Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Deze week: kill switch.
Kunnen militaire wapens op afstand worden uitgezet door de landen die ze leverden? Het is een gedachte die met de recente uitslag van de Amerikaanse verkiezingen weer bij me opdook. Stel, er ontvouwt zich een geopolitiek nachtmerriescenario, waarin Europese JSF’s in handen vallen van een tegenstander van de VS, of de EU zelfs tegenover de VS komen te staan. Kunnen de Amerikanen dan een signaal sturen waarmee deze jachtvliegtuigen veranderen in roerloze brokken metaal?
Nee, ik schrijf deze column niet met een aluminium hoedje op, zo wild is de gedachte niet. Jonathan Zittrain, hoogleraar internationaal recht aan Harvard, hield in het wetenschapsmagazine Scientific American al eens een pleidooi voor ‘kill switches’ in militaire wapens. En de Fransen zouden in wapens die ze produceerden chips hebben laten bouwen die uit te schakelen zijn, zo zei een Amerikaanse defensiefabrikant tegen het elektrotechnische vaktijdschrift IEEE Spectrum.
Die behoefte komt ergens vandaan. Wapens kunnen in verkeerde handen vallen en de geopolitieke realiteit veranderen. De Stinger-luchtdoelraketten die de Amerikanen ooit leverden aan Afghaanse rebellen die vochten tegen de Russen, doken later op bij Sri Lankaanse rebellen, aldus The Economist. Rusland zag zich aan het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne door de Oekraïners bestookt met wapens van Sovjet-makelij. Of neem Turkije, lang hard op weg om deel te worden van de EU en toen toch niet. Een Navo-lid, maar wel een die zowel met de VS als met Rusland relaties onderhoudt en van beide partijen wapens afneemt.
Nu worden er bij wapenleveranties altijd afspraken gemaakt. Zo moesten Nederland en Denemarken toestemming van de VS krijgen om hun F-16’s aan Oekraïne door te verkopen. Dergelijke afspraken kunnen zelfs worden verankerd in de wapensystemen: dat die alleen blijven functioneren als er periodiek een code wordt ingevoerd, het wapen online checkt of het mag worden gebruikt of dat het alleen in bepaalde gebieden kan worden gebruikt. Maar dit is dus wat je van tevoren afspreekt en zoals gezegd is het wereldtoneel nogal fluïde.
Vandaar dus de gedachtenoefening: zou ik een verborgen uitknop inbouwen in wapens die ik lever? Ja, is mijn antwoord. Omdat je niet kunt voorspellen waar door jou geproduceerde wapens terechtkomen en je ze in het uiterste geval onschadelijk wilt kunnen maken. En omdat deze uitknoppen tegenwoordig zo diep in software of zelfs computerchips te verwerken zijn dat ze vrijwel niet te ontdekken zijn.
Over de auteur
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het belangrijkste argument tégen is het risico dat buitenlandse hackers de uitknoppen ontdekken of dat spionnen zich toegang verschaffen tot de kennis van degenen die er weet van hebben. Dan wordt de oplossing je grootste probleem.
Of militaire wapens kill switches hebben, zal pas duidelijk worden als het leverende land echt geen enkele andere mogelijkheid meer ziet. Zet ze te vroeg in en niemand zal meer wapens bij je willen kopen. Dus we zullen het waarschijnlijk – hopelijk – nooit weten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns