De uiterst rechtse partij FPÖ gaat mogelijk de nieuwe Oostenrijkse regering leiden. De FPÖ won in september de verkiezingen, maar andere partijen handhaafden een cordon sanitaire. Nu coalitiegesprekken tussen die partijen zijn geklapt, blijft alleen de FPÖ nog over.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. In september deed hij vanuit Oostenrijk verslag van de verkiezingen.
De FPÖ kreeg bij de Oostenrijkse federale verkiezingen 29 procent van de stemmen en werd daarmee de grootste partij. Dat was voor het eerst. Weliswaar heeft de FPÖ al drie keer eerder regeringsmacht gehad, maar telkens was dat als junior-partner van de grote, oude bestuurspartij ÖVP, dat staat voor Oostenrijkse Volkspartij.
Dit keer doen we het niet, zei de Oostenrijkse bondskanselier en ÖVP-leider Karl Nehammer keer op keer tijdens de verkiezingscampagne. Tenminste, niet zolang ‘de rechtsextremist Herbert Kickl’ de FPÖ leidt. Maar op zondag, toen bleek dat het andere partijen niet was gelukt om een regering te vormen buiten de FPÖ om, trad Nehammer af.
De FPÖ, bekend sinds de hoogtijdagen onder leiding van wijlen Jörg Haider, is de afgelopen jaren verder opgeschoven tot op het randje van extreemrechts – of erover. Net als de Duitse AfD voeren de Oostenrijkse rechts-radicalen een veldtocht tegen van alles, van genderrechten tot coronamaatregelen. De FPÖ ontkent klimaatverandering, verzet zich tegen de macht van ‘Brussel’, en wil een einde aan steun voor Oekraïne.
In eigen land belooft de FPÖ problemen in de zorg, het onderwijs en op de woningmarkt op te lossen door illegale migratie te stoppen. Dan is er weer voldoende capaciteit voor Oostenrijkers en spreken de klaslokalen weer Duits.
Absolute prioriteit is dan ook ongecontroleerde immigratie: die moet terug naar nul. De FPÖ wil dat geen enkele asielzoeker de grens nog overkomt, en het asielrecht middels een ‘noodwet’ opschorten. Al aanwezige vluchtelingen wil de partij uitsluiten van sociale diensten, inclusief de gezondheidszorg, met uitzondering van het hoogst noodzakelijke.
Ook belooft de FPÖ massale ‘gedwongen remigratie’ van vreemdelingen. ‘Fort Oostenrijk, Fort Europa’ luidde de titel van het verkiezingsprogramma.
De partij stamt uit de nadagen van de Tweede Wereldoorlog, toen een groep oud-Waffen SS’ers haar oprichtte. En hoewel de FPÖ zich inmiddels grotendeels aan dat nationaal-socialistische verleden heeft ontworsteld, is er nog altijd een kern van overtuigde neonazi’s in de partij. Dat zei Hans Rauscher, politiek commentator voor de Oostenrijkse krant Der Standard, in september in Wenen tegen de Volkskrant.
FPÖ-leden, onder wie partijleider Herbert Kickl, duiken regelmatig op bij bijeenkomsten waar ook bekende rechtsextremisten spreken. Uitgerekend op verkiezingsdag, 29 september, begonnen de Oostenrijkse autoriteiten een onderzoek naar de begrafenis van een 90-jarige FPÖ-oudgediende. Daarvan waren beelden uitgelekt waarop FPÖ-prominenten meezingen met het Treuelied, een favoriete hymne van de SS.
Na de verkiezingen probeerde de conservatieve Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP), die tweede werd met 27 procent van de stemmen, eerst een regering te vormen met de vrij linkse sociaal-democraten van de SPÖ en de liberale partij Neos. Het feit dat die partijen op tal van punten ver uit elkaar liggen, onderstreept hoe moeilijk het inmiddels is om een cordon sanitaire te handhaven rond oprukkende radicaal-rechtse partijen in Europa.
In Oostenrijk kwamen de drie er niet uit. Eerst haakten dit weekend Neos af, toen maakten zondag de ÖVP en SPÖ bekend te stoppen met gesprekken. Daarop trad ÖVP-leider en bondskanselier Karl Nehammer af. Hij gaf het stokje terug aan de president van Oostenrijk, oud Groenen-politicus Alexander van der Bellen. Maandagmorgen sprak deze met FPÖ-leider Kickl.
Nu ÖVP-leider Karl Nehammer het veld heeft geruimd, is er kans dat het toch tot een FPÖ-ÖVP regering komt. Binnen de conservatieven van ÖVP is er tweestrijd tussen meer klassieke christen-democraten en liberalen enerzijds, en een ‘turquoise’-vleugel die eveneens migratie als voornaamste probleem van deze tijd ziet en ideologisch dichter bij de FPÖ staat. Die afdeling ziet geen probleem in samenwerking met de rechts-radicalen. Wie de nieuwe ÖVP-leider wordt, is nog niet bekend.
In de Oostenrijkse hoofdstad Wenen zijn inmiddels duizenden demonstranten op de been. Volgens lokale media zijn honderden politievoertuigen naar de binnenstad gedirigeerd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant