Mike Johnson (52), een Republikein uit Louisiana, is vrijdag herkozen tot voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. In stijl is hij totaal anders dan Donald Trump, maar in overtuigingen niet.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft vooral over het Middellandse Zeegebied en migratie, natuur en milieu.
Wat heeft Mike Johnson dat andere Amerikaanse politici niet hebben? ‘Mijn collega’s vertrouwen mij – en dat is een zeldzame eigenschap in Washington’, zei Johnson, nadat hij in 2023 voor het eerst tot parlementsvoorzitter was verkozen.
Het belangrijkste is: Mike Johnson heeft ook het vertrouwen van Donald Trump, de aankomende president van de Verenigde Staten. Dat gold al toen Johnson zich de eerste keer voor het voorzitterschap kandideerde, en Trump over hem schreef: ‘Mijn sterke suggestie is om op Mike Johnson te stemmen en het af te maken, snel!’
Ook vrijdag, toen Johnson opging voor zijn herverkiezing, bleek de steun van Trump cruciaal. Aanvankelijk stemden drie Republikeinse parlementariërs op een andere kandidaat. Twee van hen stelden hun stem bij nadat Trump hen opbelde vanaf de golfbaan. Ze schaarden zich alsnog achter Johnson.
Zelf gaat Johnson er prat op dat hij de eerste Republikeinse leider in het Congres is die werkelijk ‘pro-Trump’ is. Anders dan zijn voorgangers werd hij in 2016 voor het eerst verkozen, en bereikte het nationale parlement dus op het ticket van Trump. Hij deelt diens nationalistische overtuigingen: ook Johnson wil een muur op de grens met Mexico, hogere importtarieven voor China en minder immigratie uit moslimlanden.
Maar Johnson wist Trump vooral voor zich in te nemen door hem te helpen bij het aanvechten van de verkiezingsuitslag in 2020. Niet dat Johnson zelf geloofde dat er fraude was gepleegd, zoals Trump bij hoog en laag beweerde.
Als zelfverklaard grondwetsjurist gooide Johnson het over een andere boeg: hij betoogde dat er juridische argumenten waren om de verkiezingszege van Biden niet te erkennen. Volgens hem waren de presidentsverkiezingen in sommige staten ongrondwettelijk verlopen, omdat vanwege de coronapandemie de regels waren aangepast.
Met dat argument wist hij een groot deel van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden te overtuigen. Zij verwierpen begin 2021 de uitverkiezing van Biden in sommige staten, op de tumultueuze dag dat ook het Congres werd bestormd, nu vier jaar geleden.
Het is een voorbeeld dat direct laat zien hoe verschillend Johnson en Trump zijn in stijl. Terwijl Trump de man is die voortdurend beledigingen spuwt, iemand die pornosterren omkoopt, koestert Johnson zijn imago van hoffelijke en kerkelijke persoonlijkheid.
De man uit Louisiana is klein van stuk, draagt een gehoornde bril, en haar ‘dat als een golf die op het punt staat te breken is vastgezet op zijn voorhoofd’, aldus een beschrijving van The New Yorker.
Hij is iemand die zich erop laat voorstaan een ‘grondwetsnerd’ te zijn. Bovenal staat Johnson bekend als zeer religieus. Hij is voor een allesomvattend verbod op abortus en tegen het homohuwelijk. Met zijn vrouw sloot hij een ‘verbondshuwelijk’, waarbij een scheiding haast onmogelijk is.
In zijn functie als Speaker of the House, en daarmee de leider van de Republikeinse fractie, viel Johnson het afgelopen jaar op doordat hij geregeld de dialoog zocht met de Democraten.
Terwijl hij als ‘gewone’ parlementariër nog tegen een financieel hulppakket aan Oekraïne stemde, maakte hij als voorzitter een draai. Na maandenlang uitstel forceerde hij een stemming, wetende dat er goedkeuring voor zou komen van zowel Democraten als een minderheid van Republikeinen. Dit tot groot ongenoegen van het ultrarechtse deel van de Republikeinse fractie, dat het credo ‘America First’ huldigt.
Vlak voor het einde van het jaar wist Johnson opnieuw Republikeinen en Democraten op een lijn te krijgen, ditmaal over de begroting. Op het nippertje werd een sluiting van overheidsinstellingen voorkomen: het had weinig gescheeld of voorscholen en nationale parken moesten dicht en ambtenarensalarissen werden niet meer betaald, omdat de overheid geen geld meer mocht uitgeven.
Het is een onderwerp dat binnenkort alweer terugkomt. Het akkoord tussen Republikeinen en Democraten voorziet maar in financiering tot 14 maart. En hoewel er nu een Republikeinse meerderheid is in het Huis, zal er weer veel van Johnsons stuurmanskunsten worden verwacht. Hij moet laveren tussen de ‘begrotingshaviken’ die ingrijpend willen bezuinigen, en Donald Trump die ervoor pleit het schuldenplafond flink te verhogen.
En dat is maar een van de uitdagingen die Johnson de komende tijd wacht. Trump wil haast maken met nieuwe wetgeving: met de strengere grenscontroles, de hogere importtarieven, en het schrappen van subsidies op hernieuwbare energie.
Voor Johnson komt het erop aan ook in deze tijd van ongekende polarisatie het vertrouwen van de uitersten in zijn fractie te behouden. Dat is geen sinecure: tijdens de stemming van vrijdag waren er aanvankelijk negen parlementsleden die tegen zijn kandidatuur stemden of simpelweg hun mond hielden, voordat ze zich toch tot Johnson bekeerden.
Negen is ook het aantal dat nodig is om een stemming over het aanblijven van Johnson af te dwingen. Het zegt alles over de precaire positie waarin de rechtse hardliner met zijn wellevende manieren zich op dit moment bevindt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant