Neven David en Benji maken in A Real Pain een reis om hun overleden grootmoeder te eren, die als Poolse Joodse de Holocaust overleefde en daarna naar Amerika emigreerde.
schrijft voor de Volkskrant over film, met speciale aandacht voor filmmuziek en horror.
Als twee variaties op dezelfde zin, zo rijmen de begin- en slotscènes van A Real Pain met elkaar. In beide scènes zoekt de camera zijn weg op een vliegveld, eindigend bij veertiger Benji (Kieran Culkin), die in zijn eentje tussen de vreemdelingen op de wachtbankjes zit.
Het is een herhaling waarmee schrijver, regisseur en hoofdrolspeler Jesse Eisenberg elegant suggereert dat in de tussenliggende tijd een verschuiving plaatsvond. Als Benji al niet is veranderd, tijdens de trip door Polen die hij met neef David (Eisenberg) ondernam, dan toch op zijn minst je perspectief op hem.
David en Benji maken in A Real Pain, de tweede film van Eisenberg als regisseur, niet zomaar een reis. Ze willen hun overleden grootmoeder eren, die als Poolse Joodse de Holocaust overleefde en daarna naar Amerika emigreerde. De neven sluiten in Warschau aan bij een ‘Holocaust-excursie’, die onder meer naar het vernietigingskamp Majdanek voert. Hun hoofdbestemming is oma’s ouderlijk huis.
Dat de sowieso al beladen groepsreis de nodige hobbels zal kennen, wordt duidelijk door de introductie van de hoofdpersonages: David als dwangneuroot, Benji als charismatische lomperik. A real pain in the ass.
Die tegenstelling krijgt al gauw nuances. Benji en David blijken een diepe gevoelsverwantschap te hebben die met de jaren uit zicht raakte, maar nooit werkelijk verdween: hun onderlinge affectie wordt onderweg net zozeer opgefrist als oude irritaties, al is het maar tijdens een nachtelijk jointje op het hoteldak.
Op zulke momenten komt het concrete lijden aan het oppervlak waar de titel óók naar verwijst. Mooi hoe Eisenberg en Culkin in hun getroebleerde personages glippen, en hoe met name Culkin de psychische problemen van Benji subtiel voelbaar maakt. Anders dan David heeft Benji zijn leven nooit richting kunnen geven; vooral oma hield hem overeind.
Afwisselend vederlicht, wrang-komisch en tragisch zijn de momenten waarop Benji de excursie ontwricht. In een van de sterkste scènes kan hij het niet verkroppen om als Jood eersteklas te reizen, op hetzelfde traject waar ooit de treinen naar het concentratiekamp reden. ‘We hebben ons afgesloten voor de pijn van anderen’, zegt hij.
Hoe kunnen we weer toegang krijgen tot die pijn – de pijn van onze naasten, de pijn die van generatie op generatie wordt doorgegeven? Dat is de vraag die de film behandelt, zonder gulle lach, opgelegd sentiment of voorspelbare catharsis.
Die benadering werkt door in de treffend geschetste bijrollen en ook in de muziek. Eisenberg vulde de soundtrack met composities van Chopin, nog altijd Polens favoriete exportproduct als het om klassieke muziek gaat. Diens nocturnes en preludes suggereren hier iets van de emoties van de hoofdpersonages en blijft tegelijkertijd op gezonde afstand: een muzikale reisgids, die hun worstelingen liefdevol gadeslaat.
Een enkele keer verandert de film bijna in een documentaire. Terwijl de camera in Lublin speurt naar sporen van het Joodse getto, word je uitgenodigd om je ter plekke een bakker of boekwinkel voor te stellen. Het kenmerkt een film die een oprechte handreiking aan de toeschouwer is en die juist daardoor, in alle kalmte, ontroert.
Tragikomedie
★★★★☆
Regie Jesse Eisenberg
Met Kieran Culkin, Jesse Eisenberg, Banner Eisenberg, Kurt Egyiawan, Jennifer Grey.
90 min., in 51 zalen
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant