Voor Jutta Leerdam is dit pre-olympische jaar een groot experiment. Juist door ongebaande paden te bewandelen, kiest ze voor zekerheid, weet de titelfavoriet voor het EK sprint.
is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft over schaatsen, zwemmen en tennis.
Ben ik dat, dacht Jutta Leerdam, toen ze eerder deze week bij de hoofdingang van ijsbaan Thialf een metershoog doek zag hangen. Pontificaal in beeld haar foto, als aankondiging voor de Europese kampioenschappen allround en sprint van dit weekend in Heerenveen. Leerdam, met aangezette stem: ‘Nou, the pressure is ón.’
Vraag Leerdam (26) naar de afgelopen maanden en de route die ze bewandelt, en ze houdt haar antwoord simpel. In haar optiek doet ze niets anders dan voorheen. Ze staat gewoon op, kijkt welke training er op het programma staat, en voert die uit terwijl ze streeft naar perfectie. Een risico nam ze met haar keuze voor een eigen, individuele route niet, stelt ze. Voor haar voelde haar carrièrevoortgang zonder commercieel schaatsteam als een keuze voor zekerheid. ‘Maar misschien denk ik wel anders dan andere mensen?’
Leerdam breekt al jaren met conventies. Ze loopt niet over de gebaande paden en heeft meer bekendheid dan een schaatser ooit kreeg. Twee dagen voor de start van het sprinttoernooi zit de regerend Europees kampioen en topfavoriet voor de sprinttitel ontspannen in een hoek van de schaatskantine van Thialf. Haar in een staart, groene joggingbroek, een strak wit sponsorshirt van de nationale selectie en een cafeïnevrije koffie naast haar rechterhand.
Gaat het gesprek over reacties die ze de afgelopen maanden heeft gekregen, dan is ze vol vuur. ‘Ik vind het heel mooi aan dit verhaal dat ik kinderen en vrouwen inspireer. Daar ben ik trots op.’ In het verleden deed ze al publiekelijk uitspraken over menstruatie, met de strekking: maak het bespreekbaar en laten we daar niet te moeilijk over doen. Of over afvallen: wees voorzichtig met te zwaar diëten, zo waarschuwde ze jonge meisjes. En ook met haar sportroute van dit seizoen wil ze een boodschap meegeven: beweeg niet zomaar mee met de massa.
‘Dat kan soms goed werken, maar doen wat iedereen doet is ook een keuze. Je kunt je afvragen wat kiezen voor zekerheid is: is dat met de massa meebewegen? Of is zekerheid het luisteren naar je gevoel, om uiteindelijk niet met spijt op iets terug te kijken? Dat laatste is het voor mij.’
Ze is het uithangbord voor het EK sprint, een rol die ze lachend omarmt. Ze wil winnen voor thuispubliek. Daarna aast ze op de WK-titel op de 1.000 meter in Hamar, begin maart. Tegelijkertijd durft ze dit seizoen voor het eerst in haar carrière haar eigen verwachtingen te temperen. In het verleden testte ze gedurende het winterseizoen nooit fanatiek haar materiaal. Dan was ze bang naast het podium te eindigen. ‘Nu denk ik: ik móét het doen. Ik wil alles uitsluiten.’
Want ze is bezig aan ‘een groot experiment’. Dit seizoen staat in het teken van volgend jaar. ‘Dan kan ik niet op 80 procent aan de start staan.’
In februari 2026 zijn de Winterspelen van Milaan. Na olympisch zilver in Beijing in 2022 aast Leerdam op goud op haar favoriete afstand, de 1.000 meter. ‘Ik wil volgend jaar echt mijn top-top-topniveau halen op de 1.000 meter.’ Op welke schaatsschoenen dat moet gebeuren weet ze nog niet. Wat ze al wel leerde: ze kan op meer schoeisel uit de voeten, terwijl ze altijd dacht dat er maar één weg naar Rome was. En één paar schaatsen.
Afgelopen voorjaar nam Leerdam een opmerkelijk besluit. Mijn sportcarrière duurt niet mijn hele leven, dacht ze. ‘Ik wil er alles uithalen, niet straks terugkijken en denken: oei, had ik het maar anders gedaan.’
Ze stopte bij de ploeg van Jac Orie, waar ze de voorgaande twee seizoenen schaatste en koos voor een individuele route. De Oekraïens-Nederlandse Kosta Poltavets, met wie ze vanaf haar 21ste ook al twee jaar samenwerkte, is de hoofdcoach aan haar zijde. Iets meer dan de helft van haar trainingstijd sluit ze aan bij de internationale formatie van Team Novus. Daarmee heeft ze, ook bij buitenlandse wedstrijden, mensen om mee te trainen en meerdere trainers en materiaalmannen tot haar beschikking.
Zie het niet als een experiment. ‘Juist doordat ik mijn begeleidingsstaf al jaren ken, is het dat niet. Ik heb de beste mensen om me heen geselecteerd.’
Ze bevindt zich in een bevoorrechte positie, stelt Leerdam. Te danken aan haar commerciële succes, door op jonge leeftijd al een groot bereik op sociale media op te bouwen. ‘Voor andere mensen is het financieel onmogelijk om het zo te doen, om veel mensen in dienst te hebben en de mensen te kunnen kiezen van wie je weet dat ze het beste uit je kunnen halen.’
Toen ze als jonge tiener begon met haar Instagramaccount, was dat nooit met deze gedachte in het achterhoofd. Haar sport stond destijds los van het delen van foto’s – zoals bij het gros van de tienermeisjes, zeker destijds, het geval.
Maar ze werd ouder en succesvoller als schaatser. Haar volgersaantallen namen toe. ‘Op een bepaald moment wist ik wel dat mijn sociale media mijn sport konden ondersteunen, maar ook dat het de sport zelf groter kon maken. Dat ik mensen naar het schaatsen kan toetrekken die ik bereik via sociale media.’
Dat vindt ze mooi, en bracht extra kansen. Haar privésponsor Kafra, een vastgoedontwikkelaar uit Venray, haakte binnen twee weken na haar bekendmaking alleen door te gaan al aan. ‘Daardoor had ik echt nul stress.’
Spijt van haar keuze kreeg ze nooit. Ze voelt zich dit seizoen fitter dan een jaar geleden, vertelt ze, in een kenmerkend rap tempo. Soms sluipt er een Engels woord in haar zinnen. Echt stil zit ze nooit. Af en toe knipt of knakt ze met haar vingers. ‘Vorig jaar was ik iets lomper’, zegt ze. Haar coördinatie is verbeterd, ze is efficiënter en fijngevoeliger in haar bewegingen.
Het vorige seizoen werd bij Leerdam deels overschaduwd door problemen in haar linkerenkelgewricht. Lange tijd wist ze de oorzaak niet, maar kampte ze regelmatig met een blokkade. Die hinderde bij het leveren van topprestaties.
Pas tegen het einde van het seizoen kwam ze achter de bron: een botje dat ‘niet in positie stond’, wat weer allerlei gevolgen had voor de rest van haar lijf en daarmee uiteindelijk ook voor haar prestaties. Op het afsluitende WK sprint schaatste ze losgebroken, met een lijf dat goed bewoog, naar een baanrecord op de 1.000 meter (1.12,86).
Ook nu blijft haar enkel haar zwakke plek. ‘Mijn lichaam zit apart in elkaar. Ik ben heel sterk, maar ook heel los, heel flexibel. Dan zijn er zo veel krachten die op mijn voeten komen te staan, dat is gewoon absurd.’
Mensen van haar lengte en gewicht zijn doorgaans niet zo ‘los’, weet ze. In haar woorden: ‘Ik trek mezelf soms uit z’n verband.’ Maar haar flexibiliteit geeft haar tegelijkertijd voordelen bij het schaatsen. Ze kan daardoor met haar lange lichaam makkelijker heel ‘diep zitten’. Wat efficiënter is.
Wat haar voetblessure betreft: inmiddels weet haar begeleidingsstaf wel hoe ze het moeten aanpakken als de problemen weer opsteken. ‘Dat scheelt heel veel.’ Ook de ziekte van haar moeder, bij wie vorig jaar bekend werd dat ze slokdarmkanker had, maakte het seizoen destijds zwaar. ‘Zij lag op de intensive care terwijl ik in Calgary de WK moest rijden. Dat was echt verschrikkelijk. Gelukkig gaat het nu goed.’
Over haar eigen fitheid is Leerdam ook positief. Sterker nog, de afgelopen week in aanloop naar het EK, noemt ze haar beste week van het seizoen. Dat is opmerkelijk. ‘Normaal gesproken vind ik het nooit goed genoeg gaan, maar deze week denk ik: nou, het gaat best wel goed.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant