In de rubriek Pics werpt filmrecensent Floortje Smit haar blik op de hedendaagse beeldcultuur. Waar zich afgelopen week de vraag aandiende: wat als iemand moordt voor jouw zaak en er daarmee de aandacht op richt?
Filmtip van Luigi Mangione: Sicko (2007) van Michael Moore. Kijk naar die documentaire als je wilt zien hoe corruptie en hebzucht een rol spelen binnen het Amerikaanse zorgsysteem.
Dat staat in het manifest van de man die de baas van UnitedHealthcare doodschoot, schrijft Moore op zijn site. Na die ‘killer-vijfsterrenrecensie van een echte killer’ werd Moore daarom platgebeld door journalisten. ‘Wil je even zeggen dat je moord afkeurt?’
Welke pasklare quote lever je dan, als activist en documentairemaker? Geen, besloot Moore. Hij publiceerde een eigen manifest op zijn site, mét een gratis link naar Sicko. Ultrakorte samenvatting: uiteraard veroordeelt Moore moord, maar hij wil tegelijkertijd de woede over het zorgsysteem alleen maar aanwakkeren.
Wat als iemand moordt voor jouw zaak en er daarmee de aandacht op richt? Wat als iemand die jouw frustraties deelt de wapens opneemt? De woede over het Amerikaanse zorgsysteem is zo groot en zo wijdverspreid dat Mangione op opvallend veel sympathie kon rekenen. En aangezien Hollywood dól is op dit soort eigen rechters zullen ze daar wel een rondedansje maken, werd op sociale media gesuggereerd. Dit verhaal is een pasklaar scenario: knappe man voltrekt volgens de Hollywoodwetten een executie, in dienst van een hoger doel. De vraag was niet óf het verfilmd zou worden, maar wie Mangione zou spelen.
Nu is dat plausibel, gezien de populariteit van true crime. Maar eenmaal uitgedanst wordt het voor een producent/regisseur/scenarist behoorlijk ingewikkeld. Recht-in-eigen-handfilms drijven immers op een onderliggende aanname: dat de kijker moord in principe níét acceptabel vindt. We kijken naar iemand die zo in een hoek gedreven wordt dat hij niet anders kan dan geweld gebruiken. Zo’n film versterkt bij de kijker de woede over onrecht en brengt geweld als louterende catarsis. Moreel besef wordt opgeschort. Maar: tijdelijk. Zolang de film duurt. Het moet fantasie blijven.
Deze balans zoeken is in dit geval extra moeilijk: hoe voorkom je te veel romantisering, met deze zaak afkomstig uit de werkelijkheid, met deze man die al zo veel sympathie heeft, en als er al zo veel woede broeit en borrelt over het zorgsysteem?
Vooralsnog zijn er alleen maar documentaires over de zaak aangekondigd. Van producer Stephen Robert Morse bijvoorbeeld (Knox, EuroTrump). ‘Het roept belangrijke vragen op over eigen rechter spelen, de verpletterende kosten van een geprivatiseerd zorgsysteem en de onvermijdelijkheid van geweld als een vreedzame oplossing onmogelijk is.’
Alex Gibney (Going Clear, Enron) belooft een ‘diepgaand onderzoek naar hoe moordenaars worden gemaakt, wat deze moord zegt over onze maatschappij en de waarde die we hechten aan wie leeft en wie sterft’.
Minder sensationeel dan fictie, stukken interessanter.
We willen graag weten wat de Volkskrant-lezers de beste films en series van 2024 vinden. Ga naar volkskrant.nl/stemmen en kies uw favorieten. De stembus sluit woensdag 1 januari om 23.59 uur. De uitslag staat 8 januari op volkskrant.nl en 9 januari in katern V.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns