Kamala Harris moet maandag in het Amerikaanse Congres de stemmen van de kiesmannen bekrachtigen. Die stemmen bepalen definitief dat haar tegenstander Donald Trump de volgende president van de Verenigde Staten wordt. Wat staat Amerika te wachten?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Vier jaar geleden, op 6 januari 2021, bestormden Trump-aanhangers het Capitool. Trump weigerde de uitslag van de verkiezingen te erkennen. Hoe zit dat nu?
Vicepresident Kamala Harris heeft haar verbittering moeten inslikken. Die zit diep: tijdens de campagne als presidentskandidaat heeft ze Donald Trump ‘een fascist’ genoemd die nooit meer president van de Verenigde Staten had mogen worden. Nu zal ze hem, naar eigen zeggen, ‘de transitie bezorgen die hij zelf vier jaar geleden weigerde te geven’.
Het bekrachtigen van de stemmen is onderdeel van wat dus een ‘soepele overgang’ van de regering-Biden naar de regering-Trump moet worden. De eerste stap was al gezet door president Joe Biden zelf, die Trump na diens overwinning ontving in het Witte Huis en daar zo hartelijk was dat sommige Democraten er, volgens The Washington Post, niet goed van werden. Amerikaanse media voorspellen dat Trump een stuk minder zachtzinnig met de regering-Biden zal omgaan.
Zjn doel is alles wat Biden heeft gedaan zo snel mogelijk weer terug te draaien. Trump wil ‘verdergaan waar hij destijds is opgehouden’, meldt de Amerikaanse publieke omroep NPR. Volgens de digitale krant Politico wil hij zelfs verder gaan dan dat: hij wil niet alleen het werk van Biden ongedaan maken, maar het hele beleid tot in de kern veranderen, ‘plus de federale organisaties die ze hebben gecreëerd’.
Dat laatste is nieuw. Tijdens zijn eerste periode als president, van 2017 tot 2021, werd hij meer dan eens gedwarsboomd bij het invoeren van zijn beleid, door wat de ‘deep state’ is gaan heten, een anonieme, ambtelijke staat in de staat. Die wil hij nu ontmantelen en volgens Politico wil hij dat doen door zo’n vijftigduizend ambtelijke functies te veranderen in ‘politieke functies’. Als dat hem lukt, kan hij politieke tegenstanders onder de ambtenaren vervangen door loyalisten, en zijn beleid uitvoeren zonder ambtelijke tegenwerking.
Hoe bereidt Trump zich voor op 20 januari, als hij wordt beëdigd?
Hij heeft de afgelopen tijd kandidaten gezocht die cruciale posten in zijn regering moeten gaan vervullen. Dat proces moet dan zijn afgerond. Politico citeert een ‘Trump-insider’ die voorspelt dat Trump deze keer veel sneller in actie zal komen dan de vorige keer. Politieke specialisten en advocaten zijn al maanden bezig een waslijst aan presidentiële besluiten voor te bereiden die klaar zullen zijn tegen de tijd dat zijn presidentschap begint. Zijn team verwacht ‘een lawine van uitvoeringsopdrachten uit het Oval Office’.Trump zelf heeft aangekondigd ‘dat hij mensen helemaal dol gaat maken’.
Wat zal de eerste stap zijn die Trump zet na zijn aantreden?
Bovenaan Trumps agenda staat volgens alle media de immigratie. Op de eerste dag, en volgens sommigen zelfs in de eerste uren na zijn aantreden, zal hij volgens zijn woordvoerder Karoline Leavitt beginnen met ‘de grootste massadeportatie van illegale immigranten uit de Amerikaanse geschiedenis’. Het gaat hier om deportatie van miljoenen mensen. Hij wil de zuidgrens met Mexico sluiten, grote detentiekampen bouwen, duizenden extra grenswachten aannemen, en niet alleen illegale immigranten, maar ook verdachten van lidmaatschap van drugskartels en criminele bendes het land uitzetten.
Ook wil hij zijn programma ‘Remain in Mexico’ opnieuw instellen: dat verplicht mogelijke immigranten in Mexico te blijven en daar de beslissing voor toelating in de Verenigde Staten af te wachten.
De Verenigde Staten staat dus nogal wat te wachten?
Alle media hebben lijstjes gemaakt van beleid dat drastisch kan veranderen. Allemaal zetten ze immigratie bovenaan, onmiddellijk gevolgd door belastingherziening (minder belasting voor de rijken). Ook Bidens milieubeleid gaat eraan. Biden wilde het gebruik van fossiele brandstof terugdringen, Trump wil het tegenovergestelde. Amerika gaat weer boren naar eigen olie en gas. ‘We’re gonna drill, baby, we’re gonna drill!’ Klimaatsubsidies worden geschrapt.
Op economisch gebied introduceert de nieuwe president zware importtarieven op buitenlandse producten: gemiddeld 10 tot 20 procent, maar 60 procent belasting op producten uit China, en 25 procent op spullen uit Canada en Mexico. De media voorzien ook ingrepen in de gezondheidszorg en het onderwijs.
Voor een deel kan de praktijk het beleid weer in het gareel brengen: massadeportaties kunnen bijvoorbeeld stuiten op het economisch belang van de immigranten. Die zijn als arbeidskrachten in diverse sectoren van wezensbelang.
Wat blijft er over van de controlerende functie van de politiek?
Dat valt te bezien. Afgelopen week werd Trump-loyalist Mike Johnson met de allergrootste moeite gekozen tot voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Hij behaalde, ondanks voorspraak van Trump zelf, 218 stemmen, net genoeg voor de overwinning.
De Republikeinen hebben maar een minimale meerderheid in het Huis. Johnsons verkiezing maakt duidelijk dat een of twee stemmen daar de doorslag kunnen geven. Dat geeft tegenstanders de hoop dat niet alle besluiten van president Donald Trump moeiteloos het parlement zullen passeren, en dat zelfs hij rekening zal moeten houden met oppositie, ook uit de eigen Republikeinse gelederen.
Gaat de nieuwe president gratie verlenen aan de bestormers van het Capitool?
Sinds de bestorming, die wordt gezien als een aanslag op de democratie zelf, zijn er vijftienhonderd arrestaties verricht. Ruim de helft van de gearresteerden is veroordeeld, onder meer wegens geweldpleging en weigering de verkiezingsuitslag te respecteren. Trump noemt de veroordelingen ‘oneerlijk’ en zal zeker snel gratie verlenen, zegt hij, maar niet elke veroordeelde zal volgens hem gratie krijgen: ‘Er zijn er een paar die waarschijnlijk wel te ver zijn gegaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant