Omdat alle wereldproblematiek uiteindelijk de som is van ontelbare minuscule oorzaken en gevolgen, komt alles uiteindelijk neer op individuen die ogenschijnlijk onbeduidende dingen meemaken. Sommige van die figuren bestaan niet werkelijk, al zou je denken van wel – bij andere is dat dan weer precies andersom. Ik noem: een Mark Zuckerberg. Ik noem: een Elon Musk. Ik noem: een Martin, van Carglass.
Nog niet zo gek lang geleden waren enkele zakelijk ingestelde bekenden plots een Musk-biografie aan het lezen. Een van hen vertelde er enthousiast over, het woord ‘inspirerend’ dreigde na elke volgende komma. Noem me weinig leergierig, maar op die momenten nam een diepe desinteresse voor het levensverhaal van iemand die rijk is geworden van elektrische auto’s bezit van me. Het boek las ik niet. En nu weet ik dus niet welke ogenschijnlijk onbetekenende gebeurtenissen Musk hebben gemaakt tot de, ja, Musk die-ie is.
The Social Network, over de ontstaansgeschiedenis van Facebook, had ik destijds wel gezien. Fraaie film, duimpje, like. Regisseur David Fincher liet goed zien dat Facebook het product was van Mark Zuckerbergs persoonlijke rancune, maar de film voelde tegelijk wat onbevredigend, omdat-ie ophield terwijl het verhaal van Facebook nog in volle gang was. Daarnaast wemelde het van de goeie dialogen en details die Zuckerberg schetsten als een kleinzerige jongen met een bijzonder talent, een gouden gevoel voor timing en een karakter als een dun laagje ijs op een vijver, maar het algehele portret ontroerde gek genoeg ook. Of, in de woorden van actrice Rashida Jones, in haar rol van Zuckerbergs advocaat: ‘You’re not an asshole, Mark. You’re just trying so hard to be.’
Bovenal is Zuckerberg een zakenman, weinig ontroerends aan. Hij verkoopt alles: eerst illusies, daarna de privégegevens van de halve wereldbevolking en ten slotte zijn ziel, aan de meest prominente bieder, toevallig een Mephisto met een beperkte woordenschat en een oranje hoofd. Recentelijk sloot hij vrede met de aankomend president tijdens een etentje in diens proletenresort, en deze week liet hij weten te stoppen met factchecks op Facebook en Instagram. Dit alles ter meerdere eer en glorie van de vrijheid van meningsuiting.
Maar: zoals niemand zoveel van gras zegt te houden als de man die zojuist het bordje ‘Niet op het gras lopen’ heeft genegeerd, zo wordt de vrijheid van meningsuiting altijd aan de ene kant gehuldigd door mensen die haar aan de andere de kop indrukken. Zo was Zuck’s factcheckbrigade nog niet opgedoekt, of kritische opmerkingen van Meta-medewerkers op een intern platform, over het recente aantreden van Dana White in de raad van bestuur, werden al verwijderd. Dana White is de baas van UFC, een grote vechtsportbond die ooit nergens aan de bak kwam, tot een New Yorkse zakenman voorstelde de gevechten dan maar in zijn Trump Taj Mahal te houden. Toffe peer, Dana White, voor wie van knettergek fruit houdt.
Het is aanlokkelijk en misschien te voor de hand liggend om de opportunistische ondernemers-oligarchenkongsi in de VS terug te snoeien tot een trosje beschadigde types. Maar veel komt nu eenmaal neer op kleine gebeurtenissen en hun gigantische gevolgen: schrijver Miriam Rasch merkte eens op dat The Social Network gaat over ‘de sociale vorm van het butterflyeffect’. Alledaagse beschimpingen vormen een sterretje dat, als gevolg van plotse temperatuurveranderingen, bij een bepaald soort persoonlijkheden plots een lelijke barst wordt, of erger.
Daarom dus: Martin, van Carglass.
Over de auteur
Frank Heinen is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant