In een café in de hoofdstad bestelde ik twee thee. De kassa zei 8 euro. Niet altijd kijk ik op bonnetjes, maar aan de fameuze keukentafel zeggen we steeds vaker: waar is het geld gebleven. En die thee, al was het Twinings, werd met 4 euro per glas de spreekwoordelijke druppel.
Ik sloeg aan het rekenen. Een glas kokend water komt tegen de hoge energieprijs uit op zo’n 0,008 euro – afgerond 1 eurocent. Het Twinings-theezakje kost 20 eurocent. Er is een waterkoker of theemachine nodig. Raam een professionele waterkoker op 500 euro, gaat vijf jaar mee, zet vijfduizend koppen thee per jaar, dan is de afschrijving 2 eurocent per kop. Onderhoud van de machine schat ik op 1 eurocent per bestelling.
De duurste component van mijn thee is de barman. Stel, hij zet gemiddeld een kop per minuut (weer, niet de lulligste, want thee gaat razendsnel en geen ingewikkelde rituelen met havermelkschuim in kransmotief eindigend in een hartje); zijn salaris is (inclusief werkgeverslasten) 16 euro per uur, dan kost een kop thee het café 0,27 euro aan loon. Torenhoge huren in Amsterdam: zeg 10 cent per drankje. Dan tel ik nog de afschrijving op het glas (5 eurocent) en een opslag van 2 eurocent voor gas en licht. Komt de kostprijs van mijn thee op 0,68 euro. Winstmarge: 83 procent.
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
De Nederlandse inflatie liep volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek in december op tot 4,1 procent. Dat is ver boven het Europese gemiddelde, dat was 2,4 procent diezelfde periode. Prijzen in de horeca zijn intussen zo hoog, dat zelfs de ‘gemaksgeneraties’ GenZ en de Millennials, grootverbruikers van het buitenshuis eten en drinken, hun dure avondjes uit laten schieten, meldt het FD.
Als verklaring voor de hoge prijzen gaat het over transportkosten, dure stroom en vooral gestegen lonen. Dat afgelopen jaren Nederlandse bedrijven recordwinsten boekten door afzetprijzen te verhogen tot ver boven de stijging van inkoop- en loonkosten, wordt nauwelijks meer genoemd.
In Economenvakblad ESB stelden twee FNV-economen dat de bedrijfswinsten in Nederland hoger zijn dan het Europees gemiddelde, en dat overheidsbeleid inflatie aanwakkert. Interessanter nog dan de winstmarge van bedrijven (verhouding winst – omzet), is de winstquote op nationaal niveau. Die laat zien hoeveel van het totale inkomen in een economie gaat naar kapitaal (als winst), in plaats van naar arbeid (als lonen).
De winstquote was vorig jaar in Nederland 44 procent, tegen 40,7 in de EU. In de inflatiejaren na 2019 steeg die winstquote bovendien met 10 procent. De overheid kan ijveren voor prijsverlaging van voedingsmiddelen, zoals de Franse overheid doet. Tijdens corona dempte ook de Nederlandse regering de inflatie door de prijs van gas, stroom en brandstoffen te drukken. Die verlagingen zijn ingetrokken. Ook huurprijzen stijgen nu fors mee.
Als gevolg van de hoge prijzen gaat het over de economische effecten (rentestijging, concurrentiepositie, loonprijsspiraal). Veel groter zijn de politieke gevolgen omdat die al het andere beïnvloeden. Donald Trump dankt zijn tweede termijn als president aan een geslaagde campagne. Hij beloofde gewone Amerikanen de hoge prijzen te zullen verlagen.
Dat ze vervolgens vooral zullen betalen voor stijgende winsten van grote bedrijven, is de cynische logica van het hardrechts populisme. In plaats van belastingverhoging die de inflatie tempert, biedt het door Geert Wilders gevormde kabinet forse lastenverlichting aan bedrijven.
In het Amsterdamse café was ik te blöd om te zeggen: sorry, 4 euro voor een thee? Dat is idioot. Misschien is het tijd dat de consument ook burger wordt. Dat zij zich minder laat verslijten voor de idioot die betaalt voor de aanhoudende vermogensoverdracht van arbeid naar kapitaal.
In een eerdere versie van deze column stond dat de inflatie in Nederland volgens het Centraal Planbureau opliep tot 4,1 procent. Dit klopt niet: de inflatiecijfers zijn gebracht door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns