Noa-Lynn van Leuven neemt dinsdag als eerste Nederlandse vrouw ooit deel aan het WK darts. Maar er is kritiek. NU.nl vroeg drie experts of een transgender vrouw voordeel heeft. "Gooi je gemakkelijker dubbel-16 als je langer bent?"
"Als darter hoef je volgens mij niet Arnold Schwarzenegger te zijn. Dat dit een thema is in het darts... Ik begrijp er niets van."
Aan het woord is Asa Ekvall van de Erasmus Center for Sport Integrity & Transition. In 2023 schreef ze met drie experts een handreiking voor sportkoepel NOC*NSF, waarin advies werd gegeven aan sportbonden en -verenigingen over wetenschappelijk onderzoek omtrent trans vrouwen in de sport. Juist dat is bij het WK een beladen thema in de dartssport.
Van Leuven heeft zich in november via de vrouwenranglijst van de PDC als eerste Nederlandse vrouw ooit geplaatst voor het WK. Meerdere collega-dartsters noemen dit onrechtvaardig. Van Leuven heeft volgens hen als persoon die bij de geboorte als man is geregistreerd, fysieke voordelen ten opzichte van cisvrouwen.
Het standpunt van de PDC is kraakhelder: Van Leuven mag bij de vrouwen darten. Ze voldoet aan de PDC-eisen. Maar bij de WDF - na de PDC de grootste dartsfederatie - dreigen trans vrouwen uitgesloten te worden van deelname. Eerder stapten twee dartsters uit het Nederlandse team omdat ze zich ervoor schaamden samen te spelen met Van Leuven, volgens hen een "biologische man".
De ophef over trans vrouwen speelt niet alleen in darts. De laatste jaren is het vooral bij fysieke sporten een gevoelig onderwerp. De internationale zwem- en atletiekbond besloten eerder dat trans vrouwen wegens een fysiek voordeel uitgesloten zijn van deelname aan internationale toernooien.
Maar wat zouden de voordelen van trans vrouwen zijn in darts, dat in essentie geen fysieke sport is? NU.nl legde het voor aan Ekvall, bewegingswetenschapper Ellen Maas van kenniscentrum Sport en Bewegen en chef-arts Maarten Moen van NOC*NSF.
Is er in darts een lichamelijk voordeel voor trans vrouwen ten opzichte van cisvrouwen?
Maas: "Daar is geen bewijs voor. Er wordt gespeculeerd dat trans vrouwen meer testosteron in hun lichaam hebben. Dat heeft invloed op de spiermassa en het zuurstoftransport bij duursporten. Maar dat zijn in een precisiesport als darts geen prestatiebepalende factoren."
Moen: "Daarnaast kun je het in darts niet op testosteron gooien. Dan ben je er nog lang niet. Het is niet zo zwart-wit."
Zijn cismannen beter in precisiesporten dan cisvrouwen?
Ekvall: "Ik heb nooit een studie gezien die hier bewijs voor levert. Qua coördinatievermogen verschillen mannen en vrouwen niet van elkaar."
Maas: "We zien dat jongetjes van jongs af aan meer verschillende sporten beoefenen dan meisjes. Zij trainen daardoor op jonge leeftijd hun motorische vaardigheden. Dat is een reden dat vrouwen in technische sporten als handboogschieten, bowlen en mogelijk in darts achter lopen."
Kan lichaamsbouw een rol spelen?
Maas: "Je zou kunnen zeggen dat mannen door langere ledematen dichter bij het bord staan dan vrouwen. Maar er zijn ook veel kleinere darters die op topniveau gooien."
Moen: "Dan is lichaamslengte bepalend, en niet het feit of iemand wel of geen trans vrouw is. Bovendien: zou het daadwerkelijk makkelijker zijn om dubbel-16 uit te gooien, als je iets dichter bij het bord staat? Dat vraag ik me af."
Voormalig wereldtopper Deta Hedman kwam eerder met het argument dat het oneerlijk zou zijn dat trans vrouwen niet menstrueren.
Moen: "Dit argument heb ik nooit eerder gehoord. Ook vrouwen kunnen hun cyclus beïnvloeden door bijvoorbeeld door te gaan met het slikken van de pil. In het uiterste geval kun je als vrouw pech hebben met de datum van een groot toernooi, maar lang niet alle topsportsters ervaren hinder van hun menstruatie."
Maas: "Er zijn vrouwen die zich juist heel goed voelen tijdens bepaalde fases van hun cyclus. Het is niet zo dat vrouwen gemiddeld minder presteren als ze ongesteld zijn, al verschilt het per geval."
Hoewel er fysiek geen voordeel lijkt te zijn, is het niveauverschil tussen mannen en vrouwen groot. Gekeken naar het gemiddelde niveau per drie pijlen gooien mannen significant beter dan vrouwen. Het roept de vraag op waar het verschil dan wél vandaan komt.
De experts zien de voornaamste reden in sportparticipatie. Ofwel: darts wordt van oudsher meer beoefend door mannen dan door vrouwen, waardoor mannen de sport in het algemeen ook beter beheersen dan vrouwen.
Ekvall: "Bij mannen is er een grotere talentenpool. Uit een Engels promotieonderzoek uit 2002 is gebleken dat mannen deels ook beter scoren omdat ze meer trainingsuren maken dan vrouwen. Mannen trekken zich eerder een uurtje terug in de garage dan vrouwen."
Moen: "Hoe meer mensen een bepaalde sport beoefenen, hoe moeilijker het is om wedstrijden te winnen. Daardoor kan er een verschil in het krachtenveld optreden."
De sportwereld is verdeeld over dit thema. De ene bond neemt wél maatregelen, de andere niet. En ze hanteren ook weer eigen regels.
Moen: "Dat is logisch, omdat je bij dit thema altijd sportspecifiek moet kijken. Het IOC zegt: probeer zo inclusief mogelijk te zijn, maar in elke sport zijn de variabelen anders."
Ekvall: "Ik zie het uitsluiten van trans vrouwen als discriminatie. Ik denk dat het meer met overtuiging, opinies, geloof en normen en waarden te maken heeft dan met bewijs. Ik vind het een belediging voor de vrouw in het algemeen."
Maas: "Ik denk dat het heel gevaarlijk is om mensen op niet goed onderzochte criteria uit te sluiten."
Wat maakt dat dit thema niet goed is onderzocht?
Maas: "Voor gedegen onderzoek wil je trans vrouwen die topsport bedrijven, gedurende een lange tijd volgen, maar de populatie is te klein. In een eerder onderzoek zijn trans vrouwen die niet vaak sporten, in kleine groepen gevolgd, tot drie jaar na hun transitie. Zij bleken sterker te zijn dan cisvrouwen, maar specifieker onderzoek bestaat nog niet."
Moen: "Je merkt internationaal dat er steeds meer vragen over gesteld worden, maar het is simpelweg een gevoelig onderwerp en er is te weinig kennis. En als je nu een onderzoek start, heb je op z'n vroegst over drie jaar een antwoord."
Wat zou u de dartsbonden adviseren?
Moen: "Ze zitten in een lastige spagaat tussen inclusie en eerlijkheid met betrekking tot kansen op basis van fysieke eigenschappen. Enerzijds wil je duidelijkheid scheppen, anderzijds wil je het bewijs tot acht cijfers achter de komma zien. Leg alle argumenten op tafel en kom dan tot een relatief inclusief besluit."
Maas: "Ik zou als dartsbond heel sterk neigen naar inclusie. Je wil niet afgaan op arbitraire bevindingen."
Ekvall: "Zet als dartssport in op het aantrekken van vrouwen, zodat het niveau omhoog gaat. Het uitsluiten van trans vrouwen helpt daar allesbehalve bij."
Source: Nu.nl sport