Een 27-jarige man uit Enkhuizen verleidde via Snapchat honderden jongens tot seksuele handelingen, door zich voor te doen als jong meisje. Maandag begon de rechtszaak tegen hem. Wat doet platform Snapchat om dit te voorkomen, en wat kun je als ouder doen?
is verslaggever van de Volkskrant.
Rivka Otten is inhoudelijk programmamedewerker van Helpwanted, onderdeel van de Nederlandse non-profitorganisatie Offlimits, dat gebruikers helpt die te maken krijgen met online grensoverschrijdend gedrag. In 2024 kwamen meer dan 10 duizend meldingen binnen van online grensoverschrijdend gedrag. Net als in 2023 gingen de meeste meldingen over Snapchat.
Is Snapchat een soort Whatsapp, maar dan voor jongeren?
‘Snapchat is een social medium met wereldwijd 443 miljoen actieve gebruikers, waaronder 3,8 miljoen dagelijkse gebruikers in Nederland. Gebruikers kunnen berichten en beelden delen – snaps – die door de ontvanger tien seconden kunnen worden bekeken. Sommige beelden blijven langer zichtbaar, afhankelijk van de instellingen van de gebruiker. Een account op Snapchat is zo gemaakt. Een mobiel telefoonnummer ter verificatie is niet nodig. Veel jonge gebruikers zitten op Snapchat, zij gebruiken het als een soort Whatsapp, onder meer om contact te hebben met vrienden.’
Is het problematisch dat een account op Snapchat zo makkelijk is te maken?
‘Ja, want zo komen onbekenden met verkeerde bedoelingen super laagdrempelig met jonge gebruikers in contact. Bij Offlimits kwamen in 2024 meer dan 10 duizend meldingen binnen van online grensoverschrijdend gedrag. Net als in 2023 gingen de meeste meldingen over Snapchat.
Op Snapchat is het makkelijk in contact te komen met gebruikers in de buurt, op een kaartje is tot op de vierkante meter te zien waar mensen zich bevinden. Deze functie staat bij jonge gebruikers standaard uit maar kan worden aangezet. We zien dat jongeren de functie veel gebruiken. Een leeftijdscontrole bij aanmelding heeft Snapchat niet. Gebruikers kunnen dus liegen over hun leeftijd.’
Wat voor meldingen doen gebruikers?
‘Als mensen ons bellen, zijn ze vaak helemaal in paniek door het voorval. Vooral meldingen van sextortion komen vaak voor. Sextortion is iemand chanteren met naaktfoto’s. Gebruikers doen zich dan voor als iemand anders. Dit laatste zou de man uit Enkhuizen ook hebben gedaan, hij zou een profiel aan hebben gemaakt van een jong meisje en chatte vervolgens met honderden jonge jongens. Hij zou ze hebben verleid tot het maken van intieme beelden en zou die hebben opgeslagen. In het geval van sextortion wordt vervolgens gedreigd de beelden openbaar te maken. We horen vaak van slachtoffers dat zij dit kunnen voorkomen door bijvoorbeeld nieuwe beelden te maken en sturen of een geldbedrag te storten.’
Wat doet Snapchat om dit te voorkomen?
‘Wij hebben heel goed contact met Snapchat. Onze organisatie heeft een zogenoemde trusted flagger status. Als wij melding doen bij Snapchat over iemand van wie wij zien dat die het sociale medium misbruikt, moet Snapchat dit met prioriteit behandelen. Snapchat werkt daarin goed mee. Soms zien we al dat na tien minuten de gebruiker wordt geblokkeerd.
‘Omdat dit grensoverschrijdende gedrag niet aan landsgrenzen gebonden is, is er vorig jaar een nieuwe Europese wet ingegaan om gebruikers op digitale platforms te beschermen, de DSA (Digital Services Act). Snapchat en alle andere sociale media platforms moeten zich hieraan houden. Dit doet Snapchat op dit moment goed, maar deze wetgeving alleen is niet voldoende. Strengere regulatie is hard nodig, en daar zetten wij ons in Europa voor in. Als een platform niet goed meewerkt en geen gehoor geeft aan onze verwijderverzoeken, nemen wij een activistische rol in. Zo hebben wij meerdere pornoplatforms voor de rechter gesleept, en hebben we een paar maanden geleden Telegram zo ver gekregen dat zij de rondcirculerende bangalijsten offline hebben gehaald.’
Wat kunnen gebruikers doen als ze slachtoffer zijn van sextortion of uitbuiting?
‘Wij geven een tegenstrijdig advies in dat geval. Wij zeggen de slachtoffers: Verbreek al het contact en blokkeer degene die je bedreigt op alle platforms. Pas je privacy instellingen aan. Dit kan voor slachtoffers heel heftig voelen. Ze hebben vaak het gevoel de controle te verliezen. Omdat ze niet meer kunnen controleren of de beelden daadwerkelijk zijn gedeeld. In de praktijk zien we dat de beelden bijna nooit worden gedeeld.
‘Als er iets strafbaars is gebeurd, vragen wij slachtoffers om in vertrouwen screenshots te sturen. Wij kunnen daarmee contact zoeken met Snapchat en melding doen. We kunnen een slachtoffer adviseren aangifte te doen. Zelf doen we nooit aangifte. Wij hebben een bemiddelende rol.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant