Het Libanese parlement verkiest donderdag mogelijk een nieuwe president, met mogelijk grote gevolgen voor de hele regio. De meest kansrijke kandidaat, legercommandant Joseph Aoun, wil werk maken van de ontwapening van Hezbollah.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Beiroet.
Na ruim twee jaar zonder staatshoofd hoopt het Libanese parlement donderdag een nieuwe president te verkiezen. Met de nadruk op hóópt, want het valt niet te voorspellen of er in Beiroet overeenstemming bereikt zal worden. Het vullen van de presidentiële vacature is van groot belang voor het fragiele bestand tussen zuiderbuur Israël en de militante beweging Hezbollah. Dat bestand loopt eind januari af.
Het presidentschap, hoewel deels ceremonieel, is in Libanon een zwaarwegende post. Zonder president geen sterk Libanees leger, zo luidt een wetmatigheid in het Midden-Oosten. En zonder sterk Libanees leger is het staakt-het-vuren met Israël een dode letter. De afspraak is immers dat Israël al zijn legertroepen uit Zuid-Libanon terugtrekt, op voorwaarde dat niet Hezbollah, maar het (neutrale) Libanese leger het vacuüm vult.
Van dat laatste is nu geen sprake. Israël heeft zich uit twee dorpen teruggetrokken, maar is op tientallen andere plekken nog aanwezig. Het zestig dagen durende staakt-het-vuren nadert rap zijn einde. Volgens tellingen van de Verenigde Naties is het bestand 335 keer door Israël geschonden en tweemaal door Hezbollah.
Israël houdt staande dat het geen keus heeft, omdat het notoir zwakke Libanese leger de afspraken (ontwapening van Hezbollah bijvoorbeeld) niet zou nakomen. Aan Libanese kant wordt dat omgedraaid: zolang Israël daar niet weg is, kunnen wij niks. Als blijk van goede wil trok Israël dinsdag zijn troepen terug uit de westelijke kustplaats Naqoura.
Dan het presidentschap zelf. De Libanese verdeelsleutel schrijft voor dat de president altijd een maroniet (christen) is, terwijl de premier bijvoorbeeld altijd een soennitische moslim is. Het moet ook iemand zijn met wie alle religieus-politieke facties, Hezbollah incluis, kunnen leven.
De belangrijkste kandidaat, de 60-jarige commandant der strijdkrachten Joseph Aoun, voldoet grotendeels aan die voorwaarden. Aoun is een pro-Amerikaanse maroniet, en geniet zowel binnen als buiten de landsgrenzen respect.
Dat is van belang. Het kleine Libanon fungeert van oudsher als een geopolitieke Rubiks kubus waar grote mogendheden naar hartenlust aan draaien: in tegengestelde richtingen. Meestal overheerst het gekissebis. Alleen op de zeldzame momenten dat de regionale politiek naar één kant kantelt, wordt de kubus kloppend en kan de Libanese politiek tot serieuze besluiten komen.
Als de schijn niet bedriegt, kan donderdag 9 januari zo’n moment worden. Door de val van het Syrische regime en de zware strategische klappen (eerst de verwoestende oorlog met Israël, toen de val van de Syrische president Assad) die de tandem Hezbollah-Iran heeft gehad, is het initiatief verschoven naar Saoedi-Arabië, Frankrijk en de Verenigde Staten. Zij stuurden alle drie gezanten naar Beiroet. En ze hebben alle drie hun steun uitgesproken voor Aoun.
Met name de Saoedische steun kan de doorslag geven. De schade in zuidelijk Libanon als gevolg van de Israëlische bombardementen loopt in de miljarden. Libanon noch de tandem Hezbollah-Iran heeft de middelen voor het broodnodige herstel, en dus is de hoop dat de Golfstaten (Saoedi-Arabië, Qatar) de portemonnee zullen trekken. Prima, zullen de Saoediërs zeggen, maar alleen als ‘onze’ man het wordt.
Door dit alles zit Hezbollah klem, schreef Libanon-watcher Michael Young woensdag op de website van denktank Carnegie Endowment. Maandenlang blokkeerde Hezbollah de kandidatuur van Aoun, aangezien hij – anders dan zijn voorgangers – werk lijkt te willen maken van ontwapening van Hezbollah.
Maar als Hezbollah de eigen sjiitische aanhangers niet fatsoenlijk kan compenseren voor de enorme verwoestingen aan hun huizen, aldus Young, ‘dreigt de grip van de partij op de sjiitische gemeenschap straks te eroderen.’ Voor het voortbestaan van Hezbollah zou dat rampzalig zijn.
Is het presidentschap daarmee een uitgemaakte zaak? Dat niet. In de eerste stemronde heeft Aoun donderdag twee derde van alle stemmen in het parlement (128 leden) nodig. Lukt dat niet, dan volstaat in ronde twee een simpele meerderheid. Hezbollah heeft weliswaar zijn verzet tegen Aoun opgegeven, maar het is onduidelijk of dat ook geldt voor Libanons parlementsvoorzitter, Nabih Berri, met zijn 86 jaar een oude vos in de landspolitiek.
Zoals meer politieke zetbazen in Libanon is Berri beducht voor Aoun, omdat die hem qua macht zou kunnen overvleugelen. Het zou kunnen dat Berri achter de schermen een bondgenootschap heeft gesmeed voor een tegenkandidaat. Er circuleren meer namen, waaronder die van technocraat Jihad Azour, maar zijn kansen worden lager ingeschat.
Het opwerpen van blokkades heeft bovendien een prijs. Hoe langer Libanon talmt met het kiezen van een president, hoe groter de kans dat Israëls aanwezigheid in het Libanese grensgebied semipermanent wordt. ‘Onder deze omstandigheden kan ik me niet voorstellen dat het Israëlische leger zich zal terugtrekken’, zei een Israëlische analist woensdag in dagblad Ha’aretz. Die waarschuwing zal ook in Libanon zijn gehoord.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant