Na 22 jaar mogen auto’s en motoren voortaan gratis door de Westerscheldetunnel rijden. Het leidt tot opgetogen taferelen. Belangrijker dan het financiële voordeel is de erkenning voor Zeeuws-Vlaanderen: ‘We zijn niet langer reserve-Belgen.’
is regioverslaggever Zuid-Nederland van de Volkskrant.
De systemen werken: stipt om 15.00 uur maandagmiddag 30 december verspringen alle displays bij de tolpoorten van de Westerscheldetunnel van 5,00 naar 0,00 euro. ‘Een lang gekoesterde wens van heel veel Zeeuwen’, weet de Zeeuwse commissaris van de koning, Hugo de Jonge.
Het is volgens De Jonge een ‘historisch moment’, deze ‘opening’ van de voor auto’s en motoren tolvrije tunnel. Het wordt gevierd op de loopbrug boven alle tolpoorten. Het tolplein voor verkeer uit en op weg naar Zeeuws-Vlaanderen ligt aan de kant van Zuid-Beveland, bij Borssele.
Terwijl de festiviteiten op de loopbrug toewerken naar 15.00 uur, passeren onder de feestgangers de laatste pechvogels die nog niet gratis onder de Westerschelde door kunnen. ‘Na 200 jaar voor de veerboot en 22 jaar voor de tunnel’, zegt De Jonge, ‘hoeven we eindelijk niet meer te betalen om naar de overkant te komen’.
‘Wij zijn immers een landje van overkanten’, is hoe gedeputeerde Harry van der Maas de provincie Zeeland typeert, ‘dus ook van bruggen en tunnels’. Voor Nicole Bakker en Hannie Wieland uit Zeeuws-Vlaanderen, veelgebruikers van de tunnel, is Zuid-Beveland die overkant. ‘Vier keer per week gaan we heen en terug. Als je geen tol wilt betalen, moet je 100 kilometer omrijden.’
Bakker en Wieland zijn blij met de tunnel, die in 2003 werd geopend. Dat hun werkgevers al die tijd hebben moeten betalen, vinden ze onterecht. ‘Vrachtwagens mijden tolwegen in België door via de Westerscheldetunnel te gaan. Daardoor zijn de tolinkomsten hoger geworden dan gepland en zou de tunnel al in 2017 zijn terugverdiend. Dit is een feestdag voor Zeeuws-Vlaanderen, maar wel zeven jaar te laat.’
Niet te laat, maar juist acht jaar eerder dan gepland, jubelen Van der Maas en De Jonge. Bij de opening, na zeven jaar bouwen, was bepaald dat de 750 miljoen euro die de Westerscheldetunnel had gekost, in dertig jaar zou zijn terugverdiend. Volgens minister voor Infrastructuur Barry Madlener hebben de bestuurders van 137 miljoen voertuigen sinds de opening tol betaald – voor 90 procent automobilisten en motorrijders.
De geschiedenis van de Westerscheldetunnel begon circa zeventig jaar voor de opening. Plannen voor een vaste oeververbinding om de veren te vervangen, dateren van de jaren dertig van de vorige eeuw. Een combinatie van een brug naar een op te spuiten eiland en een tunnel werd onderzocht, maar België vreesde dat een brug het scheepvaartverkeer naar de haven van Antwerpen zou belemmeren.
In 1995 besloot ‘Den Haag’ tot het boren van twee bijna 7 kilometer lange tunnelbuizen. Na twee jaar voorbereiding doken tunnelboormachines Sara en Suzanna in 1999 de grond in. Op 14 maart 2003 opende koningin Beatrix de Westerscheldetunnel. Zonder, en dat stak een deel van de Zeeuwen, ordentelijk afscheid te nemen van de vijf overbodig geworden veerboten met koninklijke namen, zoals die van haar bloedeigen zoon, de Willem-Alexander.
In 2016 trokken duizenden Zeeuwen, gesteund door lokale bestuurders, naar politiek Den Haag om een tolvrije tunnel te bepleiten. Sindsdien is er verzet tegen het betalen voor de langste verkeerstunnel van Nederland. Forenzen rekenden destijds aan Kamerleden voor dat ze 1.600 euro per jaar kwijt waren aan de tolgelden. Niet eerlijk, vonden de Zeeuwen, want ze betaalden net als de rest van Nederland ook wegenbelasting.
Nadat boven hen op de loopbrug De Jonge heeft afgeteld, drukken gedeputeerde Van der Maas en minister Madlener voor een met ballonnen versierd tolpoortje op een knop waarna de slagboom opent. Oldtimers met genodigden passeren, nadat ze van het tweetal oliebollen hebben gekregen, als eerste zonder te betalen de slagbomen, die voortaan automatisch opengaan.
Naar aanleiding van het protest acht jaar geleden diende PVV’er Madlener als Tweedekamerlid een motie in: ‘Constaterende dat krimpgebied Zeeuws-Vlaanderen gebaat zou zijn bij een tolvrije tunnelverbinding; verzoekt de regering om samen met de provincie Zeeland te zoeken naar mogelijkheden om de Westerscheldetunnel tolvrij te maken.’ In september 2022 stemde de Tweede Kamer unaniem in met het verdwijnen van de tolheffing.
Probleem: de tunnel was na 22 van de geplande dertig jaar boekhoudkundig nog niet afbetaald. Er was nog 146 miljoen euro te gaan. De provincie Zeeland krijgt als enig aandeelhouder dat bedrag om de weggevallen inkomsten uit de tolheffing voor de komende jaren te dekken.
Voor het tolvrij maken van de tunnel voor vrachtverkeer is vooralsnog geen geld. ‘Dat is voor ons de volgende stap’, belooft Van der Maas. ‘Want een volledig tolvrije tunnel is goed voor de leefbaarheid en de economie van Zeeland.’
Volgens veelgebruikers Bakker en Wieland zijn aan hun kant van de tunnel, Zeeuws-Vlaanderen, de meningen verdeeld over de economische gevolgen van het verdwijnen van de tol. ‘De een zegt dat de huizen bij ons duurder worden omdat de vraag toeneemt. De ander denkt dat ze juist goedkoper worden, omdat meer mensen naar de overkant verhuizen.’
Belangrijker dan het financiële voordeel van de voortaan gratis overtocht is voor de twee vrouwen de erkenning voor ‘hun’ Zeeuws-Vlaanderen die uit het afschaffen van de tolheffing spreekt: ‘We horen erbij.’ Niet voor niets eindigt het Zeeuws-Vlaamse volkslied met: ‘Dat blijft ons eigen landje, maar deel van Nederland.’ Zo heeft het jaren niet gevoeld, zegt Bakker. ‘Tot nu. Daarom is dit voor ons een feestdag: we zijn niet langer reserve-Belgen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant