Voor het eerst sinds de val van het regime van Bashar al-Assad zijn Europese ministers van Buitenlandse Zaken afgereisd naar Syrië. Het aanhalen van de diplomatieke banden gaat gepaard met de hoop dat de nieuwe machthebbers de autoritaire weg niet zullen inslaan.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Met een ogenschijnlijk hoopvolle boodschap reisden de Duitse buitenlandminister Annalena Baerbock en haar Franse evenknie Jean-Noël Barrot vrijdag af naar Syrië: ‘Een nieuw politiek begin tussen Europa en Syrië [...] is mogelijk.’
Nu onder leiding van Ahmed al-Sharaa het post-Assad-tijdperk is begonnen, proberen westerse landen invloed uit te oefenen op hoe het nieuwe Syrië eruit komt te zien.
Dat gaat niet zomaar: rebellengroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS), op dit moment de feitelijke machthebbers, staat nog altijd op de terreurlijst van de Verenigde Staten en de Verenigde Naties. Evengoed hebben Europese leiders te stellen met de realiteit dat HTS-leider Al-Sharaa op dit moment de officieuze leider is van zijn land, hoewel de overgangsregering formeel wordt aangevoerd door Mohammed Al-Bashir, ook afkomstig is uit de gelederen van HTS.
‘We zijn ons bewust van de ideologische achtergrond van HTS en van wat ze in het verleden hebben gedaan’, aldus Baerbock. ‘Maar we horen en zien ook het verlangen naar matiging en overeenstemming met andere belangrijke partijen.’
Daarmee doelt de Duitse minister onder meer op de Koerden. Die hebben in het noordoosten een semi-autonome ministaat, maar staan onder druk van pro-Turkse rebellen. Baerbock en Barrot willen de fluïde situatie in Syrië aangrijpen om het land aan stabiel bestuur te helpen. Vrijdag spreken zij met Al-Sharaa in de hoofdstad Damascus.
Eerder stuurden de Amerikanen ook al een diplomatieke missie naar Al-Sharaa. Na een ‘goed, uitgebreid gesprek’ besloten de VS in ieder geval de 10 miljoen dollar in te trekken die was uitgeloofd voor de tip die zou leiden tot zijn arrestatie. Die was uitgeloofd vanwege zijn banden met Islamitische Staat.
De ‘uitgestrekte hand’, zoals het Baerbock het noemt, gaat gepaard met duidelijke eisen aan de Syrische machthebbers. ‘Een nieuwe start kan alleen plaatsvinden als alle Syriërs, ongeacht hun etnische of religieuze achtergrond, gekend worden in het politieke proces.’
De zware sancties uit Assads tijd, waar Syrië nog altijd gebukt gaat, zijn een belangrijk middel waarmee het westen verandering kan afdwingen. Het exporteren van olie naar Europese landen is op dit moment niet mogelijk, terwijl de olie-industrie voor de oorlog een belangrijke inkomstenbron was van de Syrische economie.
De EU heeft Al-Sharaa al het opheffen van de sancties in het vooruitzicht gesteld. EU-buitenlandchef Kaja Kallas stelde als voorwaarde dat er ‘inclusief bestuur’ komt, waarbij de rechten van minderheden en vrouwen worden gerespecteerd. Ook mag er geen sprake zijn van wraakacties tegen voormalige medewerkers van het Assad-regime, hoewel die sinds de machtsovername al wel hebben plaatsgevonden.
De EU is gebaat bij een vreedzame machtsovername en een stabiele toekomst voor Syrië. In meerdere landen, waaronder Nederland, is na de val van Assad de terugkeer van in totaal ruim een miljoen Syrische vluchtelingen hoog op de politieke agenda komen te staan.
Zo maakte de Duitse regering vrijdag bekend meer financiële middelen ter beschikking te gaan stellen aan Syrische vluchtelingen die willen terugkeren. Zij zullen echter niet willen verhuizen naar een land dat geteisterd wordt door geweld, of waar ze opnieuw moeten vrezen voor vervolging.
Op een liberale regering hoeven westerse landen niet te rekenen. Al-Sharaa maakt er geen geheim van een islamitisch regime te willen vestigen, maar herhaalt wel steeds dat de rechten van (religieuze) minderheden gerespecteerd zullen worden. Hij zal het westen duidelijk moeten maken hoe dat uitpakt als hij trouw blijft aan zijn islamistische ideologie.
Het zijn niet alleen westerse landen die de banden willen aanhalen met het nieuwe regime. Dat geldt ook voor de Arabische Golfstaten. Zo zei Al-Sharaa vorige week dat Qatar te kennen had gegeven te willen investeren in de verwoeste Syrische energie-infrastructuur. In tegenstelling tot andere Golfstaten onderhoudt Qatar al jaren goede contacten met HTS.
Dat HTS voortkomt uit het jihadistische Al-Nusra was voor landen als Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten lang reden voor scepsis, ondanks hun weerstand tegen Assad. Maar de val van Assad biedt ook deze landen de kans om invloed te verkrijgen, zeker nu rivaal Iran zijn belangrijkste bondgenoot in het Midden-Oosten heeft verloren.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant