Vanwege de comeback van Donald Trump als president heeft de Britse premier Keir Starmer een politiek zwaargewicht benoemd tot ambassadeur in Washington. De ervaren Peter Mandelson moet ervoor zorgen dat de van oudsher speciale relatie tussen Groot-Brittannië en de VS zo optimaal mogelijk blijft.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Peter Mandelson was niet enthousiast over het eerste presidentschap van Donald Trump. ‘Nog net geen witte nationalist en racist’, zo omschreef de bekende Labour-politicus de bewoner van Het Witte Huis zes jaar geleden in een interview met een Italiaanse journalist, om eraan toe te voegen dat de ‘roekeloze’ Trump een ‘gevaar voor de wereld’ is.
Nadat zijn landgenoten middels het Brexit-referendum een breuk met de Europese Unie hadden veroorzaakt, zag Mandelson ook de ‘speciale band’ die zijn land met de Verenigde Staten heeft in gevaar komen. Deze maand mag de 71-jarige Mandelson als Britse ambassadeur in Washington aan de zware taak beginnen om in het aangezicht van America First die speciale band veilig te stellen.
Premier Keir Starmer heeft bewust een zwaargewicht op deze post gezet, in de hoop dat Mandelson kan voorkomen dat de Britten al te erg zullen lijden onder de handelstarieven die Trump vriend en vijand in het vooruitzicht heeft gesteld.
De benoeming van Mandelson, in de jaren negentig de architect van Tony Blairs gemoderniseerde New Labour, veroorzaakt beroering binnen de regeringspartij. Controversieel is onder meer Mandelsons voornemen om Nigel Farage in te schakelen bij zijn charmeoffensief in de VS.
Farage, de leider van Reform UK, heeft uitstekende banden met Trump, en met Amerika’s aanstaande vicepresident JD Vance en techmiljardair Elon Musk, de belangrijkste Trump-supporter. Ook Mandelsons contacten met de in zijn cel overleden investeerder en zedendelinquent Jeffrey Epstein zijn voer voor critici, met name uit linkse hoek.
Peter Mandelson groeide op in de gegoede middenklasse van Londen. Zijn grootvader aan vaders kant was in de jaren dertig de medeoprichter van de Harrow United Synagogue in Noord-Londen, terwijl zijn grootvader aan moeders zijde, Herbert Morrison, minister van Binnenlandse Zaken was in het naoorlogse kabinet van Clement Attlee.
In zijn tienerjaren sloot Mandelson, die filosofie, politicologie en economie studeerde in Oxford, zich uit onvrede over de Britse steun aan de Vietnamoorlog aan bij de Young Communist League. Later zou ‘Mandy’ opschuiven naar de rechterzijde van de Labour Partij.
Halverwege de jaren tachtig werd hij door toenmalig Labour-leider Neil Kinnock aangesteld tot hoofd communicatie. In die rol ontwikkelde Mandelson zich tot spindoctor en geestelijk vader van New Labour.
Na de verkiezingsoverwinning van Tony Blair in 1997 werd Mandelson – die inmiddels afgevaardigde was van het kiesdistrict Hartlepool – minister zonder portefeuille. Onder zijn auspiciën verrees in Londen op het schiereiland van Greenwich de Millennium Dome, tegenwoordig bekend als de O2 Arena.
Bij zijn volgende ministerschap, dat van Handel en Industrie, raakte Mandelson in de problemen toen hij voor het kopen van een woning in de Londense wijk Notting Hill een renteloze lening bleek te hebben aangenomen van zijn rijke collega-minister Geoffrey Robinson.
Tien maanden na zijn politieke val werd Mandelson evenwel opnieuw minister, ditmaal van Noord-Ierse zaken. Ook dat eindigde met ontslag toen bleek dat hij een Indiase zakenman die geld had geschonken aan het Millennium Dome-project, had geholpen met de aanvraag van een Brits paspoort.
Nadat zijn rol in de Britse politiek (tijdelijk) was uitgespeeld, werd de zeer EU-gezinde Mandelson handelscommissaris in de Europese Commissie. Deze rol ging eveneens gepaard met controverses.
Zo bracht hij een oudejaarsavond door op het jacht van Paul Allen, medeoprichter van Microsoft, terwijl de Europese Unie rond diezelfde tijd onderzoek deed naar het Amerikaanse bedrijf. En in 2008 werd Mandelson gesignaleerd op het jacht van de Russische oligarch Oleg Deripaska, die indertijd geprofiteerd had van het EU-besluit om tarieven op aluminium te verlagen.
Ondanks deze affaires bleef Mandelson – die als bijnaam ‘The Prince of Darkness’ kreeg – belangrijk voor Labour. Dat bleek wel uit de houding van Gordon Brown, de opvolger van Tony Blair als Labour-leider en premier.
Nadat Brown Mandelson een adellijke titel had gegeven (Baron Mandelson of Foy in the County of Herefordshire and of Hartlepool in the County of Durham), benoemde hij hem tot minister van Economische Zaken. Toen Labour de verkiezingen van 2010 verloor, was Mandelsons politieke rol (tijdelijk) voorbij, al hielp hij het Remain-kamp bij het Brexit-referendum.
Mandelson richtte het adviesbureau Global Counsel op. In 2012 raakte hij in opspraak omdat hij Asia Pulp & Paper bleek te adviseren, een bedrijf dat illegaal gekapt hout van Indonesië naar Europa exporteerde.
Vanaf de zijlijn hield Mandelson Labour in de gaten, en leverde hij kritiek op partijleider Jeremy Corbyn. Tot zijn tevredenheid maakte deze socialist plaats voor Keir Starmer.
Mandelson is niet de enige Blair-vertrouweling die door Starmer is teruggehaald. Jonathan Powell, de man achter de Goede Vrijdag-akkoorden in Noord-Ierland, is nu Nationaal Veiligheidsadviseur.
Op het platform X toonde een verkiezingsadviseur van Trump, Chris LaCivita, zich sceptisch over Mandelsons benoeming: ‘Deze Britse regering is bijzonder; ze vervangt een gerespecteerde ambassadeur door een totale debiel – hij zou thuis moeten blijven. TREURIG.’
In het voordeel van Mandelson werken zijn ervaring, charme en kennis van handel. Wat hem in het Amerika van Trump ook zou kunnen helpen is zijn fameuze uitspraak dat hij geen moeite heeft met mensen die ‘vies rijk’ worden – zolang ze hun belastingen maar betalen.
3x Peter Mandelson
Sinds 1998 woont hij samen met zijn Braziliaanse echtgenoot Reinaldo Avila da Silva. De twee trouwden op 28 oktober 2023.
In de komedieserie Little Britain is het camp-achtige personage Sebastian Love geënt op Mandelson.
Onlangs was Mandelson kandidaat om rector van de University of Oxford te worden; de universiteit koos uiteindelijk voor de Conservatief William Hague.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant