De Oostenrijkse president heeft de leider van de uiterst rechtse partij FPÖ gevraagd om een nieuwe regering te vormen. Dit nadat partijen die een cordon sanitaire wilden handhaven, zelf niet tot een regering konden komen. In Wenen gaan mensen de straat op: ‘Nie wieder Volkskanzler!’
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. In september deed hij vanuit Oostenrijk verslag van de verkiezingen.
De FPÖ kreeg bij de Oostenrijkse federale verkiezingen in september 29 procent van de stemmen en werd daarmee de grootste partij. Dat was voor het eerst. Weliswaar heeft de FPÖ al drie keer eerder regeringsmacht gehad, maar telkens als junior-partner van de grote, oude bestuurspartij ÖVP, dat staat voor Oostenrijkse Volkspartij.
Dit keer doen we het niet, zei de Oostenrijkse bondskanselier en ÖVP-leider Karl Nehammer keer op keer tijdens de verkiezingscampagne. Tenminste, niet zolang ‘de rechtsextremist Herbert Kickl’ de FPÖ leidt. Zondag, toen bleek dat het andere partijen niet was gelukt om een regering te vormen buiten de FPÖ om, trad Nehammer af.
Maandag vroeg president president Alexander Van der Bellen aan Kickl om een regering te vormen. Daarmee komt in Oostenrijk mogelijk een partij aan de macht die de afgelopen jaren is opgeschoven tot op het randje van extreemrechts – of erover. Net als de Duitse AfD voeren de Oostenrijkse rechts-radicalen een veldtocht tegen van alles, van genderrechten tot coronamaatregelen. De FPÖ ontkent klimaatverandering, verzet zich tegen de macht van ‘Brussel’, en wil een einde aan steun voor Oekraïne.
In eigen land belooft de FPÖ problemen in de zorg, het onderwijs en op de woningmarkt op te lossen door illegale migratie te stoppen. Dan is er weer voldoende capaciteit voor Oostenrijkers en spreken de klaslokalen weer Duits.
Lees ook
Voor de Oostenrijkse verkiezingen gonst één woord door de straten van Wenen: migratie
Absolute prioriteit is dan ook ongecontroleerde immigratie: die moet terug naar nul. De FPÖ wil dat geen enkele asielzoeker de grens nog overkomt, en het asielrecht middels een ‘noodwet’ opschorten. Al aanwezige vluchtelingen wil de partij uitsluiten van sociale diensten, inclusief de gezondheidszorg, met uitzondering van het hoogst noodzakelijke.
Ook belooft de FPÖ massale ‘gedwongen remigratie’ van vreemdelingen. ‘Fort Oostenrijk, Fort Europa’ luidde de titel van het verkiezingsprogramma.
De partij stamt uit de nadagen van de Tweede Wereldoorlog, toen een groep oud-Waffen SS’ers haar oprichtte. En hoewel de FPÖ zich inmiddels grotendeels aan dat nationaal-socialistische verleden heeft ontworsteld, is er nog altijd een kern van overtuigde neonazi’s in de partij. Dat zei Hans Rauscher, politiek commentator voor de Oostenrijkse krant Der Standard, in september in Wenen tegen de Volkskrant.
FPÖ-leden, onder wie partijleider Herbert Kickl, duiken regelmatig op bij bijeenkomsten waar ook bekende rechtsextremisten spreken. Uitgerekend op verkiezingsdag, 29 september, begonnen de Oostenrijkse autoriteiten een onderzoek naar de begrafenis van een 90-jarige FPÖ-oudgediende. Daarvan waren beelden uitgelekt waarop FPÖ-prominenten meezingen met het Treuelied, een favoriete hymne van de SS.
Na de verkiezingen probeerde de conservatieve Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP), die tweede werd met 27 procent van de stemmen, eerst een regering te vormen met de vrij linkse sociaal-democraten van de SPÖ en de liberale partij Neos. Het feit dat die partijen op tal van punten ver uit elkaar liggen, onderstreept hoe moeilijk het inmiddels is om een cordon sanitaire te handhaven rond oprukkende radicaal-rechtse partijen in Europa.
In Oostenrijk kwamen de drie er niet uit. Eerst haakten dit weekend Neos af, toen maakten zondag de ÖVP en SPÖ bekend te stoppen met gesprekken. Daarop trad ÖVP-leider en bondskanselier Karl Nehammer af. Daarmee bestaat de kans dat het alsnog tot een FPÖ-ÖVP regering komt.
Binnen de conservatieven van ÖVP is er tweestrijd tussen meer klassieke christen-democraten en liberalen enerzijds, en een ‘turquoise’-vleugel die migratie eveneens als voornaamste probleem van deze tijd ziet en ideologisch dichter bij de FPÖ staat. Die afdeling ziet geen probleem in samenwerking met de rechts-radicalen.
De nieuwe ÖVP-leider Christian Stocker, tot afgelopen zondag partijsecretaris, noemde Kickl in het verleden ‘een gevaar voor de democratie’ maar zegt nu dat het land ‘een stabiele regering’ nodig heeft.
In de Oostenrijkse hoofdstad Wenen zijn inmiddels duizenden demonstranten op de been. Volgens lokale media zijn honderden politievoertuigen naar de binnenstad gedirigeerd. Veel betogers verzamelen zich bij het kantoor van de bondskanselier op Ballhausplatz, naast de zetel van de bondspresident in de Hofburg. Zij roepen onder andere: ‘Nie wieder Volkskanzler’, nooit meer een volkskanselier.
De Oostenrijkse en Duitse regeringsvoorzitters heten ‘bondskanselier’, maar Adolf Hitler noemde zichzelf Volkskanzler. Kickl wil dat ook gaan doen. De term heeft volgens hem niets met nazisme te maken, en maakt slechts duidelijk dat hij dicht bij het volk staat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant