Een glimpje van de utopie van de techoptimisten: The Washington Post weigert een spotprent af te drukken waarop techmiljardairs als Jeff Bezos (Amazon) voor een standbeeld van Donald Trump knielen, zakken dollars aanbiedend. Voor het eerst in de geschiedenis sprak de krant ook geen voorkeur uit voor een presidentskandidaat. Jeff Bezos is eigenaar van The Post.
Wat gebruik is geworden op X, sijpelt door in de oudste media. In die nieuwe machtsverhoudingen staat de ondernemer niks meer in de weg. Geen regels, geen belastingen, geen overheid. Geen democratisch ethos dat de onafhankelijkheid van de pers hoog op een heilig voetstuk heeft staan, in plaats van een aankomend president.
Het zijn geen willekeurige zetten. De gestage machtsovername door techmiljardairs volgt een plan dat weliswaar niet exact is uitgewerkt, maar waarvan de marsrichting helder is. De stuwing komt van verschillende krachten.
Natuurlijk van de techoptimisten voor wie technologie de belangrijkste kracht voor vooruitgang is. Neem Marc Andreessen, machtig investeerder in techbedrijven. Hij financierde Elon Musks overname van Twitter. In 2023 bracht hij zijn Techno-Optimist Manifesto uit. Daarin is kunstmatige intelligentie (AI) de essentiële technologie die menselijke beperkingen kan overstijgen, mondiale problemen oplossen en een nieuw tijdperk van welvaart inluiden.
Musk en Andreessen zijn sleutelfiguren in Effective Accelerationism, een beweging van ‘versnellers’ die bedrijven en technologie willen bevrijden van wetten en regels om hun zegenrijke werk te doen. Het verklaart waarom de techmiljardairs zich na decennia afkeerden van de Amerikaanse Democraten; Joe Biden probeerde de bigtechmonopolies te breken.
Een andere kracht is wat we het virulente accelerationisme kunnen noemen - excuus voor het gedrocht van een woord. Hoewel accelerationisme zijn oorsprong vindt in het marxisme (door versnelling van het kapitalisme zou het systeem zichzelf opblazen) en het in de jaren negentig steeds meer om technologie draaide, is het na 2010 gekaapt door extreemrechts.
Accelerationisme streeft naar chaos en vernietiging van de moderne liberale samenleving. Weg met gelijkheid, gender, migratie en democratie. De witte heerschappij moet worden hersteld.
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid noemt dit accelerationisme de belangrijkste dreiging van extreemrechts geweld. Die bereidheid tot geweld werd duidelijk bij de bestorming van Het Capitool, exact vier jaar geleden. Allerlei symbolen uit de extreemrechtse stroming kwamen toen aan het licht.
Daarmee kwam ook de connectie tussen versnellers en, als derde kracht, de rechtse populisten bovengronds. Hun overeenkomsten liggen voor het oprapen. Etno-nationalisten als Trump, Orbán en Wilders zetten zich af tegen geconstrueerde volksvijanden als ‘de elite’ en ‘de migrant’. Allemaal verafschuwen ze diversiteit. Eenmaal verkozen hebben ze niets meer met democratie. Ze vertroebelen transparantie. Ze breken met de rechtsstaat het harnas van de democratie af.
Aanhangers van QAnon en andere extreemrechtse groepen lieten zich als voetvolk naar Het Capitool dirigeren. De techmiljardairs bieden Trump achter de schermen hun miljoenen aan. Anders dan de extreemrechtse accelerationisten zijn zij niet nihilistisch, noch uit op chaos. Eerst moet de bestaande orde worden afgebroken, daarna nemen zij met AI de macht over. De rechtspopulisten zijn voor hen useful idiots.
Dat ondervindt Nigel Farage nu aan den lijve. De volkstribuun van Reform UK wentelde zich in het gevlei van Musk, die Europese nationalisten in het zadel gaat helpen. Musk beloofde meer dan honderd miljoen euro. Totdat Farage het met Musk oneens was over de vrijlating van een rechtse complotdenker. Nu eist Musk een nieuwe leider voor Reform UK.
Terug naar The Washington Post. De gerenommeerde krant heeft een officiële slogan: Democracy dies in darkness. Ferme kreet, die wordt bevestigd door het ontslag van een kritische cartoonist.
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant