In deze Best Buy Guide gaan we op zoek naar de beste monitors met een veel breder beeldformaat dan het gangbare 16:9. De gemiddelde ultrawide heeft een verhouding van ongeveer 21:9, vergelijkbaar met een bioscoopfilm. Nog bredere monitors - ook wel superwides - gaan daar nog overheen met een 32:9-verhouding.
Lees voor meer informatie over de voor- en nadelen van een ultrawide monitor en over de verschillende formaten en resoluties die je kunt kiezen de uitklapkaders hieronder.
Een ultra-/superwide geeft een grote hoeveelheid desktopruimte voor werkzaamheden. Voor pc-gaming is het brede blikveld aantrekkelijk, waardoor jij je als het ware midden in de spelomgeving bevindt. Dit soort schermen is echter niet voor iedereen geschikt. Weliswaar is het fijn multitasken met drie of meer vensters naast elkaar, maar als je in je werkzaamheden vooral één toepassing tegelijk gebruikt of heel veel ruimte in de hoogte nodig hebt, kun je beter een normale monitor kopen. Als pc-gamer komen race- of flightsimulatorgames op ultrabreed formaat perfect tot hun recht, maar in andere titels zul je geen baat ondervinden van een extra breed scherm, bijvoorbeeld sommige strategy- of multiplayertitels. Kijk op sites als Wide Screen Gaming Forum en PCGamingWiki om te zien of jouw favoriete spellen ondersteuning bieden. Consoles kunnen sowieso geen superbreedbeeld uitsturen, dus dan zit je met aanzienlijke zwarte balken links en rechts. Ook televisieseries worden logischerwijs nog steeds gemaakt voor 16:9-schermen en worden dus niet beeldvullend getoond op een ultrawide.
De gangbaarste ultrawide heeft een diagonaal van 34" of 35", een (ongeveer) 21:9-beeldverhouding en een resolutie van 3440x1440 pixels. Die schermen zijn vergelijkbaar met een modale 27" wqhd-monitor (2560x1440 pixels), maar dan breder. Vind je de pixels op zo'n monitor te klein, dan kun je kiezen voor een 40"-3440x1440-scherm. Dat geeft dezelfde hoogte als een normale 32"-monitor en dezelfde scherpte als een traditionele 24"-full-hd-monitor (1920x1080).
Meer werkruimte in de hoogte geven 38"-monitors met een 3840x1600-resolutie. Een andere optie is dan een 40"-scherm met 5120x2160 pixels: als het ware een 4k-beeldscherm van 32", maar breder. Beide maten zijn ongebruikelijk en over het algemeen duur.
Wil je een nog bredere monitor, dan kom je uit bij een 32:9-scherm. Dat is precies even breed als twee traditionele 16:9-monitors naast elkaar, maar zonder de rand ertussen. Dergelijke monitors noemen we op Tweakers ook wel superwides. 45"- en 49"-modellen hebben een resolutie van 5120x1440 pixels, waarmee een 49"-scherm even hoog en scherp is als een 27"-wqhd-monitor (2560x1440 pixels) of een 34"-ultrawide met 3440x1440 pixels. De zeldzame 57"-superwides zijn even hoog en scherp als een 32"-4k-monitor of een 40"-ultrawide met 5120x2160 pixels.
In deze koopgids zoeken we naar de beste ultra-/superwides voor allround gebruik en voor gaming. Voor het eerste gebruiksdoel vinden we eigenschappen zoals hoogteverstelling, een multifunctionele USB-C-aansluiting met volwaardige powerdelivery (PD) voor een laptop en de aanwezigheid van FreeSync belangrijk. Voor gaming wegen snelle responstijden, een hoge refreshrate en een lage inputlag het zwaarst. We beoordelen schermen verder op hun beeldkwaliteit, waaronder kleurweergave, helderheid en kijkhoeken, en wegen de prijs-kwaliteitverhouding zwaar mee.
In deze gids staan alleen lcd-schermen. Tegenwoordig zijn er ook veel extra brede oledschermen, vooral voor gaming heel aantrekkelijk vanwege hun supersnelle responstijden. Die bespreken we in een aparte BBG. Met dit soort monitors loop je een zeker risico op inbranden; dat maakt ze, in combinatie met de soms glimmende afwerking en relatief lage helderheid, minder geschikt voor regulier computergebruik. Deze schermen zijn bovendien veel duurder dan het gemiddelde lcd-scherm en er is veel minder keuze uit verschillende modellen.
Dit is de eerste publicatie van de Best Buy Guide over ultrawide monitors.
De iiyama ProLite XCB3494WQSN-B5 is een mooie allrounder met voor ieder wat wils. Het gekromde VA-ultrawidepaneel staat op een in hoogte verstelbare voet en is, zoals we van iiyama kennen, nogal rechttoe rechtaan vormgegeven. Handig is de aanwezigheid van een USB-C-poort met 65W-powerdelivery, ingebouwde ethernetpoort en een kvm-switch, wat het een alleskunner maakt voor op kantoor. Tegelijkertijd is de XCB3494WQSN-B5 ook best geschikt voor een spelletje na het werk, met zijn 120Hz-refreshrate en lage inputlag. De responstijden zijn gemiddeld prima, met wel de voor VA gebruikelijke uitschieter in donkere tinten. Helderheid en contrast van dit paneel zijn lekker hoog, de minimale helderheid is ook wel aan de hoge kant. Het scherm heeft een breed kleurbereik en in de praktijk nutteloze hdr-ondersteuning. De sdr-kleurweergave is best goed. Iiyama heeft een werkzame sRGB-modus ingebouwd met een goede kleurafstelling, waarin de helderheid wel op slot gaat naar 160cd/m². Dat kan best prima zijn om naar te kijken, maar is alsnog niet in alle situaties ideaal.
De Philips 40B1U5600/00 heeft een 40"-diagonaal, net iets groter dan veel andere ultrawide monitors. Het vlakke ips-paneel heeft hij met andere 40"-opties gemeen: dat biedt een redelijk goed contrast, maar matige kijkhoeken. De 40B1U5600/00 is voorzien van veel zakelijke functies: USB-C met liefst 100W powerdelivery, een kvm-switch, een USB-hub aan de zijkant en een aanwezigheidssensor. Daarbij gaat het scherm relatief zuinig om met stroom. Dankzij de 120Hz-refreshrate en FreeSync kan hij zich ook voor een spelletje lenen. De ultieme gamingmonitor is het niet; de responstijden zijn wat aan de trage kant, maar zonder lange uitschieters, zoals bij veel VA-schermen. De 40B1U5600/00 heeft een relatief hoog contrast voor een ips-scherm, een hoge maximale helderheid en helaas een erg hoge minimale helderheid, wat hem minder geschikt maakt voor gebruik in een donkere ruimte. De kleurafstelling had beter gekund; met het scherm op zijn felst is die best goed, maar op de helderheid waarop wij testen is het beeld te rood.
Wil je een 34"-monitor en hecht je meer belang aan goede gamingprestaties dan aan de aansluitingen, dan kun je de Gigabyte M34WQ overwegen, de monitor die hieronder ook wordt aangeraden als beste ultrawide voor gaming. De USB-C-poort van dit platte ips-scherm biedt onvoldoende powerdelivery voor een laptop, waarmee het inpluggen van de adapter noodzakelijk blijft. Zoek je naar een 34"-scherm met juist meer features dan onze aanrader, dan is de Samsung ViewFinity S65VC (34C652VAUXEN) het bekijken waard. Deze VA-monitor met een scherpe 1000R-kromming beschikt over 90W-PD via USB-C, gigabitethernet net als de XCB3494WQSN-B5, plus een ingebouwde 5-megapixelwebcam die inloggen met gezichtsherkenning mogelijk maakt. De USB-hub heeft maar 2 poorten en dat is wat karig, de kleurafstelling is minder goed dan de XCB3494WQSN-B5 en voor gaming is dit 100Hz-scherm minder geschikt.
Zoek je een ultrawide rond de 40" met een hogere resolutie dan 3440x1440, dan zijn er een paar goede opties die wel heel veel duurder zijn dan de Philips 40B1U5600/00. De Dell UltraSharp U3824DW is een 38"-scherm met 3840x1600 pixels, uitgebreide aansluitingen waaronder USB-C met 90W-PD en 2,5Gbit-ethernet, een uitmuntende kleurafstelling en een licht gekromd IPS Black-paneel, met hoger contrast ten opzichte van conventionele ips-schermen. Helaas zijn de kijkhoeken niet denderend en de maximale helderheid beperkt. De 60Hz-monitor zonder FreeSync is ook niet heel geschikt voor gaming.
De LG 40WP95CP-W, die net als de U3824DW zo'n 1000 euro kost op het moment van schrijven, is onze favoriete 40"-ultrawide met 5120x2160 pixels. Hij is voorzien van Thunderbolt 4/USB 4 met 90W-PD en hardwarekalibratie om het licht gekromde ips-paneel optimaal af te stellen. Dat maakt hem heel interessant als je aan beeldbewerking doet en de benodigde colorimeter hebt, maar af fabriek is de kleurafstelling niet supergoed. De responstijden van het 72Hz-paneel met FreeSync vallen tegen. Er is een nieuwer model, de 40WP95XP-W, waarvan de specificaties praktisch identiek zijn maar de prijs iets hoger. De Dell UltraSharp U4025QW die we eerder hebben gereviewd heeft een contrastrijk IPS Black-paneel met een 120Hz-refreshrate en een betere kleurafstelling dan de 40WP95CP-W. De aansluitingen zijn daarbij uitgebreider dan bij de LG-monitors, die bijvoorbeeld geen ethernet hebben. Met meer dan 1700 euro is de U4025QW echter peperduur.
De Gigabyte M34WQ is op het moment van schrijven de goedkoopste 34"-ultrawide voor gaming met een ips-paneel. Dat is vlak en niet gekromd, zoals de gemiddelde VA-ultrawide van dit formaat. Ondanks de lage prijs zitten op het scherm wat leuke extra features: een USB-C-poort en een kvm-switch om aangesloten randapparatuur snel te switchen van je desktop naar je laptop bijvoorbeeld. Helaas ontbreekt fatsoenlijke powerdelivery. Hoewel de refreshrate van 144Hz lang niet het hoogst is in vergelijking met andere ultrawides, zijn de responstijden erg rap. Alle gemeten overgangen komen op tijd en de M34WQ heeft ook geen last van veel over- of undershoot. De kers op de taart is de lage inputlag. Met de gamingeigenschappen zit het dus wel snor en ook in de meeste andere tests scoort de M34WQ verdienstelijk. Zo is de maximale helderheid hoog en de kleurafstelling voor zowel sRGB als Display P3 is uitstekend. Het contrast is uiteraard niet zo goed als dat van VA-schermen en van de hdr-beeldweergave moet je ook weinig verwachten.
Zoals de Gigabyte M34WQ zich ook goed leent voor allround gebruik, kan onze allroundaanrader Iiyama ProLite XCB3494WQSN-B5 ook prima zijn voor een spelletje. Het 120Hz-paneel heeft niet zo'n goede responstijden als de M34WQC, maar voor een VA-scherm is hij niet traag. Een ander gekromd VA-alternatief is de AOC CU34G2XP/BK. Deze monitor is nog wat goedkoper dan de M34WQ en heeft een hogere refreshrate van 165Hz, een punt waarop de oudere Gigabyte-monitor ietsjes achterblijft. Ondanks de hogere beeldsnelheid zijn de responstijden van de CU34G2XP/BK trager. De bouwkwaliteit en verdere featureset zijn basaal en de kleurweergave ook niet optimaal. In de sRGB-stand die de beste weergave geeft voor normale content is de helderheid vergrendeld, iets waar AOC-monitors helaas vaker mee kampen.
Er zijn duurdere 34"-gamingultrawides dan de Gigabyte M34WQ, maar nu 34"-oledmonitors al beginnen bij 600 euro zijn er het afgelopen jaar praktisch geen duurdere ips-schermen bij gekomen. VA-schermen zijn er wel, maar die hebben vaak slechtere responstijden, vooral voor donkerdere transities. Potentieel interessant zijn de TCL 34R83Q en Acer Predator X34 Miniled, die voor ongeveer 800 euro een goede hdr-weergave beloven: ze hebben geavanceerde local dimming en een piekhelderheid van meer dan 1000cd/m². Op hdr-gebied kunnen vrijwel alle andere lcd-ultrawides niet overtuigen, reden waarom we de TCL- en Acer-monitors noemen. Omdat we deze schermen niet hebben getest, kunnen we niet oordelen of deze monitors daadwerkelijk een mooi (hdr-)beeld bieden en of de responstijden van deze VA-panelen wél voldoen.
In 38"-gamingultrawides zit momenteel weinig ontwikkeling. Je beste optie is waarschijnlijk de LG UltraGear 38GN950, een nogal dure en beperkt verkrijgbare 160Hz-ips-monitor waarvan we geen recente testresultaten hebben. De 40"-schermen die we testten hebben, zeker gelet op de gebruikte ips-technologie, geen heel denderende responstijden, maar zijn wel aantrekkelijk geprijsd. Naast de hierboven al genoemde Philips 40B1U5600/00 kun je de AOC AGON AG405UXC overwegen. Die heeft een iets hogere 144Hz-refreshrate, maar curieus genoeg iets tragere responstijden dan de Philips-monitor. Hoewel de kleurafstelling voor normale sRGB-content beter is, is de helderheid in de sRGB-stand helaas vergrendeld, waar je hem bij de 40B1U5600/00 vrijelijk mag instellen. Beide schermen hebben een USB-C-poort met krachtige PD: 90W bij AOC, 100W bij Philips.
De Samsung ViewFinity S95UC 49" is een superwide monitor met een superscherpe 1000R-curve, zoals de meeste van Samsungs extra brede schermen. Voor zo'n breed scherm is dat niet onprettig. De S95UC beschikt over USB-C met 90W-powerdelivery, gigabitethernet en een kvm-functie. De vormgeving is iets zakelijker dan Samsungs gamingschermen en helaas is de voet nogal wiebelig. Het VA-paneel heeft een hoger contrast dan de meeste ips-schermen, maar juist een lager contrast dan andere VA-opties. Prettig is het brede helderheidsbereik. De kleurafstelling voor normale sRGB-content is zelfs met de optimale instellingen niet denderend: grijstinten ogen neutraal, maar (meng)kleuren hebben vaak niet de juiste tint en verzadiging. Aan de hdr-ondersteuning heb je niet veel; daarvoor kun je beter iets meer uitgeven aan Samsungs Odyssey-gamingschermen. Over gaming gesproken: de S95UC heeft FreeSync, een 120Hz-refreshrate en voor een VA-scherm redelijk goede responstijden. Minder fijn is de opvallend hoge inputlag voor een standaard 1080p-beeld.
De Philips 49B2U5900CH/00 kost momenteel ongeveer hetzelfde als de ViewFinity S9 en is voorzien van een minder scherp gekromd VA-paneel. Hij heeft 100W in plaats van 90W-PD, een ingebouwde 5-megapixelwebcam die inloggen met gezichtsherkenning mogelijk maakt en naast een lichtsensor ook een aanwezigheidssensor waarmee het scherm automatisch uitgaat als je er niet voor zit. De voet voelt steviger aan en de USB-hub zit op een praktischere plek aan de zijkant van het scherm. De sRGB-kleurafstelling is ook nog beter. Waarom we dan toch de ViewFinity S9 verkiezen? Naast slordigheden als (subtiele) scanlines bij weergave van roze tinten op ons sample en het niet goed zichtbaar zijn van de uiteinden van de display bij een normale kijkafstand, leent de Philips-monitor zich met een maximale refreshrate van 75Hz minder goed voor een spelletje.
Een kleinere 45"-optie is de Iiyama G-Master GCB4580DQSN-B1. Mocht je om wat voor reden dan ook geen scherm uit de gaminglijn willen: de Iiyama ProLite XCB4594DQSN-B1 heeft precies dezelfde specificaties met een iets meer zakelijke uitstraling.
Alle bovengenoemde schermen hebben VA-panelen, die door de mogelijkheid voor een scherpere kromming beter passen bij een 32:9-monitor. Er zijn wel wat 49"-ips-schermen die je zou kunnen overwegen als je een subtielere curve fijner vindt of voor (sdr-)beeldbewerking waarvoor goede kijkhoeken een vereiste zijn. We hebben te weinig van dit soort schermen getest om een beste keuze te kunnen aanwijzen.
Hoewel zich over de jaren meerdere merken hebben gewaagd aan superwides voor gaming, biedt Samsung nog steeds de beste schermen met de hoogste refreshrates en snelste responstijden. Houd wel in de gaten dat 49"-oledschermen voor gaming nog veel sneller zijn en soms zelfs goedkoper. Bovendien merkten we in onze reviews van Samsung-superwides over de jaren de nodige problemen op en ook elders op het internet zijn klachten te vinden. De Odyssey G9 49G95C is een moderne incarnatie van de 49G95T uit 2020, met eveneens een 240Hz-refreshrate en een 1000R-gekromd VA-paneel, maar modernere HDMI 2.1-ingangen en een wat minder funky behuizing. De Odyssey Neo G9 49AG950 beschikt over een miniledbacklight, waarmee het een van de weinige superwides is met echte hdr. Hij is maar een paar honderd euro goedkoper dan de nog grotere Odyssey Neo G9 57G95NC. Het 57"-scherm met 7680x2160 pixels is een van indrukwekkendste gamingmonitors die je kunt kopen.
Het testveld voor dit artikel bestaat uit 40 ultrawides en 9 superwides die we in de afgelopen vier jaar hebben getest. Via de links kom je uit bij alle specificaties en testdata. In de onderstaande grafieken staat een selectie van de geteste monitors, waaronder de aanraders en alternatieven die hierboven worden uitgelicht.
Afhankelijk van de ruimte waarin je het scherm opstelt, is een lage minimale of hoge maximale helderheid belangrijk. Een minimum van ongeveer 60cd/m² en een maximum van ongeveer 300cd/m² leveren een bereik op waarbij het scherm in de meeste ruimtes prettig kan worden gebruikt. Wil je een hoger contrast, kijk dan naar een VA-paneel.
Voor de grafiekset hierboven hebben we alle schermen ingesteld voor het meestgebruikte sRGB-kleurbereik, waarbij we conform onze testprocedure gebruikmaken van voorgedefinieerde beeldmodi in het menu en we instellingen voor kleurtemperatuur, gamma en kleurbereik aanpassen als dat een betere weergave oplevert. Bij sommige schermen kan de helderheid in de beste modus voor sRGB helaas niet meer worden aangepast. Dat is te zien als een afwijking van meer dan 10cd/m² van de gewenste 150cd/m² in de grafiek 'Helderheid'. De eerste drie grafieken tonen de gemiddelde afwijking van primaire kleuren (kleurafwijking), 20 verschillende grijstinten (grijsafwijking) en een mix van primaire kleuren, grijstinten en mengkleuren (colorchecker). Deze wordt weergegeven als een ΔE ITP-score.
Het gemiddelde ips-paneel heeft goede kijkhoeken, hoewel er nog best grote verschillen zijn tussen de schermen. Bij sommige modellen loopt de kleurafwijking, gemeten onder een hoek van 45 graden, een stuk verder op en de helderheid een stuk verder terug. We tonen hierboven de resultaten vanaf links en onder; in de gelinkte tabellen vind je ook de meting vanaf rechts en boven.
Voor de uniformiteitsmeting bepalen we op vijftien meetpunten de helderheid van een wit en zwart scherm. We moeten daarbij opmerken dat uniformiteit een samplespecifieke eigenschap is. Dat wil zeggen dat jouw exemplaar anders kan scoren.
De eerste vier grafieken tonen de responstijd en over-/undershoot van het scherm voor de overgang van 20 naar 80 procent en 80 naar 20 procent grijs. Voor (gaming)monitors met een refreshrate vanaf 120Hz hebben we een uitgebreidere set data van 20 verschillende transities; die vind je voor de betreffende monitors in de tabjes op de tweede rij. Alle metingen zijn gedaan in de modus waarin het scherm zo snel mogelijk is en tegelijk de over- en undershoot binnen de perken blijven. Vanaf een procent of 15 kan het effect zichtbaar worden. Dat is niet voor alle merken in de grafiek het geval: met name de Odyssey Neo G9 (49AG950) heeft er vrij veel last van.
Idealiter blijft de responstijd onder de tijd dat een beeld op het scherm staat. Voor een 100Hz-scherm is dat bijvoorbeeld 10ms en voor een 60Hz-monitor 16,7ms. Daarin slagen lang niet alle schermen in de test, vooral niet de modellen op basis van een VA-paneel, waarbij de overgang van zwart naar donkergrijs vaak traag verloopt. We zien daar uitschieters van meer dan 40ms bij de traagste monitors. Het tabje '% in refresh' laat zien hoeveel overgangen op tijd komen, gelet op de refreshrate van het betreffende scherm.
De inputlag meten we voor een 1080p/60Hz-beeld. Voor de meting van het energiegebruik geven we op alle schermen een checkerboard met precies 50 procent wit weer, waarbij alle schermen zijn ingesteld op een helderheid wit van 150cd/m². Over het algemeen zijn grotere schermen logischerwijs minder zuinig dan kleine; een hogere resolutie laat het stroomverbruik ook toenemen.
Source: Tweakers.net