De hoorzittingen met aankomende bewindslieden, een nieuw element in de laatste kabinetsformatie, staan alweer op de tocht. De PVV geeft niet langer onvoorwaardelijke steun aan het D66-initiatief.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
In een voor donderdagavond geagendeerd debat dient SGP-Kamerlid Diederik van Dijk een motie in, mede namens VVD en SP, waarmee de hoorzittingen moeten worden geschrapt. Een openbaar kennismakingsgesprek nadat bewindslieden zijn benoemd, kan volgens de SGP volstaan. Als de PVV daarin meegaat bij de stemming volgende week, zijn hoorzittingen zoals die eind juni plaatsvonden na één keer weer van de baan.
Het besluit om nieuwe ministers en staatssecretarissen te laten horen door de Tweede Kamer, nog voor hun beëdiging bij de koning, viel in oktober 2023. Dat was een maand voor de verkiezingen van 22 november. Volgens D66-Kamerlid Joost Sneller vergroten hoorzittingen de transparantie in de formatie en geven ze bewindslieden de gelegenheid gebeurtenissen uit hun verleden toe te lichten. In februari 2024 stelde de Kamer een handleiding vast.
Toen al toonde de PVV plotseling reserve, terwijl de partij voorheen steevast voorstander was. Eerdere pogingen van D66 en GroenLinks om hoorzittingen te organiseren, waren altijd gestrand. De grote middenpartijen VVD, CDA en PvdA bleken steeds tegen te zijn. Nadat de PvdA, door de samenwerking met GroenLinks, van opstelling veranderde, was er wel een meerderheid.
Maar na de verkiezingen, bij de vaststelling van de vormgeving van de hoorzittingen, sprak PVV-Kamerlid Gidi Markuszower openlijk aarzelingen uit. Zijn partij was op dat moment voor het eerst de grootste Kamerfractie geworden. Markuszower zei te vrezen voor ‘circusachtige taferelen’.
Uiteindelijk werden de beoogde bewindslieden eind juni per departement ontvangen door de vaste Kamercommissie die aan een ministerie is gekoppeld. Alle hoorzittingen vonden binnen een week plaats, om het tijdverlies in de formatie zo beperkt mogelijk te houden. Aankomend premier Dick Schoof werd van de hoorzittingen uitgezonderd, omdat de Kamer hem kon aanspreken tijdens het debat over de regeringsverklaring.
Het presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer, vroeg na de formatie de verantwoordelijke commissie om advies over de vraag of de hoorzittingen een vaste plek dienen te krijgen in de formatie. Dat stuitte op argwaan bij Sneller, die altijd voor ogen had dat zijn initiatief niet eenmalig zou zijn.
Tot zijn opluchting besloot deze ‘commissie voor de werkwijze’ in oktober de hoorzittingen ‘in de huidige opzet te continueren’. De PVV was bij die vergadering afwezig, behoudens de niet van enthousiasme overlopende Kamer- én commissievoorzitter Martin Bosma (ook PVV). Het presidium nam het advies in een brief van 13 november over. Die brief stond 19 november als hamerstuk op de agenda bij de wekelijkse stemmingen in de Tweede Kamer. Maar wel met de aantekening ‘dat de fracties van de PVV en SP geacht wensen te worden tegen het voorstel te hebben gestemd’.
Van de SP was dat geen verrassing. De partij hanteert, net als VVD, CDA, CU en SGP, de stelregel dat bewindslieden het vertrouwen van de Kamer genieten tot het tegendeel wordt bewezen. Hoorzittingen geven de Kamer geen enkel machtsmiddel, anders dan in het Europees Parlement waar de benoeming van Eurocommissarissen kan worden tegengehouden.
Maar steun van de PVV is cruciaal. De 37 zetels van die partij, gevoegd bij de traditionele weerstand, leveren een nieuwe meerderheid van 77 zetels op, nu de andere kant uit. Sneller liet de brief daarop ‘onthameren’ (van de stemmingslijst halen) en vroeg een apart debat aan.
Vooruitlopend daarop houdt Markuszower zich nu op de vlakte. Hij zegt dat de PVV-fractie eerst het debat van donderdag wil afwachten. VVD-Kamerlid Ingrid Michon-Derkzen: ‘Wij zijn altijd tegen geweest en blijven dat.’ SP-Kamerlid Michiel van Nispen: ‘Hoorzittingen passen staatsrechtelijk niet en we moeten als Kamer onze tijd beter besteden: minder ophef en sensatie, meer oplossingen voor problemen.’ Volgens Sneller ‘vonden vriend en vijand dat het juist geen circus was geworden’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant