Ardy Stemerding
correspondent Europese Unie
Ardy Stemerding
correspondent Europese Unie
Vandaag treffen alle regeringsleiders van de Europese Unie elkaar in Brussel voor de laatste top van dit jaar. Veiligheid is daar het belangrijkste onderwerp. Insteek is wat de EU doen om zich te weren tegen aanvallen van buitenaf, in een wereld die steeds vijandiger wordt.
Een sombere opsomming om te beginnen: verstoringen van gps-signalen waardoor problemen ontstaan bij het Europese vliegverkeer, vermoedelijke sabotage bij kapotte zeekabels, ontploffende postpakketten, cyberaanvallen en beïnvloedingscampagnes bij verschillende verkiezingen in Europa.
Het zijn incidenten waar NAVO-baas Mark Rutte naar verwees toen hij vorige week zei: "We mogen dan wel niet in oorlog mogen zijn, het is zeker ook geen tijd van vrede".
In de speech, die veel losmaakte, richtte Rutte zich vooral op de regeringen van de NAVO-landen, die volgens hem hun defensiebudgetten dringend moeten opkrikken. Maar dat de landen ook in EU-verband aan de bak zullen moeten, is duidelijk.
Een EU-leger bestaat niet, dus voor de verdediging zijn de lidstaten vooralsnog aangewezen op de NAVO. Ze zijn vrijwel allemaal aangesloten het bondgenootschap. Wat binnen de EU geregeld kan worden is het versterken van de weerbaarheid van de inwoners bijvoorbeeld, denk aan noodpakketten in huis halen. Of het onderzoeken van beïnvloedingscampagnes op TikTok.
Ook hoog op het prioriteitenlijstje: zorgen dat de EU groter en machtiger wordt door uitbreiding, of door handelsakkoorden met andere landen te sluiten. Het zijn allemaal pogingen om wat te doen tegen de groeiende invloed van China en Rusland in de wereld.
Inmiddels is ook het besef doorgedrongen dat de EU-landen minder op de Verenigde Staten moeten leunen als het gaat om defensie en veiligheid; dat heeft toekomstig president Trump wel duidelijk gemaakt. En dus wil de EU werk maken van een veel sterkere eigen defensie-industrie. En zorgen dat landen militair beter met elkaar kunnen samenwerken, bijvoorbeeld door hun materieel beter op elkaar af te stemmen.
Dat kost wel een heleboel geld. Voorzitter van de Europese Commissie Von der Leyen noemde eerder een bedrag van 500 miljard euro, alleen al voor de defensie-industrie. Voor de korte termijn is er waarschijnlijk nog wel wat uit bestaande potjes te halen, maar op lange termijn is meer nodig.
Helemaal als je bedenkt dat de EU in de toekomst waarschijnlijk ook nog een veel groter deel van de steun aan Oekraïne voor zijn rekening moet nemen, ook weer als gevolg van de verkiezing van Donald Trump.
Een veelgenoemde optie om aan dat geld te komen is om als EU-landen samen te lenen. Dan raak je meteen aan een van de gevoeligste punten in de discussie over een antwoord op de dreigingen van buitenaf. Want hoewel minister Veldkamp van Buitenlandse Zaken (NSC) deze week in Brussel zei dat hij de druk voelt om als EU "geopolitiek impact te maken", is dit voor Nederland een brug te ver.
Een land dat tot voor kort op dezelfde lijn zat als Nederland heeft op dit punt een draai gemaakt. Voor de Deense premier Frederiksen is gezamenlijk lenen geen taboe meer, met het oog op de toenemende veiligheidsrisico's in Europa. Het machtige Duitsland zit nog wel in hetzelfde kamp als Nederland.
Nu is samen lenen niet de enige manier om aan extra middelen te komen. Belangrijk is wel om het onderling eens te worden over waar het geld dan wel vandaan moet komen. En het is onwaarschijnlijk dat EU-landen, die het in veel gevallen vooral druk met zichzelf hebben, snel tot een eensgezind besluit komen. Kijk alleen al naar de politieke crises in Frankrijk en Duitsland. En dit is nog maar een van de vele lastige keuzes die voorliggen.
De top van vandaag is de eerste onder de nieuwe voorzitter van de Europese Raad (de vergadering van regeringsleiders), António Costa. Het is ook de eerste EU-top na het aantreden van de nieuwe Europese Commissie. Bij gebrek aan machtige EU-landen is het vooral deze nieuwe ploeg, met als boegbeeld commissievoorzitter Von der Leyen, die de koers moet bepalen. Overigens kan de Commissie zelf geen besluiten nemen (dat doen de lidstaten), het kan alleen voorstellen doen en het beleid uitvoeren.
Duidelijk is dat er vanavond nog geen stevige conclusies komen over de toekomst van het Europese veiligheidsbeleid. Er zal vooral gediscussieerd worden over een strategie. De regeringsleiders treffen elkaar begin volgend jaar opnieuw bij een top; die staat dan helemaal in het teken van het thema veiligheid en defensie.
De dreigingen zijn concreet en de regeringsleiders zeggen de urgentie te voelen, toch gunnen ze zichzelf dus nog wat tijd.
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws