Na maanden van uitstel krijgt Donald Trump vrijdag zijn straf te horen in de zwijggeldzaak waarin hij al in mei werd veroordeeld. Waar draait de zaak precies om en wat kunnen de gevolgen zijn van een straf voor de aankomend president?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Waarvoor is Trump precies veroordeeld?
Het was een unicum in de Amerikaanse politieke geschiedenis: als eerste (oud-)president ooit kreeg Donald Trump mei vorig jaar een strafrechtelijke veroordeling op zijn naam. Op dat moment liepen er meerdere rechtszaken tegen Trump, onder meer vanwege pogingen om de verkiezingsuitslag van 2020 ongedaan te maken. De zwijggeldzaak was de eerste waarin een uitspraak werd gedaan.
Die draait om pornoster Stormy Daniels, met wie Trump in het verleden een buitenechtelijke affaire heeft gehad. In aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2016 deed hij een poging om dat onder de pet te houden door zijn advocaat, Michael Cohen, Daniels 130 duizend dollar zwijggeld te laten betalen.
De terugbetalingen van Trump aan Cohen belandden vervolgens onder een frauduleuze omschrijving in de boeken. De aanklagers in New York betoogden dat Trump dat deed om kiezersbedrog te plegen. Een jury achtte hem uiteindelijk schuldig aan 34 gevallen van valsheid in geschrifte. Aan rechter Juan Merchan vervolgens de taak om de strafmaat te bepalen.
Waarom heeft het uitspreken van de strafmaat zo lang op zich laten wachten?
Zowel in aanloop naar de verkiezingen als na zijn overwinning heeft Trump pogingen gedaan om het uitspreken van de strafmaat uitgesteld te krijgen. Kort nadat Trump schuldig was bevonden door een jury, stelde Merchan de datum waarop het vonnis zou worden uitgesproken vast op 11 juli – enkele dagen voor Trump officieel benoemd zou worden tot Republikeinse presidentskandidaat.
Merchans planning werd echter totaal overhoop geschopt door een baanbrekende uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof. Dat bepaalde dat presidenten immuniteit genieten voor ‘officiële handelingen’, gepleegd in functie. Trump meende dat het besluit ook betekende dat de veroordeling in de zwijggeldzaak nietig moest worden verklaard. Hoewel het afkopen van Daniels plaatsvond voordat Trump aantrad als president, tekende Trump de cheques voor Cohen pas toen hij in het Witte Huis zat.
Terwijl die vraag voorlag, stelde Merchan het uitspreken van een mogelijk vonnis nog tweemaal uit. Eerst tot na de verkiezingen van november, omdat hij de schijn van verkiezingsbeïnvloeding wilde vermijden. Na Trumps overwinning betoogden zijn advocaten bovendien dat de zaak moest worden verworpen omdat hij ook als aanstaand president immuniteit zou genieten.
Volgens rechter Merchan viel de zwijggeldzaak uiteindelijk niet onder Trumps presidentiële immuniteit, onder meer omdat het vervalsen van de documenten een ‘persoonlijke handeling’ betrof. Na maanden van juridische haarkloverij kondigde hij aan dat een strafbepaling uiteindelijk deze vrijdag zou volgen. Een uiterste poging om daar een stokje voor te steken, strandde uiteindelijk bij het Hooggerechtshof.
Welke straf kan Trump krijgen?
Op papier kan Trump een maximale celstraf van 4 jaar opgelegd krijgen. De kans lijkt echter nihil dat hij daadwerkelijk achter de tralies zal verdwijnen. Eerder deze week verklaarde Merchan dat hij een zogeheten ‘onvoorwaardelijke vrijlating’ de meest logische optie acht. Dat zou betekenen dat Trump niet de gevangenis in hoeft en ook geen voorwaardelijke straf krijgt opgelegd. Wel behoudt hij in dat geval zijn strafblad.
Daarmee verwierp Merchan ook het voorstel van hoofdaanklager Alvin Bragg om het uitspreken van de strafmaat over Trumps tweede termijn heen te tillen. Zo wil hij Trump ook de mogelijkheid geven om beroep aan te tekenen tegen de veroordeling, waarvoor hij maar ongeveer een maand na het uitspreken van de straf de tijd heeft.
Kan een strafblad Trumps werk als president beïnvloeden?
Dat is nog niet helemaal duidelijk: zowel juridisch als politiek gezien is dit onontgonnen terrein. Trump was al de eerste oud-president met een veroordeling aan zijn broek, laat staan de eerste die daarmee zijn intrede doet in het Witte Huis. Een celstraf zou zijn werk bemoeilijken en het is constitutioneel onduidelijk wat er in dat geval zou moeten gebeuren. Met een ‘onvoorwaardelijke vrijlating’ lijkt Merchan een dergelijke lastig werkbare situatie te willen omzeilen.
In het noodverzoek bij het Hooggerechtshof stelden Trumps advocaten dat een vonnis het presidentschap hoe dan ook ‘ernstige schade zou berokkenen’. Allereerst omdat Trump nog van plan is Merchans besluit dat in deze context geen sprake is van presidentiële immuniteit aan te vechten, mogelijk tot aan het Hooggerechtshof toe.
Bovendien zou Trump voor een hoger beroep in de zwijggeldzaak zelf als president opnieuw in het beklaagdenbankje komen te zitten. Dat zou niet stroken met het beleid van het Amerikaanse ministerie van Justitie om een zittende president niet strafrechtelijk te vervolgen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant