Bij demonstraties van Extinction Rebellion klinkt vaak klassieke muziek. Waarom is dat? De Volkskrant ging mee met het XR-koor, van de repetitie naar de A12.
‘Het is een strijdlied, mensen’, zegt dirigent Marien (64) tegen het koor dat tegenover hem staat. In de repetitieruimte in Den Haag hebben ongeveer dertig koorzangers en vijf koperblazers zich zaterdagochtend vroeg verzameld voor een laatste repetitie. ‘Dit stuk meer legato’, ‘hier een crescendo’ en ‘op deze maat ritenuto’ krijgen de muzikanten mee. Over een uurtje staan de koorleden op de A12. Ze zijn naar Den Haag gekomen om met Extinction Rebellion (XR) te demonstreren tegen fossiele subsidies.
Demonstraties van Extinction Rebellion gaan vaker gepaard met klassieke muziek. In maart 2023 werd het XR-orkest opgericht en een paar maanden later stond er voor het eerst een voltallig symfonieorkest op de A12. Ze speelden de Zevende symfonie van Beethoven. ‘Dat was een groot succes’, vertelt Sanne Bijker (43), medeoprichter van het XR-orkest en -koor. Het orkest kreeg veel media-aandacht en ook op sociale media werden de beelden veel rondgedeeld.
Maar vandaag is het voor alle kostbare instrumenten van het symfonieorkest te koud, te nat én te zonnig, zegt Tinta Schmidt von Altenstadt (56), XR-koor- en orkestlid en professioneel violist bij het Balletorkest. Daarom worden de XR-muzikanten op zaterdag vertegenwoordigd door het XR-koor. En naast de snelweg, op een verrijdbaar podium, zullen muzikale acts en nog twee koren, het klimaatkoor en de Singing Rebels, te horen zijn.
In de tot ‘XR-musician-tourbus’ gedoopte touringcar, waar vrijgevig keelsnoepjes worden uitgedeeld, krijgt het XR-koor ondertussen het actieplan te horen. ‘Achter de bus komen zo auto’s rijden die het verkeer zullen tegenhouden. Als dat gelukt is, kunnen jullie uitstappen’, vertelt Bijker.
Er gaat geroezemoes door de bus. Zo hebben ze het nog nooit gedaan. Meestal zijn de muzikanten niet de eersten of de laatsten op de snelweg. Ze komen om te zingen en de meesten gaan snel na de uitvoering weer weg. Veel van hen proberen een arrestatie bij deze demonstraties te voorkomen.
‘Het koor is er ook voor mensen die zichzelf eigenlijk geen weg zien blokkeren’, zegt Bijker. Oudere demonstranten die ’s middags graag terug willen naar hun families of moeders en dochters die samen voor het eerst naar Den Haag komen.
Toch staan de koorleden even later echt als eerste op de snelweg. De blokkade is gelukt. Al snel worden ze vergezeld door andere demonstranten en een grote politiemacht.
Dan is er wat consternatie. Een politieagent springt over de barrière en begint stalen buizen, bedoeld voor het apparaat waarmee de activisten zich aan elkaar willen vastketenen, af te pakken. Met een hard geluid raken ze het asfalt. De menigte schrikt. Dan doen de XR-leden hun handen omhoog. Het gebaar om om stilte te vragen. De eerste toon van Mozart klinkt. Een plotselinge vertraging. Ritenuto. De snelweg valt stil.
‘Onze muziek werkt de-escalerend’, zegt Bijker. ‘Maar we gebruiken het ook om een boodschap over te brengen. Muziek is onze manier om te laten zien dat we wél naar elkaar kunnen luisteren en samen wat moois kunnen maken.’
De keuze voor klassieke muziek in het repertoire is dan ook bewust. Het koor zingt meerstemmige liederen. De verschillende partijen vormen samen één geheel. ‘Muziek verbindt’, zegt Schmidt von Altenstadt, ‘en het is universeel.’
Neem de klassieke stukken die het koor zingt, het Ave verum corpus van Mozart en een bewerking van O Haupt voll Blut und Wunden, een luthers kerklied dat vooral bekend is als de vierstemmige bewerking die Johann Sebastian Bach maakte voor zijn Matthäus-Passion. ‘Die liederen zijn ten eerste enorm herkenbaar. Iedereen heeft weleens een flard opgepikt in een reclame of in een film. En er zit een kracht in die oude muziek. De uitvoeringen raken iedereen’, aldus Schmidt von Altenstadt.
Op de snelweg klinkt het slotakkoord van Ave verum corpus. Een megafoon wordt doorgegeven en koorlid Karen (67) komt aan het woord. ‘Muziek geeft me hoop en verbindt me met andere mensen’, zegt ze. ‘Met muziek geven we uiting aan onze zorg en angst én muziek houdt de belofte in dat er een betere wereld mogelijk is.’
‘We willen met onze muziek laten zien dat niet alleen ecosystemen, maar ook schoonheid en kunst op het spel staan’, zegt Bijker.
Nadat het koor klaar is, lopen de meeste koorleden, al zingend, de snelweg af. Anderen blijven en mengen zich onder de andere demonstranten. Maar de blazers blijven spelen, totdat de laatste demonstrant is opgepakt. Pas dan is het op de A12 weer stil.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant