De Oekraïense president Volodymyr Zelensky denkt dat Donald Trump als president ‘beslissend’ kan zijn voor het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. ‘Hij is in staat Poetin te stoppen of, om het eerlijker te zeggen, ons te helpen Poetin te stoppen’, zegt Zelensky in zijn eerste grote interview van het nieuwe jaar.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
‘Hij (Trump, red.) is heel sterk en onvoorspelbaar en ik zou graag zien dat hij die onvoorspelbaarheid toepast op Rusland’, aldus Zelensky tegen Oekraïense journalisten. Hij benadrukte ‘nog geen negatieve interacties’ met Trump te hebben gehad en volgens Zelensky is de Russische president Vladimir Poetin ‘bang’ voor Trump.
De uitspraken lijken onderdeel van een campagne om de aankomende regering-Trump ervan te overtuigen, en Oekraïners gerust te stellen, dat Oekraïne niet in de steek wordt gelaten.
Dit optimisme wordt niet door alle experts gedeeld. ‘Mijn grootste zorg is dat Oekraïne onder druk zal worden gezet om een slechte deal met Rusland te accepteren omdat Trump zijn belofte zal willen nakomen om de oorlog te beëindigen’, aldus Kristi Raik, directeur van de Estse denktank ICDS.
Trump heeft sinds zijn herverkiezing als president tegenstrijdige signalen afgegeven over hoe hij gestalte wil geven aan zijn wens de oorlog snel te beëindigen. Zo uitte hij scherpe kritiek op Joe Bidens besluit Oekraïne toestemming te geven militaire doelen in Rusland aan te vallen met Amerikaanse wapens. En op de vraag of Oekraïne rekening moet houden met minder militaire hulp, antwoordde Trump: ‘Misschien. Waarschijnlijk.’
Maar Trump heeft ook gezegd dat er geen akkoord valt te bereiken ‘als je Oekraïne verlaat’. En de gezant die hij wil benoemen om met beide zijden te praten, oud-generaal Keith Kellogg, heeft in het verleden gezegd dat er juist meer militaire druk op Poetin nodig kan zijn om hem naar de onderhandelingstafel te dwingen. Kellogg bezoekt naar verluidt binnenkort enkele Europese hoofdsteden, waaronder Kyiv, voor overleg.
Oekraïne begon eind afgelopen zomer – in het licht van de beperkingen van westerse militaire steun, het vooruitzicht van een mogelijke Trump-overwinning en Oekraïnes problemen bij het rekruteren van nieuw militair personeel – zijn internationale diplomatieke strategie aan te passen. Tegelijkertijd werden ook naar de Oekraïense bevolking de verwachtingen over herovering van al het Oekraïense grondgebied getemperd.
Die neerwaartse aanpassing van Oekraïense eisen omtrent een aanvaardbaar akkoord omvat inmiddels ook het besef dat een directe uitnodiging voor Navo-toetreding (dat voorlopig alleen betrekking zou hebben op het vrije deel van Oekraïne) er voorlopig niet in zit, noch bij Trump noch bij enkele Europese bondgenoten.
Daarmee komt Zelensky in de buurt van Kelloggs voorstellen van vorig jaar waarin, na een akkoord, ‘veiligheidsgaranties’ van de Europeanen én de VS een centrale rol spelen om hernieuwde Russische agressie te voorkomen.
Zelensky benadrukte deze week dat, als het ooit zover komt, die veiligheidsgaranties niet alleen van Europese landen kunnen komen. ‘Veiligheidsgaranties zonder de VS zijn zwakke veiligheidsgaranties. Eerlijk gezegd: de Europeanen wachten de mening af van de president van de Verenigde Staten.’
Tegelijkertijd benadrukte een naaste adviseur van Zelensky dat alle speculaties over onderhandelingen ‘een illusie’ zijn. ‘Er kan geen onderhandelingsproces zijn omdat Rusland niet is gedwongen een prijs voor deze oorlog te betalen die hoog genoeg is’, aldus Mykhailo Podolyak.
Hoewel de Oekraïense kant volop in beweging is gekomen, zeker na Trumps herverkiezing, doet president Poetin er alles aan een air van ongebreideld optimisme uit te stralen: volgens hem ‘rukken Russische troepen op’ in Oekraïne en hebben westerse sancties ‘wel effect, maar zijn ze niet van cruciaal belang’.
Rusland is wel bereid te onderhandelen, zeggen experts, maar alleen als het alles krijgt wat het wil. Volgens Ann-Marie Dailey van de Amerikaanse denktank Rand is het ‘dom’ om te denken ‘dat je aan de onderhandelingstafel concessies zou kunnen krijgen van Rusland die je op het slagveld niet kon afdwingen met de punt van een speer’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant