De verkiezingscampagne, de ‘Winterwahlkampf’, is in Duitsland begonnen met een demonstratie van het onvermogen om de radicaal-rechtse AfD tegen te houden. Een poging de AfD-partijdag te verstoren mislukte: de partij koos Alice Weidel tot lijsttrekker, en zelfs tot kandidaat-bondskanselier.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Nauwelijks meer dan tienduizend demonstranten uit heel Duitsland waren naar het oostelijke stadje Riesa gekomen, waar zeshonderd afgevaardigden van de AfD zaterdag in de WT Arena de keuze voor de nieuwe partijleider bekrachtigden. Groepen demonstranten probeerden de toegangswegen naar het evenement te blokkeren, met als gevolg dat het congres ruim twee uur later begon dan gepland. Meer zat er, ook door de grote politiemacht die klaarstond, niet in.
AfD had Riesa bewust uitgekozen. Het stadje met 29 duizend inwoners is een AfD-bolwerk. Bij de Europese verkiezingen van vorig jaar kwam de extreemrechtse partij er als veruit de grootste uit de bus, met 39,3 procent van de stemmen. De christendemocratische CDU haalde 20,9 procent, en de sociaaldemocratische SPD bleef steken op 5,9 procent.
De SPD hield zaterdag haar eigen partijdag in de Duitse hoofdstad Berlijn. Het spektakel bij die gelegenheid bleef beperkt tot de zaal zelf. Daar werd Olaf Scholz opnieuw tot lijsttrekker en kandidaat-bondskanselier gekozen. Een verrassing was dat niet, maar onomstreden was het evenmin. Duitse media lieten duidelijk hun scepsis blijken over de vraag of de impopulaire Olaf Scholz nog wel de goede man is om de SPD uit de malaise te trekken.
Scholz is de huidige bondskanselier. Zijn ‘stoplicht-coalitie’ (rood voor SPD, geel voor de liberale FDP en groen voor Die Grünen) viel in november uiteen. In december verloor Scholz vervolgens een vertrouwensstemming in de Bondsdag, waardoor er nu op 23 februari vervroegde verkiezingen komen. De SPD staat er in de peilingen slecht voor. Bij regionale verkiezingen in de deelstaten Thüringen, Saksen en Brandenburg haalde de partij vorig jaar het slechtste resultaat sinds de Tweede Wereldoorlog.
Ook Scholz zelf staat op een dieptepunt van zijn populariteit. Hij scoort maar 21 procent, aanzienlijk minder dan zijn concurrenten Alice Weidel (AfD, 30 procent), Robert Habeck (De Groenen, 34 procent) en Friedrich Merz (CDU, 42 procent). Veruit de populairste politicus van dit moment is Scholz’ partijgenoot Boris Pistorius, met 60 procent, en in de SPD gingen stemmen op om niet Scholz maar Pistorius partijleider te maken.
Pistorius trok zich echter terug, zodat op de partijdag de weg naar het leiderschap voor Scholz weer openlag. Daar presenteerde hij zichzelf niet als een verliezer, maar als een man die weet wat winnen is: ‘In Hamburg (waar hij van 2011 tot 2018 burgemeester was, red.) ben ik twee keer verkiesbaar geweest, en twee keer heb ik daar gewonnen.’
Robert Habeck, minister van Defensie onder Scholz, werd in november al aangewezen als leider van Die Grünen, die als één man achter ‘team Robert’ de verkiezingen ingaan. Dat een partij met in de peilingen niet meer dan 12 procent van de stemmen hem tot kandidaat kiest voor het bondskanselierschap, roept bij omroep ZDF de vraag op of ze dat doet uit hoop (het ‘Prinzip Hoffnung’) of uit grootheidswaanzin.
De nieuwe lijsttrekker van de AfD toonde zich, volgens de Frankfurter Allgemeine Zeitung, zaterdag een stuk zelfbewuster dan in het lange vraaggesprek dat ze donderdag had gehad met Elon Musk, rijkste man ter wereld, vertrouweling van Donald Trump en eigenaar van X. Zelfs in haar eigen partij was niet iedereen onder de indruk van haar optreden, al vond iedereen het, volgens de FAZ, wel fijn dat een ‘Superpromi’ als Elon Musk de AfD steunt. Alice Weidel bedankte de superprominent zaterdag nadrukkelijk, ook omdat hij de AfD-partijdag in zijn geheel op zijn platform X streamde.
Weidel beloofde de zeshonderd afgevaardigden in Riesa ‘grootscheepse terugzending’ van migranten, ze beloofde de grenzen te sluiten en alle ‘windmolens van de schande’ te zullen afbreken. ‘Als wij regeren, zullen we alle windenergiecentales slopen.’ De zaal gaf haar een staande ovatie.
Buiten demonstreerden de aanhangers van de beweging ‘widersetzen’ (‘weerstaan’), onder wie de ‘Oma’s gegen Rechts’, tegen de opkomst van de populisten. De politie was achteraf tevreden: de demonstranten hadden van zich laten horen, het evenement kon gewoon doorgaan, en er vielen nauwelijks gewonden.
De meeste demonstranten arriveerden met bussen. Riesa zelf is een typisch voormalig Oost-Duits stadje dat economisch achterbleef na de Duitse eenwording van 1989. Met als genadeklap de sluiting van de lokale staalfabrieken, toen het aantal inwoners met bijna de helft afnam. Sindsdien is de bevolking steeds meer teleurgesteld geraakt in de Berlijnse politiek.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant