Met al je vingers nieuwjaarsdag halen? Lees eerst nog even deze oud-en-nieuwveiligheidsgids voordat het feest losbarst.
schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.
Het was een oudjaarsavond die net als zovele feestelijk begon. De kinderen, nog te jong om op te blijven, vierden aan het begin van de avond oud en nieuw met kindervuurwerk en kinderchampagne. Ook de peuter kreeg een sterretje. Een groot feest, tot haar knuistje naar het gloeiende puntje greep.
‘Veel mensen beseffen niet dat sterretjes wel 1.100 graden kunnen worden, en daarom niet geschikt zijn voor jonge kinderen’, zegt directeur van VeiligheidNL Martijntje Bakker. F1-vuurwerk, zoals sterretjes en knalerwten, zijn verboden voor kinderen onder de 12 jaar.
Volgens spoedeisendehulparts David Baden van het Utrechtse Diakonessenhuis weten veel mensen dit niet. ‘Het wordt verkocht in de supermarkt en speelgoedwinkel, in vrolijke verpakkingen met kinderfiguren. Daarmee normaliseer je vuurwerk. Maar veilig vuurwerk bestaat niet.’
Beter Leven
In de rubriek Beter Leven beantwoordt de Volkskrant, samen met experts, praktische vragen op het terrein van onder meer gezondheid, geld en duurzaamheid. Zelf een vraag voor deze rubriek? beterleven@volkskrant.nl
Baden ziet onder de vuurwerkslachtoffers regelmatig kinderen die met vuurwerk hebben gespeeld, of erbij hebben staan kijken. Volgens Bakker raken jaarlijks zo’n vijfhonderd kinderen gewond door vuurwerk, van wie tweehonderd onder de 12 jaar.
Het meisje dat naar het sterretje greep, had veel pijn en bleef maar hard huilen. De ouders belden met de spoedpost, zoals ook Cees van Romburgh, specialist EHBO-richtlijnen van het Rode Kruis, aanraadt om te doen. ‘Ook bij twijfel: altijd bellen. Zij kunnen een inschatting maken van de situatie en je advies geven.’ De ouders kregen het advies om langdurig te koelen met lauw water. De feestpret was bedorven, maar gelukkig heeft het meisje geen littekens aan het incident overgehouden.
Een moeder ging kijken naar het vuurwerk, met haar baby op haar arm. Een pijl belandde precies in het jasje van de baby, met brandwonden tot gevolg. Bakker vertelt het verhaal van een van de jaarlijks honderden slachtoffers onder omstanders. ‘44 procent van de 1.212 vuurwerkslachtoffers die zich vorig jaar meldden op de SEH of huisartsenspoedpost was omstander – vergelijkbaar met vorige jaarwisselingen’, aldus Bakker.
‘Je moet niet alleen oppassen met vuurwerk afsteken, maar ook met kijken naar vuurwerk. Blijf het liefst achter het raam. Als je toch naar buiten wilt: draag een veiligheidsbril, gehoorbescherming en houd 8 meter afstand. Draag geen loszittende en brandbare kleding, jassen met capuchons, sjaals of wijde laarsjes waar vuurwerk in terecht kan komen.’
Wat moet je doen als je het ziet misgaan? Van Romburgh: ‘Ook zonder EHBO-diploma kun je helpen. Het belangrijkste is om kalm te blijven en een inschatting te maken van de situatie: zie je zware verwondingen of mogelijke schade aan de ogen, bel direct 112. De meldkamer-centralist zal je precies vertellen wat je moet doen. Bij minder ernstige gevallen kun je de spoedpost bellen.’
Hoewel hulpverleners je dus telefonisch zullen bijstaan, kan het geen kwaad je EHBO-kennis wat op te frissen. Van Romburgh: ‘Bij brandwonden zorg je dat kleding niet in de weg zit voor het koelen en koel je 10 tot 15 minuten onder lauw water, dek het daarna af met plastic huishoudfolie. Bij veel bloed is het belangrijk om het bloeden zo snel mogelijk te stelpen door met een doek op de wond te drukken. In het geval van afgerukte ledematen: zoek deze op en stop ze in een zakje, en stop dit in een zakje met zo koud mogelijk water. Bij kruit in het oog: spoel het oog langdurig met lauw water, en laat het nakijken door een arts.’
Dit zegt ook Baden: ‘Een klein achtergebleven roetdeeltje onder het ooglid kan door blijven bijten en blijvende oogschade veroorzaken. Op de SEH spoelen we dit goed uit met een speciale lens.’
Oud en nieuw, zo’n tien jaar geleden. Het smalle Amsterdamse straatje was misschien niet de beste plek voor een honderdduizendklapper. De knallen waren oorverdovend. Jaren later is het oorsuizen bij de vriend van uw verslaggever nog steeds niet gestopt.
‘Na brandwonden en oogletsel, is gehoorschade een van de meest voorkomende gevolgen van vuurwerk’, zegt Bakker. 6 procent van de vuurwerkslachtoffers op de SEH meldt (ook) gehoorschade – het topje van de ijsberg, want de meeste mensen merken de gevolgen niet meteen of meldden zich niet bij de SEH.
De honderdduizendklapper is net als ander knalvuurwerk sinds een aantal jaar verboden. Maar volgens Bakker is er sindsdien een toename in het aantal incidenten met illegaal vuurwerk, dat soms nog veel harder knalt. Bakker: ‘Gehoorschade is onomkeerbaar. Draag daarom dus altijd bescherming: het liefst oorkappen maar op zijn minst oordopjes.’
‘Op een typische nieuwjaarsnacht ruikt het op de spoedeisende hulp naar een kroeg’, zegt Baden. ‘Het is een van de drukste dagen van het jaar, en dat komt vooral door alcohol.’ Overmatig alcoholgebruik kan leiden tot alcoholvergiftiging, maar ook tot agressie en verkeersongevallen.
Bovendien is er bij ten minste één op de tien vuurwerkongevallen sprake van overmatig alcoholgebruik, blijkt uit de vuurwerkrapportage van VeiligheidNL. Bakker: ‘Alcohol en vuurwerk zijn geen handige combinatie. Dronken mensen zijn toch minder goed in staat om risico’s in te schatten.’
Is iemand zo ver heen dat hij niet meer aanspreekbaar is? Zorg er dan in elk geval voor dat hij niet afkoelt, zegt Van Romburgh. ‘Behalve als mensen bepaalde drugs hebben gebruikt waardoor ze juist oververhit raken. Dan moet je zorgen dat iemand juist afkoelt. Bij braakgevaar draai je iemand op zijn zij zodat hij niet stikt. Als iemand bewusteloos is, bel je altijd 112.’
Eenmaal op de SEH zijn ze beschermd tegen de elementen, maar verder is er weinig aan te doen, zegt Baden. ‘Een maag leegpompen doen we vrijwel nooit. Als je er zo aan toe bent zit het al in je bloed. We laten ze gewoon rustig hun roes uitslapen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant