Voor het oog van de natie bekrachtigde vicepresident Kamala Harris maandag de verkiezingswinst van Donald Trump. Dat ging zonder slag of stoot. Heel anders dan vier jaar geleden, toen Trumpaanhangers het Capitool bestormden.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Met gevouwen handen rijst Kamala Harris uit haar stoel. ‘De stemming voor president van de Verenigde Staten is als volgt’, zegt de vicepresident, ten overstaan van het Amerikaanse Congres. ‘Donald J. Trump, uit de staat Florida, krijgt 312 stemmen. Kamala...’
Maar voor ze haar eigen naam kan uitspreken, snoert Republikeins applaus haar al de mond. De vicepresident wacht geduldig.
‘Kamala D. Harris,’ vervolgt ze na een korte onderbreking, ‘uit de staat Californië, krijgt 226 stemmen.’ Korter applaus. Ze mept met haar hamer. En dat was hem dan: Harris’ laatste cruciale taak als vicepresident.
De stemmen van het Amerikaanse kiescollege zijn geteld. Met één hamerslag bekrachtigt Harris maandag, voor het oog van de natie, Trumps verkiezingswinst en — gelijktijdig — haar eigen verlies. Zonder verzet of poespas. Een helder signaal, wat Harris betreft: zo hóórt het.
Eerdere vicepresidenten die de verkiezingen verloren, lieten deze taak soms over aan anderen. Dat mag. Maar Harris besloot de ceremonie zelf te leiden. Daar zit een gedachte achter. ‘De vreedzame overdracht van de macht is een fundamenteel principe van de Amerikaanse democratie’, stelde Harris maandag in een videoboodschap aan het Amerikaanse volk. ‘Dit onderscheidt ons systeem van monarchie of tirannie.’
Het protocol overwint. Maar juist door haar, in Harris’ woorden, ‘sacrale plicht’ stoïcijns te vervullen, weet zij het geweld van vier jaar geleden in herinnering te roepen – zonder dat te benoemen.
Op 6 januari 2021 riep verliezend presidentskandidaat Donald Trump een gehoor van duizenden aanhangers op om naar het Capitool te marcheren. Daar moesten zij voorkomen dat Mike Pence, zijn eigen vicepresident, Harris’ taak van vandaag zou vervullen. ‘Hang Mike Pence op!’ schreeuwden zij. Met geweld drongen zij het Capitool binnen. Pence weigerde en de machtsgreep mislukte. Maar de datum 6 januari jaagt menig Amerikaan de schrik nog om het hart.
Buiten het Capitool oogt het dik besneeuwde Washington maandag als een stad onder beleg. Verzwaarde dranghekken, zwarte lijnen in het wit, maken de wijde omgeving ontoegankelijk. De voltallige politiemacht is gemobiliseerd. Nog eens vijfhonderd militairen van de Nationale Garde wachten op afroep in de coulissen.
Ze blijken niet nodig. Ook na afloop blijft de hoofdstad stil; precies zoals Harris had gehoopt. In Washington heerst, voor even, een nieuw, of liever gezegd oud, normaal.
Harris en de Democraten trekken de verkiezingsuitslag niet in twijfel. Zij en president Joe Biden onderstrepen het verschil tussen Trump en henzelf met decorum. Zo zoeken zij een manier om, na een ongekend felle campagne, een vreedzame machtsoverdracht te bewerkstelligen zonder hun fundamentele zorgen aan de kant te schuiven.
Biden nodigde zijn rivaal uit voor een persoonlijke felicitatie op het Witte Huis, een eer die hemzelf destijds werd ontzegd. Biden droeg zijn medewerkers op om de transitie zo soepel mogelijk te laten verlopen. En Harris glimlacht maandag minzaam, terwijl de Republikeinen haar negeren en in euforie een staande ovatie inzetten voor hun leider.
Nieuwe wetgeving haalde de angel al uit dit moment. In 2022 besloot het Congres om dit proces van stemmen tellen minder kwetsbaar te maken. De rol van de vicepresident werd gereduceerd tot een vooral ceremoniële. Weigeren de uitslag te ratificeren, waartoe Mike Pence in 2021 werd opgeroepen, was voor Harris zinloos zijn geweest. Maar dat was nooit het plan.
Joe Biden is maandag niet in Washington. De president reisde naar New Orleans, waar een aanslagpleger vorige week zeker veertien mensen doodreed. Op afstand riep Biden, in tegenstelling tot zijn vicepresident in het Capitool, het geweld van vier jaar geleden wél expliciet in herinnering.
‘Tijdens een groot deel onze geschiedenis werd deze procedure gezien als pro-forma, routine’, schreef Biden maandag in een brief in The Washington Post. ‘Maar nadat we allemaal getuige waren van 6 januari 2021, weten we dat we dat nooit meer voor lief kunnen nemen.’
De Capitoolbestorming, aldus Biden, was ‘een letterlijke beproeving’ van de Amerikaanse democratie. Hij roept burgers op dat te blijven herinneren. ‘Een land dat zijn verleden vergeet is gedoemd om dat te herhalen.’
Trump zelf ging de herinnering aan de Capitoolbestorming maandag ook niet uit de weg. Een uur voor zijn winst door Harris werd geformaliseerd, publiceerde hij een foto van zijn aanhangers vier jaar geleden, kort voor zij massaal richting het Capitool marcheerden. Woorden achtte hij daarbij onnodig.
Over twee weken, op 20 januari, zullen de aftredende president en vicepresident — anders dan vier jaar geleden — gewoon aanwezig zijn bij de inauguratie van hun opvolgers. Daar zullen zij zonder morren de macht overdragen aan de man die haar eerder met geweld probeerde te behouden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant