Islamitische strijders met lange haren en baarden domineren het straatbeeld van de Syrische wijk Bab Touma. Hoe zullen zij omgaan met de christenen in de stad? ‘Er is onzekerheid.’
Dwars door de oude stad van Damascus loopt de Via Recta, de ‘Rechte Straat’ in de Bijbel, tegenwoordig een aaneenschakeling van antiekwinkels en cafés. Hier kwam de christenvervolger Saulus, de latere discipel Paulus, volgens de overlevering tot het geloof. Een ondergrondse kapel uit de begintijd van het christendom markeert het huis van zijn bekering.
In de omliggende wijk Bab Touma zitten de kerken ’s zondags vol. Stipt om negen uur begint de dienst in de Sint Joris-kathedraal. ‘We moeten bidden en tegen Hem zeggen: er zijn moeilijkheden om ons heen’, zegt de priester. Hij refereert aan de val van president Assad. Voor christenen in Damascus is het vertrek van de alleenheerser niet alleen goed nieuws.
Na de kerkdienst komt het belangrijkste, vertelt de 29-jarige ngo-medewerker Rawan Maqsoud. Dan ga je met vrienden brunchen. Even niet bezig zijn met waar ze ‘elke dag over nadenkt’: hoe het met christenen zal aflopen onder de nieuwe machthebbers in Syrië.
De wijk is vol ‘vreemde gezichten’: mannen met lange baarden en lang haar, strijders van het streng-islamitische Hayat Tahrir al Sham (HTS), de nieuwe machthebber in Syrië. ‘Wat je ook van de vorige overheid vond, het was wel een overheid’, zegt Shadi Shammoun als hij de kathedraal verlaat. ‘Ja, nu is er meer vrijheid. Maar het voelt ook alsof je elk moment doodgeschoten kunt worden.’
Dit is de gitzwarte vrees van sommigen: een bloedbad. Jihadistische strijders en christenen gingen in Syrië eerder niet goed samen. Iedereen weet van de massamoord op christenen in Irak in 1933. In de Ottomaanse steegjes van Bab Touma hangen her en der posters ter nagedachtenis aan de Turkse volkerenmoord op Armeniërs en Assyriërs rond 1915.
Maar, zo klinkt algemeen, deze angst is vanzelfsprekend overdreven. Het plan van de rebellenregering om in officiële schoolboeken te schrijven dat christenen zijn afgedwaald van de rechte leer: dat was onhandig, maar daar kwamen de nieuwe leiders zelf op terug. Ferm namen ze afstand van een kerstboomverbranding in de stad Hama. ‘Positief zijn’, daar is alle reden toe.
Het rebellenbestuur probeert onveilige situaties in Bab Touma te voorkomen. Priester in opleiding Anthony Usali overlegde met een veiligheidsfunctionaris van HTS.‘Hij was heel open. Zei: als je iets nodig hebt, bel ons.’ Christelijke jongemannen vormen ’s avonds een vrijwillige buurtwacht. Samen met politieagenten van HTS losten ze een inbraak op, zo wordt hier verteld.
‘We wachten op wat komen gaat’, zegt Armash Nalbandian, de Armeense bisschop van Damascus. Zijn kerk is gevestigd in een eeuwenoude karavanserai, een rustplaats voor reizigers. ‘Er is onzekerheid. We weten niet wat de doelen zijn van de nieuwe machthebbers. Maar we kennen hun verleden.’
HTS-voorman Ahmed al Sharaa, vroeger terrorist namens Al Qaeda, ging vorige week in gesprek met christelijke leiders. Nalbandian stelde hem een vraag: wanneer komen er een nieuwe grondwet en verkiezingen? ‘Ik heb nog nooit in mijn leven kunnen stemmen, niet op de Assads en ook niet op u.’ De bisschop begon niet over bescherming van minderheden, ‘want dan worden we bij de minste aanleiding juist doelwit’. Volwaardig burger in het nieuwe Syrië, dat wil hij zijn.
Al Sharaa antwoordde ‘vriendelijk’ en ‘beleefd’. Bij hem verlaat je ‘de kamer met een goed gevoel’, vindt de bisschop. Maar inhoudelijk zei hij weinig. Misschien was het de islamitische rebellencommandant ook te doen om het fotomoment met alle kerkleiders.
Enkele christenen denken met nostalgie terug aan de Assads. Het presidentiële paar bezocht graag kerken, zoals in Sednaya. Inderdaad, dat is het dorp van de beruchte martelgevangenis. De Assads bekommerden zich om weeskinderen in Sednaya. Dan ben je een goed mens, vindt Lorenda Latash. ‘Bashar wist vast niet wat zijn ondergeschikten in de gevangenis deden. Als zijn vrouw Asma het geweten had, had ze zeker een verschil gemaakt.’
Assad ‘misleidde’ christenen met zijn kerkbezoeken, zegt Moukhles Matta in zijn bar in Bab Touma, waar hij cocktails schenkt met namen als ‘Pink Panther’ en ‘Sex on the Beach’. ‘Vroeger hadden de muren oren. Gelukkig zijn we daar vanaf. Maar nu durven jongens en meisjes hier niet meer te komen.’ Hij is blij dat de dictator weg is en vreest de toekomst.
--
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Ze doet momenteel verslag vanuit Damascus. Eerder was Van Es correspondent in het Midden-Oosten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant