De gemeentelijk gesubsidieerde muziekschool van Rotterdam stopt met alle zang- en instrumentlessen. De 32 docenten krijgen per 1 mei hun ontslag en de 1.200 getroffen leerlingen mogen in het voorjaar voor het laatst naar de les komen.
is kunstverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over kunstpolitiek en subsidiebeleid.
De bezuiniging past in de rij sluitingen die het gevolg zijn van vijftien jaar snijden in cultuurbeleid en gemeentebegrotingen. Voor menig muziekschool, bibliotheek en zwembad is vanaf 2010, onder de eerste kabinetten van premier Mark Rutte, het doek gevallen. Van de vier grote steden zijn Den Haag en Utrecht al jaren hun door de gemeente gesubsidieerde muzieklessen kwijt.
‘Het voelt alsof er een arm van de organisatie afgaat, maar we kunnen niet anders’, zegt interim-directeur Heidy Knol van de SKVR, de stichting voor kunstzinnige vorming waar de muziekschool onder valt en die voor een kleine 100 duizend Rotterdammers ook gesubsidieerde cursussen geeft in dans, theater, beeldende kunst en mode.
De SKVR, die het besluit om met de muzieklessen te stoppen in december naar buiten bracht, worstelt al jaren met het financieel gezond houden van de organisatie, die van de gemeente 7,7 miljoen euro subsidie per jaar krijgt. Lang is geprobeerd de muzieklessen ‘in de lucht te houden’, zegt Knol, die in de zomer door de raad van toezicht is aangesteld om als interimmer de reorganisatie uit te voeren. ‘Het businessmodel onder wat de jaarlessen muziek en zang heten was al sinds 2017 niet kostendekkend te krijgen.’
De gemeente besloot acht jaar geleden muzieklessen voor leerlingen ouder dan 25 jaar niet langer te subsidiëren. De SKVR heeft daarna lestarieven verhoogd en ook het aantal leerlingen per uur opgevoerd tot vier. ‘Toch komen we nog steeds een miljoen euro per jaar tekort bij het domein Vrije Tijd’, zegt Knol. ‘Daar vallen ook lessen theater, beeldende kunst, dans en mode & design onder. Maar bij muziek lijden we het meeste verlies, omdat goede lessen piano of viool niet in grotere groepen te geven zijn. Ze zijn dus kostbaarder. De koren kunnen we bijvoorbeeld wel houden.’
De gemeenteraad voelde zich voor de kerst ‘erg overvallen’ door het besluit van de SKVR, zegt GroenLinks-fractievoorzitter Judith Bokhove. Maar de raad kan er niet veel aan doen: nergens in de subsidieregeling is vastgelegd dat de SKVR muzieklessen moet aanbieden. Met een breed aangenomen motie van GroenLinks én rechtse tegenstrevers Leefbaar Rotterdam roept de raad het stadsbestuur op de ontslagen muziekdocenten wel te helpen een nieuwe muziekcoöperatie op te zetten.
‘Als we een lescollectief met deze omvang kunnen behouden, dan valt er voor de leerlingen makkelijker in groepsverband te spelen’, zegt Bokhove, die in contact staat met de docenten. ‘We hebben hier in de stad ook het conservatorium Codarts. Het zou toch vreemd zijn als we daar geen Rotterdamse kinderen meer voor kunnen opleiden?’
De SKVR zet voortaan in op muziekeducatie in de breedte: projecten om kinderen op school kennis te laten maken met het plezier om te zingen of een muziekinstrument te bespelen blijven overeind. Het sluit aan bij het cultuurbeleid van wethouder Said Kasmi (D66), die de maatschappelijke rol benadrukt die cultuur kan spelen bij het leefbaar houden van wijken waar armoede en vereenzaming op de loer liggen. Zo zijn de programma’s Ieder Kind Een Instrument en Wijkcultuurscholen bedoeld om jongeren te bereiken die muziek maken niet ‘van huis uit’ meekrijgen.
Docent Jorien Muste, die al 22 jaar vioolles geeft bij de SKVR, ziet de moeilijkheden waarin muziekscholen verkeren in een groter verband. Op basisscholen is de muziekles jaren geleden uit het vaste lesprogramma verdwenen. Docenten in de creatieve vakken zijn er wegbezuinigd ten faveure van de kennisvakken taal en rekenen. Muziekscholen zijn in het gat gesprongen om jonge kinderen toch een kennismaking te bieden.
‘Gemeentesubsidies gaan daar nu vaker heen’, zegt Muste. ‘Rotterdam vindt sociale projecten belangrijk en zodoende is er minder focus op de instrumentlessen. Terwijl kinderen graag muziek willen maken. Ook voor viool is het animo groot. Alleen de stijl verandert, mijn leerlingen spelen nu ook jazz en urban.’
De puzzel om muziekonderwijs in elke gemeente overeind te houden is moeilijker geworden, nadat Den Haag in 2015 de jeugdzorg en andere zorgtaken overhevelde naar de gemeenten. Het rijk leverde er vaak niet genoeg budget bij om die taken uit te voeren, en zodoende moesten gemeenten elders snijden.
Het sluiten van bibliotheken stuitte na verloop van jaren bij zoveel politieke partijen op bezwaren, dat wettelijk is vastgelegd dat gemeenten vanaf 2026 een ‘zorgplicht’ hebben om een bibliotheek open te houden voor hun inwoners. Het is ook de geëigende weg om cultuureducatie te versterken, zegt cultuurwethouder Marcelle Hendrickx (D66) van Tilburg en tevens voortrekker van het cultuurbeleid namens de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Ze hoort namelijk te vaak van collega-wethouders dat ze heus wel cultuurbeleid overeind willen houden, maar er geen financiële ruimte voor hebben.
‘Laten we radicaal zijn: cultuureducatie is niet een dingetje voor erbij. We weten dat het goed is voor de ontwikkeling van je brein als je als kind in aanraking komt met muziek en dans. Iedereen, met elke huishoudportemonnee, moet daar gelijke kans op hebben. Ik hoor momenteel zo vaak dat we iets moeten doen aan de eenzaamheid en depressie onder jongeren. Laten we dan niet allerlei dingen afbreken, zoals muziekeducatie, die daar goed aan kunnen bijdragen.’
In Tilburg biedt het door de gemeente gesubsidieerde centrum voor cultuureducatie Factorium nog gewoon muzieklessen. Toch weet directeur Bas Verberk hoe moeilijk het is, vooral in steden, om dat rendabel te houden. Muziekscholen kunnen nauwelijks concurreren met vrij gevestigde docenten. ‘Ik betaal een docent 72 euro per uur inclusief voorbereiding’, zegt Verberk. ‘Daar valt een zelfstandige die thuis les geeft onder. In kleinere gemeenten speelt die concurrentie minder, omdat daar meestal niet zoveel muziekdocenten wonen.’
Zodoende is ook op de muziekschool in Tilburg niet meer in elk instrument les te krijgen. ‘De fagot zijn we verloren.’ Voor de toekomst van de muziekschool in de stad ziet Verberk een brede instelling voor zich, die zoveel mogelijk kinderen en volwassenen kennis laat maken met muziek en daarna de eerste jaren van instrumentenles biedt. ‘Voor talenten houden we daarna wel een apart traject. Maar wie voor zijn plezier langer les wil houden kan overstappen naar een privédocent.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant