Jongeren in China trouwen minder vaak en beginnen ook minder snel aan kinderen. De overheid heeft zich daarom op relatiebemiddeling gestort. Maar de Chinese overheid die zich vergaand bemoeit met het privéleven, dat is niet zonder controverse.
is correspondent China van de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Meneer en mevrouw Ruan kijken geconcentreerd naar een aanplakbord waarop honderden blauwe en roze formulieren hangen. Ze lopen alle blauwe vellen af – profielen van alleenstaande mannen – en checken aandachtig leeftijd, inkomen en lichaamslengte. Af en toe maakt meneer Ruan een foto en stuurt die door naar zijn dochter. Hij is niet kieskeurig: hij vond al tien geschikte huwelijkskandidaten.
‘Mijn dochter is 38 jaar, maar heeft geen haast om te trouwen’, zegt hij, met bezorgde stem. Hij heeft zelf een roze formulier op het bord geplakt, met het profiel van zijn dochter. ‘Ze pendelt alleen tussen werk en huis, gaat niet uit en leert geen nieuwe vrienden kennen. Als ze geen geschikte partner kan vinden, vindt ze het prima om alleen te blijven. Maar wij hopen dat ze snel iemand vindt.’
De Ruans maken zich zorgen. Chinezen horen vóór hun 30ste te trouwen en werk te maken van het voortzetten van de familielijn. Maar door het mannenoverschot sinds de eenkindpolitiek, de hoge werkdruk en de economische onzekerheid trouwen veel jongeren helemaal niet, tot wanhoop van hun ouders. Én van de Chinese overheid, die zich geconfronteerd ziet met een bevolkingskrimp.
De overheid heeft daar iets op gevonden: ze biedt jongeren hulp aan om een partner te vinden, onder de noemer ‘relatiebemiddeling als publieke dienst’. De Ruans staan bij een aanplakbord van de Chinese Vrouwenfederatie, een door de staat gesteunde organisatie die normaal voorlichting geeft over vrouwenrechten en -gezondheid, maar zich steeds meer ontpopt als een relatiebureau.
Neem de Vrouwenfederatie in Wenling, een stad in de welvarende provincie Zhejiang aan de oostkust van China. Die organiseert elke zaterdag een matchmaking corner, voor alleenstaande jongeren of hun ouders. Aan lange tafels zitten twintig vrijwilligers, die de gegevens van huwelijkskandidaten noteren en ieders identiteitskaart en hukou (huishoudregistratie, red.) controleren. Betrouwbaarheid staat voorop.
De vrijwilligers – vooral gepensioneerde leerkrachten en ambtenaren – zetten de gegevens in een onlinedatabank, met meer dan duizend profielen. Ze laten jongeren en ouders zelf speuren naar geschikte profielen, of raden veelbelovende kandidaten aan. Ze organiseren ook activiteiten, zoals spelletjesmiddagen of barbecues, waar vrijgezellen met elkaar in contact kunnen komen.
‘Het is veel werk, veel meer dan alleen de bijeenkomst op zaterdag’, zegt Guan Wenjun, een leerkracht die tegen de pensioenleeftijd aan zit, die de vrijwilligers in Wenling leidt. ‘We verzamelen informatie, plaatsen die in onlinegroepen en wisselen ze uit met andere vrijwilligers. We moeten de kandidaten ook regelmatig nabellen, om te vragen of ze al een partner hebben gevonden.’
De Chinese leider Xi Jinping gaf de Vrouwenfederatie eind 2023 opdracht om ‘actief een nieuwe vorm van huwelijks- en geboortecultuur te bevorderen’. Sindsdien worden er steeds meer matchmaking corners opgezet, door lokale vrouwenfederaties, vakbonden of jeugdliga’s, de jongerenafdeling van de Chinese Communistische Partij. Vakbonden opereren in China onder leiding van de CCP.
Overheidsinstellingen huren ook steeds vaker commerciële relatiebureaus in om datingevenementen te organiseren. ‘Oompje Xi heeft het belang hiervan benadrukt’, zegt Zhu Yan, die in de provincie Jiangsu een relatiebureau uitbaat, en activiteiten organiseert voor de lokale Vrouwenfederatie en de afdeling burgerzaken. ‘Nu de bevolking afneemt en mensen minder geneigd zijn om te trouwen, zijn er meer inspanningen nodig. Waarschijnlijk zal het aantal evenementen nog toenemen.’
Een autoritaire overheid die zich als relatiebureau opwerpt, is niet zonder controverse. De CCP staat erom bekend zich verregaand met het privéleven van de gewone Chinezen te bemoeien. Tijdens decennia van geboortebeperking – van 1979 tot 2015 – werden ouders beboet of ontslagen als ze te veel kinderen kregen en werden vrouwen gedwongen tot abortus en sterilisatie.
Nu het Chinese bevolkingscijfer al twee jaar daalt, wil de CCP de bevolkingsgroei niet langer remmen, maar juist stimuleren. Tot nu toe gebeurt dat vooral met subsidies, betere verlofregelingen en kinderopvang, maar vrouwenrechtenorganisaties maken zich zorgen over de terugkeer van dwang. Maatregelen om scheidingen en abortus te ontmoedigen worden als mogelijke voortekenen gezien.
De Chinese overheid heeft plannen om de relatiebemiddeling als publieke dienst op grote schaal uit te rollen. De Vrouwenfederatie in Wenling loopt daarin voorop. ‘We nemen onszelf in Wenling als centrum en breiden uit naar alle dorpen en steden’, zegt Guan Wenjun. ‘We zetten nu overal teams op en sturen onze matchmakers erheen, om hun te leren hoe het moet.’
De precieze bevoegdheden van de publieke relatiebemiddelaars zijn vaag, zoals gebruikelijk in China. Veelbetekenend is dat Guan ook grid managers inschakelt als vrijwilligers voor haar matchmaking corners. Dat zijn een soort wijkagenten, die inwoners scherp in de gaten moeten houden, met extra aandacht voor ‘risicopersonen’, zoals gescheiden inwoners. Dat is een opvallende combinatie van taken.
Veel gewone Chinezen maken zich daar niet druk om. Zij willen gewoon trouwen en zien de Chinese Vrouwenfederatie als een betrouwbare organisatie, die hen voor de wanpraktijken van commerciële relatiebureaus of officieuze koppelaars behoedt. Iedereen in China kent verhalen over dates met valse huwelijkskandidaten, bedoeld om trouwlustigen geld af te troggelen.
‘Er is ook een huwelijksmarkt in het park, maar daar wordt de informatie niet geverifieerd en je weet nooit of het klopt wat mensen zeggen’, zegt mevrouw Ruan, verwijzend naar informele matchmaking corners. ‘Sommigen overdrijven hun inkomen, of werken voor een relatiebureau. Hier controleren ze tenminste de identiteit. Je kunt er zeker van zijn dat de kandidaten echt bestaan en niet getrouwd zijn.’
Voor Chinezen die zelf bij de overheid werken, is de matchmaking corner van de Vrouwenfederatie ook een manier om een partner in eigen kring te vinden. ‘Ik ben op zoek naar een vrouw die ook in het systeem werkt’, zegt een 32-jarige ambtenaar, die zijn naam niet wil geven. ‘Ik heb het gevoel dat de kwaliteit hier hoger ligt. De koppelaars zijn leerkrachten, zij kennen meer en betere mensen.’
Maar de grootste troef van de publieke relatiebemiddeling: het is gratis. ‘Ik heb bij een commercieel relatiebureau 1.000 renminbi (130 euro) betaald, maar ze stelden maar vijf kandidaten voor’, zegt Huang Shengtong (25), die haar eigen vriend op een datingactiviteit van de Vrouwenfederatie leerde kennen en nu zelf als vrijwilliger helpt. Ze moet meer jongeren aantrekken, in plaats van hun ouders.
Huang is ervan overtuigd: het gevaar van ongewenste bemoeienis komt niet van de overheid, maar juist van commerciële relatiebureaus. Die moeten targets halen en dringen ongeschikte kandidaten op. ‘De publieke relatiebemiddelaars zijn vrijwilligers, die doen dat niet’, zegt ze. ‘Na een ontmoeting stellen ze gewoon een paar vragen. Als je denkt dat het een match is: geweldig. Zo niet, ook prima.’
De vraag blijft of de publieke relatiebemiddeling veel zal uithalen, gezien het mannenoverschot én de scheve verhouding tussen hoogopgeleide vrouwen en laagopgeleide mannen. ‘Veel vrouwen hier hebben hoge eisen’, zegt Huang (36), die bij het aanplakbord met roze formulieren staat. Hij zoekt een jongere vrouw, zodat hij nog een kind kan krijgen.
‘Kijk hier’, wijst Huang naar het bord. ‘Veel vrouwen willen een hoogopgeleide man, maar ik heb alleen een diploma van de middelbare school. En deze vrouw zoekt een man van minstens 1,72 meter, maar ik ben slechts 1,70 meter.’ Hij zucht. ‘Met zulke hoge eisen heeft het voor mij geen zin om hier te kijken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant