Op de kerstmarkt in Maagdenburg vond vrijdagavond een schokkende aanslag plaats, gepleegd door een man die op het eerste gezicht een vreemd, bijna paradoxaal daderprofiel heeft. De 50-jarige Saoedische arts en psychotherapeut Taleb Al-Abdulmohsen, bleek volgens meerdere bronnen fel gekant tegen de islam en was als atheïst naar Duitsland gevlucht. Tegelijkertijd koesterde hij sympathie voor de rechts-radicale AfD en zag hij zich als fanatiek verdediger van anti-islamactivisme. Met een auto reed hij in op de bezoekers van de kerstmarkt in Maagdenburg, met inmiddels vijf dodelijke slachtoffers en meer dan 200 gewonden tot gevolg. Wat dreef hem tot deze daad? Een reconstructie op basis van verschillende mediaberichten, videoverklaringen en tweets van de dader zelf schetst het beeld van een verwarde en verbitterde man, wiens verwarde extremisme uiteindelijk uitmondde in dodelijk geweld.
Achtergrond Al-Abdulmohsen emigreerde in 2006 vanuit Saoedi-Arabië naar Duitsland. Aanvankelijk kreeg hij in 2016 politiek asiel, omdat hij als atheïst en afvallige in zijn moederland vervolgd dreigde te worden. Op geloofsafval staat in Saoedi-Arabië de doodstraf en atheïsme is wettelijk gezien gelijk aan terrorisme en ook daar staat de doodstraf op. Zijn publieke profiel kenmerkte zich vervolgens door een fel anti-islamstandpunt en door zijn werk als hulpverlener voor Saoedische vrouwen die de islam wilden verlaten. Zo zette hij een website op waar hij Arabische vluchtelingen met asielprocedures ondersteunde. In een oudere BBC-reportage uit 2019 omschreef hij zijn activiteiten als volgt: “Als ik tijd heb, ben ik tien tot zestien uur per dag bezig om asielzoekers uit Saoedi-Arabië te helpen. Negentig procent van de mensen die contact met me zoeken, zijn vrouwen tussen de achttien en dertig jaar.”
Diezelfde reportage gaf al een inkijkje in zijn activisme tegen de islam. Hij noemde zichzelf een uitgesproken criticus en waarschuwde vluchtelingen uit Golfstaten juist níet om hun heil in Duitsland te zoeken, omdat het land een pro-islamitisch beleid zou voeren. Zo schreef hij op de door hem gemodereerde site wearesaudis.net met grote letters: “Mijn advies: vraag geen asiel aan in Duitsland.”
Radicalisering Met de jaren raakte hij, zo blijkt uit opgedoken socialemediaberichten, steeds meer gefrustreerd over de in zijn ogen minimale politieke en juridische steun voor zijn strijd. Op X (voorheen Twitter) sprak hij herhaaldelijk zijn woede uit richting de Duitse overheid. Daar schreef hij onder meer: “Duitsland jaagt op asielaanvraagsters uit Saoedi-Arabië, zowel in Duitsland als daarbuiten, om hun leven te vernietigen” en: “Duitsland wil Europa islamiseren.”
Zijn onlinegedrag nam volgens kenners van extremisme steeds radicalere vormen aan. In diverse interviews beweerde hij al in 2019 dat hij ‘de agressiefste criticus van de islam in de geschiedenis’ was en verklaarde hij dat er ‘niet zoiets bestaat als een goede islam’. Hij gaf de Duitse regering de schuld van wat hij zag als hinderpalen voor zijn ‘anti-islamactivisme’, dat onder druk zou staan van politiemaatregelen en inlichtingendiensten.
Opmerkelijk is dat deze voormalige moslim, die ooit zelf bescherming in Duitsland zocht, zich in de laatste jaren ontpopte als een groot aanhanger van de rechts-radicale partij Alternative für Deutschland (AfD). Hoewel het onwaarschijnlijk klinkt dat iemand met een Saoedische achtergrond zich schaart achter een antimigrantenpartij, blijkt hij zichzelf in verschillende posts expliciet uit te spreken voor AfD-standpunten. Zo schreef hij in juni: “Mijn ervaring is dat de Duitse politie de echte aanjager van islamisme in Duitsland is. Mijn ervaring is zeven jaar, waarin de politie, recentelijk in maart 2024, vuile tactieken toepast tegen mij (en) andere critici van de islam om ons anti-islamactivisme kapot te maken. Links is knettergek. We hebben de AfD nodig om de politie tegen zichzelf te beschermen.” Eerder, rond de jaarwisseling, schreef hij op X: “Alleen de AfD kan Duitsland redden.”
Experts Veiligheidsexperts spreken van ‘saladebar-extremisme’: een cocktail van uiteenlopende ideologische fragmenten, waaronder islamkritiek, complotdenken over vermeende ‘islamisering’ en een rechts-nationalistische inslag. Terrorismedeskundige Jelle van Buuren stelt dat deze cocktail juist zeer explosief kan zijn: “Ik kan geen vergelijkbare gevallen opnoemen. En ja, dan denk je in eerste instantie: waar zit ik nou naar te kijken, dit tart alle verbeelding. (…) Dit eclectische gedachtegoed kan blijkbaar leiden tot zulke heftige, gewelddadige aanslagen als deze. Dus hoewel we er in het werkveld tegenaan lopen dat het lastig te begrijpen is waar we naar kijken, moeten we het wel serieus nemen.”
Ook hoogleraar terrorisme-expert Bart Schuurman noemt het daderprofiel ‘apart’ en ‘onnavolgbaar’, maar ziet parallellen met andere radicale daders die zich, soms om zeer persoonlijke redenen, in extremistische of terroristische hoek bewegen: “Ik heb er ook wel met enige verbazing naar gekeken. Dit is een heel apart daderprofiel. En ik begrijp niet waarom hij nu juist naar een kerstmarkt is gegaan. (…) Ongelooflijk tragisch.”
Online gedrag De verdachte liet de afgelopen maanden steeds duidelijker online sporen achter van zijn frustratie en vermeende paranoia. Zo deelde hij het idee dat de Duitse staat hem persoonlijk probeerde te dwarsbomen in zijn strijd tegen de islam. In december 2023 kondigde hij al aan dat hij ‘uit was op wraak’: “Ik verzeker jullie honderd procent dat de wraak binnenkort zal komen. Ook als dat mijn leven kost.” En: “Duitsland zal de prijs moeten betalen, een hoge prijs.”
In mei 2024 postte hij een van de meest verontrustende boodschappen, waarin hij openlijk suggereerde dat hij bereid was tot geweld en zelfs op zijn eigen dood anticipeerde: “Ik ga er serieus van uit dit jaar te sterven. Reden: ik zal voor gerechtigheid zorgen, tegen elke prijs. De Duitse autoriteiten versperren alle vreedzame wegen die naar gerechtigheid voeren.”
Die radicalisering ging gepaard met onheilspellende retoriek in het Arabisch, waarin hij naar verluidt opriep tot geweld tegen de Duitse overheid: “Als Duitsland oorlog wil, kunnen we die krijgen. Als Duitsland ons wil doden, zullen wij ze afslachten, sterven of vol trots naar de gevangenis gaan. Terwijl wij alle vreedzame middelen hebben opgebruikt, krijgen we te maken met nog meer misdaden van de kant van de politie, de geheime dienst, het OM, justitie en het ministerie van binnenlandse zaken. Zij hebben niets aan vrede.”
Ook plaatste hij beschuldigingen dat de Duitse politie en justitie ‘criminele organisaties’ zouden zijn die ‘vervolgen in plaats van beschermen’. Vlak voor de aanslag deelde hij (volgens Die Welt) nog een deepfakevideo van Elon Musk over vermeende censuur in Duitsland. Kennelijk raakte hij gesterkt in zijn complottheorieën.
Uit verschillende bronnen blijkt dat Taleb Al-Abdulmohsen in de avond van de aanslag opnieuw tweetalige videoboodschappen plaatste. In een van die video’s, door Die Zeit naderhand gelicht, klaagde hij dat de autoriteiten hem steeds als ‘verward’ afschilderden en dat hij niet serieus werd genomen bij het doen van aangifte. In zijn eigen woorden: “Ze beweerden dat ik in de war was. Ik werk als een dokter in Duitsland in een overheidsziekenhuis. Ze zeiden dat ik verward was.” Hij vervolgde: “Een andere reden waarom ik de Duitse burgers verantwoordelijk houd voor de vervolging die ik in Duitsland ervaar, is het verhaal van USB-sticks die uit mijn brievenbus werden gestolen. De regering is crimineel, in plaats van mij te beschermen. De politie zijn criminelen. In dit geval houd ik de Duitse natie en de Duitse burgers daarvoor verantwoordelijk.”
Volgens hem had hij er, als kritische ex-moslim, recht op dat de overheid hem zou beschermen in plaats van te belemmeren. Zijn videoboodschap, waarin hij een opengescheurde envelop toonde, laat zien hoezeer hij dacht dat zelfs zijn persoonlijke bezittingen werden onderschept.
Reacties De schok was groot in Duitsland. Aanvankelijk vermoedde men dat het om een jihadistische aanslag zou gaan, temeer daar de dader uit Saoedi-Arabië afkomstig was. Maar al snel bleek uit onderzoek van de autoriteiten en de Duitse pers dat Taleb Al-Abdulmohsen juist een uitgesproken islamcriticus was. Dit opmerkelijke feit leidde tot verwarring, complottheorieën en zelfs tot beschuldigingen van politieke manipulatie. De rechtse partij AfD, die bij de komende verkiezingen mogelijk op grote winst kon rekenen, werd opeens in verband gebracht met een aanslag.
Ook miljardair Elon Musk mengde zich in het debat. Slechts enkele minuten na de aanslag noemde Musk bondskanselier Scholz een ‘incompetente idioot’ en eiste zijn aftreden, waarna hij een bericht deelde waarin de aanslag werd voorgesteld als gevolg van massa-immigratie. Eerder op de dag sprak hij zijn steun uit voor de AfD: “Alleen de AfD kan Duitsland redden”.
Deze mix van politieke statements uit binnen- en buitenland zorgde online voor felle reacties. Zeker omdat de AfD in peilingen goede vooruitzichten heeft voor de aanstaande verkiezingen van 23 februari. De partij zelf heeft zich formeel gedistantieerd van de aanslag, maar critici wijzen op de radicale retoriek die sommige AfD-aanhangers online bezigen, iets wat de dader blijkbaar ook heeft aangegrepen.
Merkel Opvallend is ook dat Taleb Al-Abdulmohsen zich fel uitliet tegen oud-bondskanselier Angela Merkel. Volgens Der Spiegel zou hij haar begin december 2024 online de dood hebben toegewenst, omdat zij verantwoordelijk zou zijn voor een “geheim project” om Europa te islamiseren. In een Engelse post schreef hij: “Als de doodstraf wordt geherintroduceerd, moet zij die krijgen.” Hij merkte daarbij op dat, omdat de doodstraf in Duitsland niet bestaat, Merkel ‘levenslang de gevangenis in’ zou moeten. Het tekent de vergiftigde sfeer in zijn onlinepublicaties, waarin hij niet schroomde om harde woorden te richten aan politici en autoriteiten. De overheid, in zijn ogen ‘crimineel’, had hem eerder ook bestraft vanwege misbruik van het noodnummer, waarvoor hij een boete kreeg. Hij vocht die aan, maar zou de dag vóór de aanslag niet zijn komen opdagen bij de rechtbankzitting.
In Maagdenburg rouwt men om de slachtoffers. De kerstmarkt, bedoeld als plek van warmte en samenzijn, is ruw verstoord door een aanslag die onder het publiek angst, verbijstering en verdriet heeft achtergelaten. De Duitse autoriteiten onderzoeken nog altijd de exacte toedracht en mogelijke medeplichtigen of contacten die de dader had. Ook kijkt men kritisch naar de signalen die Taleb Al-Abdulmohsen online had afgegeven. Had dit voorkomen kunnen worden?
De kernvraag blijft: wat dreef deze man ertoe om met dodelijk geweld wraak te nemen op de samenleving die hem ooit asiel bood? Zijn eigen woorden, digitaal achtergelaten in tweets en video’s, geven enig inzicht in zijn grieven jegens de Duitse overheid, zijn obsessie met vermeende islamisering en zijn omarming van rechts-radicale opvattingen. Juist die onvoorspelbare mix van haat, frustratie en complottheorieën maakt het voor experts moeilijk om lessen te trekken voor de toekomst.
De aanslag in Maagdenburg laat zien dat extremisme zich niet altijd laat vangen in simpele tegenstellingen zoals ‘moslim versus westerling’ of ‘links versus rechts’. Het kan alle kanten op, of zelfs meerdere kanten tegelijkertijd. In de woorden van Jelle van Buuren: “Die vertroebeling zien we de laatste tijd vaker ontstaan, tot alles samenkomt in iets heel individueels, wat op het eerste oog alleen voor een dader zelf navolgbaar lijkt.”
Source: Fok frontpage