Chemours, de teflonfabriek in Dordrecht, is bezig met de ontdekking van zichzelf. Het bedrijf stoot pfas uit, chemische stoffen die nooit afbreken, ‘forever chemicals’. U wist dat al. Iedereen wist dat. Maar Chemours zelf zag dit eerder vooral als een probleem uit het verleden.
Vorig jaar betitelde de rechtbank Rotterdam de grootschalige uitstoot van de pfas-variant GenX in voorbije decennia door Chemours als ‘onrechtmatig’. Onder omwonenden is tumult, er zijn aangiften gedaan, het is oppassen met het eten uit eigen moestuin en sproeien met slootwater.
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Nu, in een nieuwe plotwending, ziet Chemours het ook: nog steeds is er sprake van illegale pfas-uitstoot, meer dan het bedrijf zelf aanvankelijk dacht. Pfas in de lucht, pfas op het water. Dit alles blijkt uit nieuwe analysetechnieken, waarmee ineens ‘een breder palet’ aan pfas-stoffen kan worden aangetoond.
Je zou zeggen: de hoogste tijd om deze uitstoot te stoppen. Maar zo denken ze niet bij Chemours. Het bedrijf vraagt nieuwe vergunningen aan voor ‘al langer bestaande emissies’ van pfas-varianten die ‘niet eerder zijn geconstateerd’. Ook wil Chemours een vergunning voor het lozen van pfas waarvan ‘nu blijkt dat de vracht hoger ligt dan vergund’.
Niet in meegaan, schrijft de Inspectie Leefomgeving en Transport in een vernietigend advies, deze week gepubliceerd. Er zijn ‘open eindjes’. De aanvragen getuigen van een ‘grote-stappen-snel-thuis-mentaliteit’. En het verhaal over de plotselinge nieuwe analysetechnieken rammelt.
Een probleem met Chemours is dat lokale overheden het bedrijf moeilijk de baas worden. In Den Haag weet men dat. Daarom wees het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vorige maand een Rijkscoördinator aan die zich speciaal met Chemours zal gaan bezighouden.
Het kabinet nam ook een andere stap. De ‘groep’ pfas, die bestaat uit alle nu bekende pfas-stoffen, komt samen op een lijst ‘zeer zorgwekkende stoffen’ waarvan de uitstoot moet worden voorkomen. Daarmee rekent het Rijk af met een nuancering waar Chemours graag op wijst: niet elke pfas lijkt even schadelijk voor mens en milieu.
Het gaat om stoffen ‘die je liever kwijt dan rijk bent’, stelde staatssecretaris Chris Jansen (Openbaar Vervoer en Milieu, PVV). In deze kwestie doet het er niet toe aan welke politieke kant je staat. Wat de overheid betreft, heeft Chemours zijn maatschappelijk krediet zo’n beetje verspeeld.
Maar in de praktijk blijkt het inperken van de pfas-uitstoot lastig, bleek donderdag bij de rechtbank Den Haag, in een zoveelste zitting van de kluwen aan rechtszaken rond Chemours.
Chemours voerde deze keer zelf een kort geding over een nieuwe vergunning waarbij ook andere juridische procedures spelen. Volgens deze vergunning moet Chemours de pfas-uitstoot volgend jaar met 99 procent terugdringen, iets wat het bedrijf zelf onhaalbaar acht.
De nieuwe Rijkscoördinator zat niet in de rechtszaal. Want degene die over de vergunning gaat, is uiteindelijk gewoon het provinciebestuur van Zuid-Holland. En de provincie moet het doen met wet- en regelgeving uit een tijd dat pfas geloosd in de Merwede nog geen chefsache was.
Er zijn dus details waarover Chemours en de provincie het oneens zijn, zoals het terugdringen van de pfas-uitstoot met 99 procent en de ‘data’ over uitstoot die de provincie van Chemours eist. Volgens de Inspectie ontbreekt het bij het bedrijf op dit punt aan ‘verantwoordelijkheid’. Chemours zelf vreest voor ‘de concurrentie’.
Maar tijdens de zitting valt iets anders op: de provincie en Chemours zijn het onderling over veel zaken wél eens. Dit is onderhandelrechtspraak, waarbij advocaten van beide partijen saamhorig de tekst van de nieuwe vergunning doorlopen.
‘Ik bespeur lucht’, zegt de rechter. Ze heeft het over ‘een soort verlanglijstje’ van Chemours, ‘dat wel, dat niet’. Ze wil proberen een verhaal op papier te krijgen waar iedereen mee kan leven. ‘Ik weet niet of we het precies kunnen formuleren, maar ik ga mijn best doen om er chocola van te maken.’
De provincie benoemt ‘de constructieve houding’ van Chemours. Dit is hoe het jarenlang is gegaan en hoe het dus nog steeds gaat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns