‘Als je niet wilt dat een minister een plan doorzet, hoef je maar vier woorden te gebruiken: gecompliceerd, langdurig, duur en controversieel. Als je helemaal zeker wilt zijn dat de minister ervan afziet, zeg je dat het voorstel moedig is’, zegt de hoogste ambtenaar (permanent secretary) Humphrey Appleby in de Britse sitcom Yes Minister.
‘Is moedig dan erger dan controversieel?’, reageert een collega-ambtenaar. ‘Oh ja. Controversieel betekent dat je stemmen verliest. Moedig betekent dat je de verkiezingen verliest.’
De vierde macht zal alle verbale kwaliteiten moeten inzetten om de populistische politici die de macht grijpen, in te tomen met hun wilde fantasieën. Uit een onderzoek door het blad Binnenlands Bestuur bleek dat ambtenaren niet optimistisch zijn over de beleidsdoelstellingen van het kabinet-Schoof. ‘Ronduit sceptisch zijn ze als het gaat om het beschermen van de natuur, het verminderen van de CO2-uitstoot, het tegengaan van discrimatie en het verkleinen van de kloof tussen rijk en arm.’
Over de auteur
Peter de Waard is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Vorige week lekte uit dat de secretarissen-generaal van drie ministeries (Financiën, Economische Zaken en Sociale Zaken) in een brief aan hun medewerkers zorgen hebben geuit over de verruwing en polarisatie in het politieke en maatschappelijke debat sinds het aantreden van Schoof. Zij noemen racisme en discriminatie onaanvaardbaar en roepen ambtenaren die daar op het werk mee te maken krijgen op daar niet over te zwijgen.
Bas van den Dungen (Financiën): ‘Het maakt mij niet uit waar je wieg heeft gestaan: ik ben blij dat je er bent. Jullie zijn me allemaal even dierbaar.’ Secretaris-generaal Sandor Gaastra (Economische Zaken) zegt bang te zijn ‘dat de polarisatie in de samenleving ook naar binnen slaat in de ministeries’. ‘Racisme en discriminatie ondermijnen de betrouwbaarheid en de geloofwaardigheid van de overheid, de samenwerking binnen onze organisatie, het open gesprek en een veilige werkomgeving.’ Zijn collega Marieke van Wallenburg bij Sociale Zaken stelt dat haar ministerie ‘een organisatie wil zijn waar iedereen zich gezien, gehoord en thuis voelt’.
Ambtenaren moeten loyaal zijn aan de zittende regering. Maar verondersteld mag worden dat heel weinig ambtenaren achter de beleidsdoelstellingen staan van PVV en BBB noch op die partijen gestemd hebben. Misschien zal een klein aantal gekozen hebben voor Pieter Omtzigts NSC en een groter op de VVD.
In Yes Minister vraagt de secretaris van de minister aan de secretaris-generaal of ze niet moeten geloven in overheidsbeleid om het te kunnen implementeren. Humphrey Appleby antwoordt: ‘Ik heb de afgelopen dertig jaar elf regeringen gediend. Als ik in al hun beleid geloofde, zou ik me hartstochtelijk hebben ingezet om in de Europese gemeenschap te gaan en erbuiten te blijven. Ik zou er volledig van overtuigd zijn geweest dat het juist is om staalindustrie te nationaliseren, te denationaliseren en te renationaliseren. Ik zou een keynesiaan en een monetarist zijn geweest, een vernietiger en beschermer van de basisschool, een nationalisatiefreak en een privatiseringsmaniak, maar bovenal zou ik een kale, starende, razende schizofreen zijn geweest!’
De vierde macht staat altijd aan één kant. Niet de moedigste, maar de winnende.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns