‘Echt, lijstjes: het hoeft niet’, schreef lezer Paulien Jansen deze week in de ingezondenbrievenrubriek. ‘Doe eens gek. Verras me in december 2025 met een krant zonder lijstjes.’
Andere lezers reageerden juist enthousiast. ‘Fijn dat er aan het eind van het jaar toch nog een soort sterrenparade is opgetuigd’, schreef een lezer over de lijst met beste boeken van 2024. ‘Ik heb het liever wekelijks, maar ik ben er toch blij mee.’
Sterren en lijstjes zijn een nuttige gids voor de een, voor de ander een storende popularisering. Wij zijn er vooralsnog zeer aan gehecht – hoewel we vorig jaar zijn gestopt met sterren bij boekenrecensies. Het biedt de mogelijkheid om enige ordening aan te brengen in het overstelpende aanbod van boeken, muziek, series en films. Het einde van het jaar is het ideale moment om op een rij te zetten wat je eigenlijk niet had mogen missen.
Met een lijstje kun je vaak ook een mooi portret van een jaar maken. Daarom publiceerden we deze week een lijst met spraakmakende mediamomenten en publiceren we volgend weekend de jaarlijst met wetenschapsfoto’s, waarmee de belangrijkste wetenschappelijke ontwikkelingen op een rij worden gezet.
Het aantal lijstjes neemt hand over hand toe, zozeer dat de huidige periode van het jaar inmiddels lijstjestijd heet. Spotify heeft de lijstjesindustrie een nieuwe impuls gegeven met het eindejaarsoverzicht Wrapped, waarin op een rij wordt gezet wat je het afgelopen jaar precies hebt geluisterd. Het diende als inspiratie voor het Volkskrant Jaaroverzicht dat wij per e-mail hebben rondgestuurd. U kunt daarin precies zien hoeveel u digitaal hebt gelezen en geluisterd. We hopen het de komende jaren verder te detailleren. Lijstjeshaters mogen de mail natuurlijk direct weggooien.
Aan het eind van het jaar maken we ook een lijst met hoofdredactionele commentaren, waarin we de belangrijkste ontwikkelingen in de wereld nog eens op een rij zetten. We proberen al die commentaren onder een overkoepelende noemer te scharen. Vorig jaar spraken we over het Kanteljaar 2023.
Dit jaar kwamen we uit op 2024: De nieuwe (wan)orde. Door de snel groeiende populistische bewegingen wereldwijd, en de verkiezing van Trump die daar het resultaat van is, zal de wereldorde veranderen, is onze overtuiging. Het internationaal recht zal steeds vaker worden ingeruild voor het recht van de sterkste, wat tot grote machtsverschuivingen gaat leiden.
Wilt u zich deze kerstdagen nog wentelen in de oude wereldorde dan kan ik u het podcastinterview met Angela Merkel van Peter Giesen en Sterre Lindhout van harte aanbevelen. Merkel vertelt onder meer uitgebreid over haar relatie met Vladimir Poetin, over hoe ze jarenlang probeerde zijn oorlogszucht te temmen totdat het door corona niet meer mogelijk was. Merkel denkt dat Poetin, als de pandemie hem niet tot isolement had veroordeeld, nooit aan de oorlog was begonnen. Anderen hadden zijn waanbeelden dan bijtijds kunnen temperen.