Aan de politieke onrust in Zuid-Korea komt maar geen einde. Aanvankelijk leek de crisis bezworen die door de staatsgreep van president Yoon was veroorzaakt. Maar nu staat de politie klaar om hem te arresteren en wordt hij beschermd door zijn beveiligingsdienst en aanhang. Vijf vragen over het Zuid-Koreaanse politieke drama.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
1. Waarom moet de afgezette president worden gearresteerd?
Nooit eerder is er een arrestatiebevel tegen een Zuid-Koreaanse president uitgevaardigd, maar deze week gebeurde dat wel: tegen Yoon Suk-yeol, die een maand geleden kortstondig de staat van beleg uitriep.
Dat deed Yoon omdat hij vond dat de linkse oppositie op de hand van aartsvijand Noord-Korea is. Daarna werd hij snel afgezet, maar Yoon verraste vriend en vijand door totaal niet mee te werken aan het onderzoek naar zijn staatsgreep. Omdat Yoon niet komt opdagen voor verhoor, moet de politie hem vóór maandag arresteren.
Yoon mag dan zijn afgezet, formeel is hij nog president. Zijn woning en kantoor worden beschermd door een legertje veiligheidsmensen. Hij tartte de autoriteiten door zijn aanhang te mobiliseren, die donderdag de wegen blokkeerde naar zijn ambtswoning en daar zelfs de nacht doorbracht en vrijdagochtend de eerste barrière vormde voor de agenten die Yoon wilden inrekenen.
Yoon verschanst zich in zijn ambtswoning, terwijl hij de protesten van zijn aanhangers volgt via livestreams van zijn favoriete Youtubers. Yoon zou in de ban zijn van rechts-conservatieve Youtube-kanalen, die al maanden grossieren in onbewezen samenzweringstheorieën over fraude met de uitslagen van verkiezingen in april, die voor Yoons partij slecht verliepen.
2. Wat willen Yoon en zijn achterban bereiken?
Volgens Zuid-Koreaanse media hebben honderden tot enkele duizenden Yoon-aanhangers zich bij zijn huis verzameld. Ze zwaaien met Amerikaanse vlaggen en bordjes met Stop The Steal, als verwijzing naar de bestorming van het Amerikaanse Capitool in 2021. Net zoals Donald Trump die destijds zijn nederlaag niet kon verkroppen, roept Yoon zijn aanhang op tot verzet.
‘Ik zie op Youtube hoe hard jullie eraan werken. (...) De Republiek Korea is nu in gevaar door de anti-statelijke krachten binnen en buiten het land. Ik zal tot het einde vechten om dit land samen met jullie te beschermen’, schreef Yoon zijn aanhang in een brief waarmee hij woensdagavond leek aan te sturen op een confrontatie.
3. Wie regeert Zuid-Korea nu?
Sinds de jaarwisseling is Choi Sang-mok, vorige week nog minister van Economie en Financiën, interim-president. Choi is al de tweede invaller voor Yoon. De vorige werd weggestuurd omdat hij weigerde rechters te benoemen die een doorslaggevende rol zullen spelen in Yoons afzetting.
Choi heeft die benoemingen er nu doorheen gejaagd, maar die snelle stap bracht geen rust. Enkele topambtenaren stapten juist uit protest op en de oppositie levert zoveel kritiek dat er nu ook wordt gespeculeerd over een mogelijke afzetting van Choi.
De snelle afzetting van Yoon droeg bij aan het robuuste imago van de democratie in Zuid-Korea, dat een welvarende economie heeft en een belangrijke veiligheidspartner is voor het Westen. Maar tot ieders verbazing komt de Zuid-Koreaanse politiek maar niet uit deze crisis, die overheidsorganisaties, rechterlijke macht en politie doorlopend onder hoogspanning zet.
4. Hoe loopt dit af?
Yoon wordt verdacht van het organiseren van een opstand, een van de weinige strafbare feiten waartegen presidentiële immuniteit geen bescherming biedt. Als oud-openbare aanklager kan Yoon de komende maanden zand in de machine blijven strooien met juridische haarkloverijen om aan het onderzoek te ontkomen.
Yoons advocatenteam jaagt de politie ondertussen angst aan met het dreigement dat politiemensen die Yoon proberen op te pakken, zelf worden gearresteerd door burgers en Yoons veiligheidsteam. De advocaten stellen dat het arrestatiebevel tegen Yoon illegaal is.
Uiteindelijk zal het Hof als de hoogste Zuid-Koreaanse rechtbank het laatste woord over de rechtmatigheid van Yoons afzetting hebben, maar dat kan nog tot juni duren.
5. Wat is het effect van deze langdurige instabiliteit?
De financiële autoriteiten wisten de paniek op de Zuid-Koreaanse beurs te beperken tot een koersdaling van ‘slechts’ 10 procent. Maar de Zuid-Koreaanse munt, de won, heeft echte averij opgelopen. De munt is nu minder waard dan tijdens de mondiale financiële crisis vijftien jaar geleden.
Terwijl Choi de ‘ongekende kritieke situatie’ probeert te bezweren, hopen zich ook prangende internationale kwesties op. Seoul komt er niet aan toe contacten te leggen met sleutelfiguren in de nieuwe Amerikaanse regering, terwijl buurlanden juist druk bezig zijn met de voorbereiding op Trump. Dat geldt voor vrienden zoals Japan, maar ook voor vijanden. De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un beloofde deze week de ‘hardste anti-Amerikaanse tactiek ooit’, met een uithaal naar Seoul als ‘anti-communistische buitenpost’.
Een Zuid-Koreaanse repliek bleef echter uit. Het Zuid-Koreaanse ministerie van Defensie wordt zo in beslag genomen door ontslagen en arrestaties van topmilitairen die een rol speelden in het drama rond Yoon, dat het zijn traditionele nieuwjaarsboodschap dit jaar heeft laten schieten.
Source: Volkskrant