Als Nederland een tot op het bot verdeeld land is, is de belangrijkste en meest schrijnende polarisatie niet die van de linkse elite versus de rechtse populisten. Het is de tegenstelling tussen de klasse van de huizenbezitters en die van de niet-huizenbezitters – zeg in marxistische termen de bourgeoisie versus het proletariaat.
De eerste klasse wordt ieder jaar rijker door de stijging van de huizenprijzen. De tweede klasse komt steeds meer in de knel omdat ze elk jaar hogere schulden moeten maken om op de huizenmarkt te komen.
Vorige week werd bekend dat de gemiddelde overwaarde op woningen in Nederland 220 duizend euro bedraagt – het verschil tussen de aankoopsom en huidige marktwaarde. Samen hebben alle huizen in Nederland die vanaf 1993 minstens één keer zijn verkocht, een overwaarde van 660 miljard euro, aldus marktonderzoeker Calcasa.
Het merkwaardige fenomeen doet zich voor dat voormalige starterswoningen voor starters inmiddels onbetaalbaar zijn. Voor een stel met twee keer een modaal salaris is meer dan de helft van het aantal woningen buiten bereik. De gemiddelde woningprijs bedraagt nu bijna een half miljoen euro en blijft stijgen.
De onbetaalbaarheid van woningen is het resultaat van de naoorlogse fixatie op en fiscale bevoordeling van koopwoningen. Dat gebeurde in bijna alle landen, maar het meest extreem in Nederland, dankzij de hypotheekrenteaftrek. Het heeft speculatie op de vastgoedmarkt tot een nationale obsessie verheven. Het heeft ook het streven naar een meer gelijke samenleving ondermijnd.
‘De toename van het eigenwoningbezit lijkt gepaard te gaan met een afname in de steun voor herverdeling’, concludeerde economenblad ESB op grond van onderzoek in Nederland. En de site Sociale Vraagstukken schreef: ‘Doordat huishoudens gericht zijn op hun bezit en het aflossen van de hypotheek, zijn ze minder bereid om een deel van hun inkomen af te staan aan het collectief.’
De overwaarde op de eigen woningen zou fiscaal moeten worden aangepakt. Het is vermogen waarvoor niets is gedaan. Het is niet het resultaat van ondernemen of hard werken. Het is ook niet te danken aan het ontwikkelen van specifieke talenten zoals bij musici of sporters. Het is puur een kwestie van lui achteroverleunen en de winst opstrijken.
Een heel simpele maatregel om het woningtekort op te heffen en en passant de ongelijkheid te beperken en de mobiliteit te versterken, is het duurder maken van het eigen woningbezit door de overwaarde van de eigen woning van box 1 naar box 3 in de belastingaangifte over te hevelen.
Maar geen partij durft dat te doen, omdat nu eenmaal de meerderheid van het electoraat (zes van de tien) met een eigen woning is gezegend. Rechts vindt dat met eigen woningbezit verantwoorde burgers worden gecreëerd, en linkse politici denken dat het leidt tot verheffing van de onderste klassen.
De polarisatie tussen de linkse elite en rechtse populisten wordt in de toekomst wel rechtgetrokken als iedereen ervaart dat met Wilders de samenleving niets opschiet. Maar de tegenstelling op de woningmarkt is permanent.
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns