Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De grootste onheilsprofeten huizen in Frankfurt, waar de Europese Centrale Bank (ECB) kantoor houdt. ‘Als de economie van Europa zo langzaam groeit als nu’, zo zei ECB-president Christine Lagarde onlangs in Parijs, ‘zal de naoorlogse welvaartsstaat niet langer houdbaar zijn.’
Dat is een bewering die vergaande consequenties heeft. Want zonder welvaartsstaat zullen vele Europeanen geen uitkering bij ouderdom, ziekte en arbeidsongeschiktheid meer krijgen. Ze zullen afhankelijk worden van bedelarij en op straat moeten slapen.
Lagarde baseerde haar rampspoedtijding op de torenhoge schulden van de meeste eurolanden, waaronder haar eigen land Frankrijk. Deze schulden zijn onhoudbaar nu de komende jaren enorme bedragen nodig zijn voor de strijd tegen klimaatverandering, de aankoop van wapentuig en de financiering van de zorg voor de verouderende bevolking. Europa gaat failliet en de euro zal alsnog ontploffen, zo klinkt het tussen de regels door.
Lagarde is niet de enige zwartkijker onder de centrale bankiers. De president van de Duitse Bundesbank – ook lid van het ECB-bestuur – Joachim Nagel waarschuwde dat de wereld op de drempel staat van een enorme ‘geo-economische fragmentatie – een eufemisme voor een wereldhandelsoorlog. Juist Europa kan die volgens Nagel niet hebben, omdat handel goed is voor bijna de helft van het bbp van de Europese landen.
Als gevolg van vergrijzing, een lage productiviteitsstijging en achterblijvende innovatie is de gemiddelde groei van de eurozone sinds de crisis van 2008 gedaald naar jaarlijks 1,45 procent. Die van de VS is 2,29 procent. En dat gat groeit.
Eerder had Mario Draghi, de voorganger van Lagarde, al de noodklok geluid. De Italiaan riep dat Europa is verwikkeld in ‘een existentiële strijd’. Als Europa economisch wil voortbestaan, moet de achterstand in innovatie, concurrentiekracht en productiviteit op de VS en China worden ingelopen. Anders wordt het continent in feite door de twee andere machtsblokken gekoloniseerd. Slechts vier van de vijftig toonaangevende techbedrijven in de wereld zijn op dit moment ‘Europees’. Draghi wil daarom dat EU-regeringen de handen ineenslaan en jaarlijks 800 miljard euro steken in het reanimeren van de industrie. Alleen is onduidelijk waar die 800 miljard vandaan moet komen, als de regeringen al platzak zijn. Duidelijk is dat Brussel zich dan op de kapitaalmarkt moet begeven.
Onlangs waarschuwde econoom Arnoud Boot op BNR-radio dat de Europese Commissie zelf de economie wil gaan sturen. De lidstaten zijn onderling en ook intern te veel verdeeld om nog iets aan het verbeteren van de concurrentiekracht en het versterken van de defensie toe te komen, zoals de commissie onder leiding van Von der Leyen wil.
De EU moet de economie reguleren en de ECB moet financiële middelen verschaffen. Eigenlijk doet de ECB dat al sinds de eurocrisis van 2012 door het massaal opkopen van staatsobligaties van landen.
Maar nu zal een volgende stap moeten worden gezet om een Europese apocalyps te voorkomen. Met Von der Leyen als de koningin van Europa. En Lagarde als schatkistbewaarder. De rest, zoals de president van Frankrijk, de bondskanselier van Duitsland en de premier van Nederland, mag adviseren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns