Hoe krijgt Nederland het inflatiespook – 4,1 procent in december – terug in de fles? Over die vraag breken economen zich het hoofd. ‘Je kunt de AOW-leeftijd verhogen en asielzoekers sneller aan het werk laten. Verder helpt er weinig.’
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de financiële sector.
Ook in december blijkt de Nederlandse inflatie weer verder te zijn opgelopen. In november sprong de geldontwaarding in ons land al van 3,5 naar 4 procent op jaarbasis, in december kwam daar nog een lichte stijging bij naar 4,1 procent, bleek dinsdag uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).
Een ‘vieze tegenvaller’, stelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. Grof samengevat kwamen vooral mensen die roken, autorijden en een huurwoning hebben er bekaaid van af, blijkt uit de cijfers.
De belangrijkste verklaring voor de jongste inflatiestijging is de prijs aan de pomp, zegt Van Mulligen. De prijzen van energie, waaronder benzine en diesel, stegen in december met 1,4 procent. ‘Laat je de energiekosten buiten beschouwing, dan is de inflatie in december juist stabiel gebleven.’
Ook de prijzen van voedingsmiddelen, dranken en tabak namen flink toe, met 6,7 procent. ‘Ik denk dat veel mensen dit momenteel terugzien in de prijzen in de supermarkt’, zegt Van Mulligen.
Precieze cijfers over welke boodschappen in december vooral duurder werden, publiceert het CBS pas volgende week. In november sprongen met name shag (43,5 procent), sigaretten (31,7 procent), vruchten- en groentesappen (18,4 procent), frisdranken (17,5 procent), boter (17,3 procent) en olijfolie (16,9 procent) eruit.
Een andere belangrijke verklaring voor de stijgende inflatie zijn de woonlasten, ziet Van Mulligen. Die stegen de afgelopen maanden met meer dan 5 procent. ‘De huurstijgingen zijn de afgelopen jaren juist laag gehouden om de koopkracht van mensen met een sociale huurwoning te beschermen. Nu zie je ook daar een inhaalslag.’ Woonlasten wegen zwaar door in de Nederlandse berekening van de inflatie: samen vormen de huurprijzen en de woonlasten van huizenbezitters ruim 20 procent van het totale inflatiecijfer.
Over heel 2024 nam de Nederlandse inflatie toe met 3,3 procent. Dat is weliswaar lager dan in 2023, toen de geldontwaarding nog 3,8 procent bedroeg, maar nog altijd een stuk hoger dan de 2 procent die de Europese Centrale Bank nastreeft.
Problematisch daarbij is dat de inflatie in Nederland momenteel aanmerkelijk hoger is dan in de meeste andere eurolanden. De gemiddelde inflatie in de eurozone bedroeg in december 2,4 procent, terwijl Nederland (volgens de Europese rekenmethode) op 3,9 procent uitkwam.
Een kanttekening daarbij is wel dat de Nederlandse economie de laatste twee kwartalen sneller groeide dan gemiddeld in de eurozone. Om precies te zijn respectievelijk 1,1 en 0,8 procent, tegenover een gemiddelde van 0,2 en 0,4 procent in de eurozone. De schaduwzijde daarvan is echter een hogere inflatie in Nederland.
En omdat de inflatie in veel andere eurolanden dus aan het dalen is, zag de ECB de afgelopen maanden ruimte om de rente te verlagen. Het belangrijkste rentetarief is sinds juni verlaagd van 4 naar 3 procent. Voor Nederland, dat geen eigen monetair beleid kan voeren, komen die renteverlagingen momenteel slecht uit.
Wat kan Nederland wel doen om het inflatiespook terug in de fles te krijgen? De ‘loonafspraken moeten terug naar normaal’, opperde werkgeversvereniging AWVN dinsdag. De loonsverhogingen die werkgevers en vakbonden in 2024 afspraken, kwamen uit op 5,3 procent. ‘Dat is lager dan de historisch hoge 7,1 procent van 2023, maar nog steeds veel hoger dan volgens AWVN gezond is voor Nederland.’
Toch ziet Van Mulligen vooralsnog geen symptomen van een loon-prijsspiraal, waarbij hogere lonen tot hogere prijzen leiden. De Groningse hoogleraar internationale economie Steven Brakman constateert bovendien dat vakbonden en werknemers wel erg vaak de schuld in de schoenen geschoven hebben gekregen van de inflatie. ‘Terwijl de hoge prijzen en winsten van bedrijven de afgelopen jaren minstens even sterk aan de inflatie hebben bijgedragen.’
Wat er dan wel moet gebeuren om de Nederlandse inflatie te temmen is een hersenkraker, zegt Van Mulligen. ‘Eigenlijk weten de meeste economen het momenteel ook niet zo goed.’
Brakman wil wel een voorzet doen, al is het misschien ‘vloeken in de kerk’ in het huidige politieke klimaat. Een simpele, maar niet per se populaire remedie tegen de chronische schaarste aan personeel in Nederland is mensen langer laten doorwerken. Of een iets minder streng migratie- en asielbeleid voeren, zegt Brakman.
‘Je kunt de AOW-leeftijd verhogen en asielzoekers sneller aan het werk laten. Verder helpt er weinig. Behalve wellicht technologische oplossingen, zoals menselijke arbeid vervangen door kunstmatige intelligentie. Als je die oplossingen niet ziet zitten, dan moet je verder ook niet zeuren over de inflatie.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant