, in vergelijking met een simpel gaslek op land."
De onderzoekers willen de lessen van deze samenwerking breder gaan gebruiken. Wereldwijd werken ze er hard aan de uitstoot van methaan door vooral de olie- en gasindustrie te meten.
"Dit laat zien hoe verstandig het is om met meer dan één methode te kijken naar lekkages als dat kan", zegt TNO-onderzoeker Denier van der Gon, "maar het blijft een absurde situatie. Ik denk, en hoop, dat we niet regelmatig van dit soort lekken gaan meemaken."
Officieel is er nog altijd geen schuldige aangewezen voor de sabotage van drie van de vier gasleidingen tussen Rusland en Duitsland. Zowel een Zweeds als Deens onderzoek werd gestaakt. Er loopt nog wel een Duits onderzoek. Een Duitse rechter vaardigde in augustus 2024 een arrestatiebevel uit tegen een Oekraïner.
In 2023 onthulden NOS en Nieuwsuur met diverse buitenlandse media dat de Amerikaanse inlichtingendienst CIA Oekraïne had gewaarschuwd Nord Stream niet te saboteren. De Amerikanen waren getipt door de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD.
Een jaar later stelde The Wall Street Journal dat de Oekraïense president Zelensky aanvankelijk toestemming had gegeven voor de sabotage. Onder druk kwam hij daarop terug, maar de Oekraïense bevelhebber Zaloezjny zou toch hebben doorgezet. Oekraïne ontkent Nord Stream te hebben opgeblazen.
Nieuws
Deel artikel:
Source: NOS nieuws