Die vraag is op ons reactieplatform NUjij regelmatig langsgekomen in het afgelopen jaar. Om hem te beantwoorden, is het allereerst belangrijk om te benadrukken dat zonneparken niet onder de salderingsregeling vallen. Die is juist bedacht voor huishoudens die kleinschalig stroom opwekken en hun eigen opwek kunnen wegstrepen tegen hun verbruik. Een zonnepark gebruikt zelf geen elektriciteit, maar verkoopt alleen stroom.
Dat grootschalige zonneparken en -daken in ons land toch als paddenstoelen uit de grond zijn gekomen, heeft te maken met een eigen subsidieregeling. Die werkt anders dan de salderingsregeling bij consumenten.
De zogeheten SDE++-subsidie is een soort garantie, die alleen wordt uitgekeerd als een zonne- of windpark zelf niet uit de kosten kan komen. Zijn de marktprijzen hoog, dan wordt er geen subsidie betaald. Maar als elektriciteit weinig waard is, vult de overheid de opbrengsten aan.
Een van de redenen dat de salderingsregeling wordt afgeschaft, is dat die de drukte op het stroomnet verergert. Op zonnige zomermiddagen wordt het stroomnet overstelpt met meer zonnestroom dan we in Nederland nodig hebben. Huishoudens met zonnepanelen kunnen op die momenten onbeperkt terugleveren, ook al is hun stroom dan waardeloos en raakt het net overbelast. Zonder salderingsregeling gaat het veel meer lonen om je eigen zonnestroom te gebruiken en het stroomnet dus te ontlasten.
Zonneparken kunnen hun eigen stroom niet gebruiken, maar worden wel steeds vaker uitgeschakeld als er veel zon is. Tegenwoordig zijn de stroomprijzen dan vaak negatief, waardoor het stroomproducenten juist geld kost om elektriciteit te leveren.
Hier wordt sinds 2016 rekening mee gehouden in de subsidies voor zonneparken. Voor zonneprojecten die sinds dat jaar subsidie hebben gekregen, vervalt de overheidssteun als er meer dan zes uur achter elkaar negatieve prijzen zijn. Dat gebeurde dit jaar op 36 dagen, vooral in de lente en zomer.
Bij zonneparken die vanaf 2023 subsidie hebben aangevraagd, wordt de geldkraan dichtgedraaid bij elk los uur dat er negatieve prijzen gelden. Dat was dit jaar meer dan 450 uur het geval.
De afgelopen twee jaar hebben zonne- en windparken überhaupt niet of nauwelijks subsidie gekregen, omdat de marktprijzen voor stroom hoog waren door de energiecrisis. Stroomproducenten konden dus ook zonder subsidie al winst maken. Ondertussen kost de salderingsregeling jaarlijks wél honderden miljoenen euro's aan misgelopen energiebelasting van consumenten.
Vanaf 2027 vervalt het belastingvoordeel voor huishoudens, maar ook zonneparken kunnen op steeds minder subsidie rekenen. Zonneprojecten die in de afgelopen twee jaar overheidssteun hebben aangevraagd, zullen in de praktijk niets ontvangen, verwacht het kabinet. De voorspelde energieprijzen zijn namelijk zo hoog dat er geen subsidie hoeft te worden uitgekeerd.
Toch is het wel belangrijk dat de overheid de subsidieregeling voor deze projecten in stand houdt, zegt Sanne de Boer van RaboResearch. Dat geeft meer zekerheid aan banken die zonneparken financieren; er blijft immers een risico bestaan dat de stroomprijzen kelderen en een zonnepark een verliesmachine wordt. "Zonder subsidie zijn die parken eigenlijk nauwelijks rond te rekenen", zegt de energie-expert.
Vanaf dit jaar is er wel een "overwinstbeperking" voor nieuwe zonne- en windparken ingevoerd. Als die met een gesubsidieerd project té veel winst maken, moet dat overschot worden teruggestort in de staatskas. De EU heeft zo'n systeem verplicht, nadat de winsten van stroomproducenten tijdens de energiecrisis door het dak waren gegaan.
Om de impact van zonneparken op het stroomnet te verkleinen, is het vanaf volgend jaar verplicht om een batterij te bouwen bij nieuwe parken. Die kunnen 's middags opladen en ervoor zorgen dat zonnestroom ook 's avonds en 's nachts nog het elektriciteitsnet op kan. Voor de batterijen wordt ook een subsidieregeling opgetuigd, al heeft het kabinet-Schoof daar wel op bezuinigd.
Californië laat ondertussen al zien hoe grootschalige batterijen het stroomnet kunnen helpen. In de Amerikaanse staat hoeven gascentrales 's avonds en 's nachts minder hard te draaien, omdat er dan zonnestroom uit tal van mega-accu's komt. De Boer: "Dat is waar we in Nederland ook naartoe willen."
Source: Nu.nl economisch