De film ‘Babygirl’ speelt met conventies maar breekt er niet mee, betoogt Lotte Houwink ten Cate.
Stelt u zich eens voor: een 57 jarige moeder en ceo sommeert haar twentysomething minnaar en ondergeschikte in een vunzige hotelkamer op handen en knieën. Hij moet melk oplikken uit een schaaltje alvorens zij hem met haar handen laat klaarkomen. Hij is zo onzeker over zijn perfecte lichaam dat hij in tranen uitbarst. Ze neemt hem troostend in haar armen, noemt hem haar ‘babyboy’. Deze film bestaat niet.
De formidabele regisseur Halina Reijn maakt furore met de film Babygirl. In deze film speelt de 57-jarige actrice Nicole Kidman de techmiljonair en moeder Romy Mathis, die alles op het spel zet voor een grensoverschrijdende affaire op de werkvloer.
Bij haar jonge stagiair durft ze eindelijk onderdanig te zijn, een verlangen dat ze in een negentien jaar durend huwelijk niet eenmaal uitspreekt naar haar echtgenoot, door Reijn omschreven als een ‘gezellige linkse VPRO-hetero’. Hij wijst vrouwelijk sadomasochisme af, noemt het een mannenfantasie. Maar girlboss Romy wil wél kruipen voor een dominante daddy.
Over de auteur
Lotte Houwink ten Cate is historicus. Ze is aan Columbia University in New York gepromoveerd op de tweede feministische golf. Ze publiceerde in 2024 het boek De mythe van het gezin.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
In Nederland klinkt unisono lof voor Babygirl en dat is, gezien Reijns grootse prestatie, zeer begrijpelijk. Maar dat de film geprezen wordt als subversief is verrassend. Naar mannen die zich seksueel laten domineren door vrouwen kijken we nauwelijks. Maar het verlangen van sommige vrouwen naar vernedering, wordt gretig verbeeld. Denk bijvoorbeeld aan Belle de Jour (1967), Histoire d’O (1975) en Secretary (2002).
Sterker, de fantasie die Babygirl ons verkoopt – de in de buitenwereld succesvolle en geëmancipeerde vrouw wil zich privé aan een sterke man onderwerpen – is een schadelijk cliché dat als een rode draad door de westerse cultuurgeschiedenis loopt.
Babygirl past naadloos in het huidige tijdsgewricht; we reduceren seks inmiddels tot een machtsspel, zijn geobsedeerd door grensoverschrijdend gedrag en consent. De vraag rijst of, in een tijd van steeds extremere porno die in de heterovariant draait op stereotype genderrollen, werkelijk subversieve seks niet juist gespeend is van machtsverschillen. En het echte avontuur niet op de werkvloer plaatsvindt, maar tussen gelijkwaardige mensen, tegen het aanrecht of, weet u het nog, gewoon in bed. Seks waarin van mannen niet steevast dominantie verwacht wordt, waarin niet uit een melkschaaltje maar aan elkaars lichaam gelikt en gezogen wordt.
Opmerkelijk is dat Kidman’s personage nauwelijks ter verantwoording wordt geroepen voor een grensoverschrijdende relatie die, als het een mannelijke baas betrof, ons moord en brand had doen roepen. (Spoiler: ze eindigt met haar carrière intact en in de armen van haar brave echtgenoot.) Kunnen dan alleen mannen daders zijn?
Babygirl speelt met conventies maar breekt er niet mee. Romy heeft een man nodig om haar te vertellen wie ze is, ze heeft verrassend weinig power. Wellicht is dit deel van de missie van de film; om ‘radicaal eerlijk’ te zijn, wat zich ook uit in het tonen dat Kidmans personage zich met botox laat inspuiten. Maar dat is geen kritiek op het feit dat steeds meer beeldbepalende vrouwen meer plastic dan levend zijn: het is eerder de ultieme omarming ervan. De film vestigt zijn hoop op een jongere generatie vrouwen, zij gaan het hopelijk anders doen.
Maar hoe eerlijk is het om emancipatie door te schuiven naar meisjes en jonge vrouwen, die door AI gegenereerde filters onder ongekende druk staan om aan een onmenselijke schoonheidsnorm te voldoen? Wie zichzelf middels injectiespuit of scalpel verminkt, conformeert zich niet alleen aan een giftig schoonheidsideaal, maar draagt die norm immers proactief uit. En tóch mogen we het niet veroordelen. Want of het nu botox of parttime werken betreft: vrouwen veroordelen zou niet feministisch zijn. Want het is hun ‘eigen’ keuze.
Maar vrouwen zijn geen babygirls. Ze zijn net als mannen mensen wier keuzes politieke consequenties hebben.
Ik zag de film in een bioscoopzaal gevuld met vrouwen van in de zestig en zeventig. We zagen hoe Kidmans personage, in het bezit van een naar geldende maatstaven ‘perfect’ (broodmager) lichaam, zoveel ‘zelfhaat’ en ‘zelfwalging’ (Reijns woorden) voelt dat ze zich niet naakt kan tonen zonder te huilen. Hoe revolutionair was de film geweest, als het een oudere vrouw met rimpels en grijs haar zou tonen, vrij van schaamte en blakend van het zelfvertrouwen, die de seks van haar leven heeft.
Het is wachten tot de vrouw zichzelf bevrijdt.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant