Uitkeringsinstantie UWV heeft op grote schaal fouten gemaakt met WIA-uitkeringen, bleek in september. Waarschijnlijk zijn tienduizenden uitkeringsgerechtigden getroffen. Deze maand wordt bekend om hoeveel gedupeerden het precies gaat en veel mensen met een WIA zitten daardoor in onzekerheid. NU.nl sprak met Frank en Maartje.
De veertigjarige Frank* kwam tien jaar geleden in de WIA terecht door mentale problemen. Je krijgt zo'n uitkering als je langer dan twee jaar ziek bent en deels of helemaal niet meer kunt werken. "Ik had toen mijn eerste fulltimebaan en ik liep vast", vertelt hij. In 2020 ging Frank weer aan het werk. Maar opnieuw ging dat niet goed, en daar wordt het ook ingewikkeld. "Toen kwam ik naast in de WIA in de ziektewet terecht."
"Ik weet zelf nog niet zo goed hoe het zit", bekent Frank. "Ik kreeg een WIA- en een ziektewetuitkering. Die uitkeringen moeten dan eigenlijk met elkaar worden gecompenseerd." Maar de bedragen die hij maandelijks ontving, vielen wel heel hoog uit. "Ik heb toen het UWV bericht: hé jongens, klopt dit wel? Maar aan de telefoon verzekerde het UWV me dat het goed zat. Ik dacht toen ook dat het wel klopte."
Twee jaar later bleek toch een ander verhaal. "Ik kreeg ineens een brief dat ik 2.800 euro moest terugbetalen", vertelt Frank. "Dat was mentaal heel zwaar." Door zijn al bestaande ziektebeeld werkte die brief als een trigger voor suïcidale gedachten. "Je krijgt een A4'tje waar je in eerste instantie weinig van snapt. Zo van: ga maar even terugbetalen", zegt hij. Frank belde met het UWV, maar kreeg daarna schriftelijk nul op rekest: hij moest toch echt betalen.
"Toen heb ik een bezwaarschrift ingediend. Ik heb het geluk dat ik rechten heb gestudeerd, dus ik weet hoe dat moet." De bezwaarschriftencommissie stuurde hem toen het bericht dat hij coulance kreeg. Dat wil zeggen dat hij die 2.800 euro toch niet hoefde te betalen. "Maar ze gingen niet inhoudelijk in op de berekening die ik had gemaakt voor het bezwaarschrift. En ik heb hun berekening nooit gezien." Frank maakt zich dan ook zorgen over de recente berichten over de UWV-fouten. "Wat gebeurt er met de berekeningen die ze nu gaan doen? Straks blijkt dat het opnieuw niet klopt."
Het stoort hem ook dat hij nu via een nieuwsbericht te horen krijgt dat er fouten zijn gemaakt. "Er kwam in eerste instantie geen bericht van het UWV zelf." Daar wringt voor hem de schoen. "Je hebt met zo'n kwetsbare groep te maken. Houd daar rekening mee. De minister zegt wel dat je alleen in uitzonderlijke gevallen hoeft terug te betalen, bijvoorbeeld als je 'had kunnen weten' dat je een erg hoog bedrag ontving. Maar hoe weet je dat als cliënt?"
Volgens Frank moet het UWV veel beter en duidelijker communiceren. "Het is een heel ingewikkeld systeem voor UWV-medewerkers. Als het UWV het zelf al niet snapt, hoe kan je als cliënt dan weten dat iets niet klopt?"
Ook Maartje (43) ervoer problemen met haar WIA-uitkering. Maar waar bij Frank te veel werd uitgekeerd, ontving zij juist te weinig. Ze werd in 2020 volledig afgekeurd vanwege het chronische vermoeidheidssyndroom ME. Het UWV berekende daarna de hoogte van haar uitkering. "Maar die berekeningen gingen allemaal de mist in", zegt Maartje.
Hoe dat precies zit, is ook voor Maartje lastig te volgen. "Het UWV berekent je dagloon op basis van wat je als werkende verdiende", legt ze uit. Maar dat is geen simpele formule. Normaal gesproken krijg je een uitkering op basis van je laatstverdiende loon. Maar voor 'grootverdieners' (mensen die meer dan 71.628,84 per jaar verdienen) geldt het maximumdagloon. In verhouding valt die uitkering dan lager uit dan wat je eigenlijk zou verdienen. Om dat stuk inkomensverlies op te vangen, zijn er speciale verzekeringen.
Het UWV betaalt dan 75 procent van dat uiteindelijk berekende maximum dagloon uit. Voor die overige 25 procent kun je je aanvullend verzekeren. "Maar als het UWV het loon verkeerd berekent, dan klopt het ook niet wat de aanvullende verzekeringen betalen", zegt Maartje. "Die krijgen alleen de gegevens van het UWV door. Dus alles wat bij het UWV fout gaat, gaat bij die verzekering ook fout." In haar geval ging het om enkele honderden euro's per maand.
Een traag proces van heen en weer bellen met het UWV volgde. Pas na vier aparte berekeningen, verspreid over enkele maanden, klopten de bedragen. "Ik was doodziek en lag de hele dag plat. En dan moet je ook nog gaan discussiëren met het UWV", vertelt ze. "Dat is gewoon heel zwaar en uitputtend. Je moet er echt voor zorgen dat je op zo'n dag al je energie steekt in het uitzoeken van die berekeningen. Als je het eindelijk voor jezelf helder hebt, kun je bellen en je verhaal doen, en hopen dat zij het begrijpen."
Maartje heeft het 'geluk' dat ze eerder voor haar werk een vakopleiding over verzekeringen heeft afgerond. "Maar als ik er al heel veel moeite mee heb, hoe moet iemand die hier nog nooit iets mee gedaan heeft het dan weten?"
Ze maakt zich dan ook zorgen over het huidige nieuws over de UWV-fouten. "Ik ben er boos en verdrietig over. Elke keer als er weer iets over het UWV voorbijkomt, schiet de stress omhoog", vertelt Maartje. Voor haar is het nu afgerond: het lijkt erop dat de berekeningen kloppen. "Maar ik maak me wel zorgen wat voor impact dit heeft op het UWV en alle instanties die daarmee te maken hebben, zoals de aanvullende verzekeringen", merkt ze op. "Vooral wat mensen gemist hebben (door een te lage uitkering, red.), dat vind ik heel triest."
*Op verzoek van de geïnterviewde is de naam gefingeerd. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.
Source: Nu.nl economisch