Nog een maandje rust en dan zal Trump opnieuw worden ingezworen als president van de Verenigde Staten. Bij zijn inauguratie in januari 2017 gold vanaf dat moment ‘America First’. Het was destijds aanleiding voor Arjen Lubach om in een persiflage daarop aan Trump te vragen of wij dan tenminste ‘Second’ zouden kunnen worden. Naar verluidt kon Trump het filmpje met Lee Towers en Ponypark Slagharen (‘The best Ponypark in the world’) wel waarderen. Hij stemde, in een andere persiflage, toe in Nederland ‘Second’, mits de Nederlanders op Wilders zouden stemmen. En guess what?
Maar in januari 2025 ziet de wereld er wezenlijk anders uit dan in januari 2017. Europa moet meer dan ooit concurreren met machtsblokken in de Verenigde Staten en China, nog los van de oorlog in de Oekraïne en de permanente dreiging van Rusland. Daarnaast is in diverse landen sprake van opkomend populisme en is zowel Duitsland als Frankrijk door interne politieke strubbelingen verzwakt.
In Frankrijk werd eerder deze week zelfs de regering naar huis gestuurd. Diezelfde regering had nog wel Trump uitgenodigd voor de opening van de gerenoveerde Notre Dame. Dat neemt niet weg dat Trump inmiddels belangrijke handelsbeperkingen heeft aangekondigd en uit de Navo dreigt te stappen. Al met al een groot risico voor Europa, waar weinig eenheid valt te bespeuren, getuige ook de moeizame benoeming van de nieuwe Europese Commissie.
Over de auteur
Mike Jansen is advocaat in Amsterdam en betrokken lid van de VVD. In de maand december is hij gastcolumnist op volkskrant.nl/opinie.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier meer over ons beleid.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Dilan Yesilgöz, fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer, schreef naar aanleiding van de verkiezing van Trump dat ‘de toekomst zal uitwijzen wat deze benoeming zal betekenen voor de opstelling van de VS richting Europa, Oekraïne en Rusland, en daarmee voor onze veiligheid en welvaart’. ‘Een extra aansporing’, aldus Yesilgöz, ‘om ervoor te zorgen dat Nederland, en dus ook Europa, zo snel mogelijk op eigen benen gaat staan.’
Het is de vraag wat Yesilgöz bedoelt als ze schrijft dat Nederland ‘en dus ook’ Europa op eigen benen moet gaan staan. Dat gaat namelijk niet samen. Onze open economie is voor een belangrijk deel afhankelijk van Europa. En Europa is afhankelijk van ons. Als Nederland meer op eigen benen gaat staan, dan betekent dat automatisch minder Europa.
Dat hinken op twee gedachten is de laatste tijd kenmerkend voor de VVD. In plaats van een liberale koers te varen, laat zij uit angst voor de kiezer haar oren steeds meer hangen naar haar populistische coalitiepartner. En die wil geen geld aan Europa uitgeven. Zo stelde Wilders, onder het mom ‘Nederlanders weer op 1’, in het verkiezingsprogramma van de PVV: ‘Een opt-out voor Nederland ten aanzien van asiel, meer nationale soevereiniteit, geen hysterische klimaat/stikstof regels en meer geld voor onze mensen en minder voor de EU.’
Daar komt bij dat Wilders openlijk flirt met Poetin en met zijn nationalistische en populistische politiek de hulp aan Oekraïne wil beperken. Retoriek die we ook bij Trump horen en zien. Wilders vond diens verkiezing dan ook ‘geweldig’.
De VVD zou het belang van Europa juist nu moeten onderkennen en uitdragen. Veel VVD-stemmers waren van mening dat de partij aan de huidige coalitie moest deelnemen, omdat zij de enige was met regeringservaring. Maar de VVD heeft vooralsnog weinig gedaan om Europa weer op eigen benen te krijgen. Zo hebben we inmiddels onze grenzen gesloten en heeft minister Eelco Heinen van Financiën aangegeven dat hij niets ziet in de conclusies van het omvangrijke rapport over het Europese concurrentievermogen dat Mario Draghi onlangs aan de Europese Commissie presenteerde. Er kwam ook geen alternatief.
En dat terwijl sinds Thorbecke de internationale handel de economische pijler van het liberalisme is. De vrijheid van handelen is een belangrijke basis van de liberale vrijheden en het traditionele gedachtegoed van de VVD. Ook de Nederlandse open economie is hiervan afhankelijk. Het is een illusie om te veronderstellen dat wij op ‘eigen benen’ kunnen staan, al was het maar omdat wij met onze welvaart en onze banen voor eenderde van de export afhankelijk zijn. Nederland op ‘1’ (of ‘2’) gaat ons dan ook niet helpen. Een sterk Europa is voor ons van cruciaal belang en er staat veel op het spel. Als het je dan ook menens is met Europa, dan zal je daar naar moeten handelen, ook als dat ten koste gaat van de verhoudingen binnen de coalitie. Het past de VVD niet dat we ons terugtrekken achter de dijken en een nationalistische politiek voeren. Thorbecke zou zich omdraaien in zijn graf.
Wat voor Europa geldt, geldt niet voor Amerika. Daar begint volgens Trump op 20 januari 2025 een Golden Age. Voor Nederland is de Gouden Eeuw alweer een tijdje geleden, en bovendien weten we inmiddels dat deze ook haar keerzijden had. Dat neemt niet weg dat we het ook toen van de internationale handel moesten hebben. Lee Towers en Slagharen ten spijt, een nationalistische politiek heeft ons nog nooit geholpen. Het is aan de VVD om de onervaren coalitie daarvan te doordringen. Of met de woorden van Lubach, in zijn persiflage van Trump: ‘Grab ’em by the pony.’
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns