In mijn eerste column van dit jaar voorspelde ik dat Joe Biden de presidentsverkiezingen zou winnen omdat abortus een electorale goudmijn zou zijn voor de Democraten. Ik baseerde die voorspelling op de uitslag van de tussentijdse verkiezingen in november 2022, waarbij de Democraten tot veler verbazing de meerderheid in de Senaat wisten te behouden en de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden slechts nipt verloren. Het verlies van de meerderheid in het Huis zou Biden ervoor behoeden in te gaan op extreme eisen van de linkervleugel van zijn partij.
De gunstige verkiezingsuitslag in november 2022 gaf ook de Democraten het valse gevoel dat ze op de goede weg waren. Toen de Democraten in 1994 een forse nederlaag leden tijdens de tussentijdse verkiezingen, maakte president Bill Clinton een draai naar rechts door met Republikeinen samen te werken om het begrotingstekort te verlagen. Dankzij deze ‘triangulatie’ werd Clinton twee jaar later glansrijk herkozen voor een tweede termijn. Daarmee was hij de eerste Democratische president sinds president Roosevelt die dat lukte.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Biden wilde bij zijn aantreden duidelijk een transformerende leider zijn. Hij had zo lang in de coulissen gestaan. Op de dag van zijn inauguratie lanceerde hij het American Rescue Plan, dat tjokvol financiële overdrachten voor de Amerikaanse middenklasse zat, waaronder een kinderbijslag van 300 dollar per maand per kind. Het plan, dat 1,9 biljoen dollar kostte (oftewel bijna 10 procent van het bruto binnenlandse product), wakkerde de inflatie aan in de broze Amerikaanse economie met haar door de coronapandemie geteisterde bevoorradingsketens.
Hoewel hij als een gematigde kandidaat campagne had gevoerd, wilde Biden als president vooral de niet-Trump zijn. Zo draaide hij veel van de restricties terug die Trump had ingevoerd voor asielzoekers. Binnen een mum van tijd vervijfvoudigde het aantal mensen dat de grens met de Verenigde Staten probeerde over te steken om asiel aan te vragen tot meer dan twee miljoen. Doordat de gouverneur van Texas, Greg Abbott, het cynische maar ook geniale idee had om migranten per bus naar New York en andere Democratische bastions te sturen, werd de influx van migranten ook een probleem voor de Democraten.
De tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten zijn geen goede graadmeter van het kiezerssentiment gebleken. Net als de verkiezingen voor het Europees Parlement zijn het verkiezingen met een lage opkomst waar alleen goed geïnformeerde en betrokken kiezers gaan stemmen. Een kiezer verzuchtte in 2022 tegenover de Financial Times dat hij in 2020 op Biden had gestemd omdat hij genoeg had van de chaos en het drama van Trump, niet om Biden een nieuwe Franklin D. Roosevelt te laten zijn.
Daags na de verkiezingsuitslag zei Bernie Sanders dat Kamala Harris een rampzalige campagne had gevoerd en dat de Democraten niet verrast moesten zijn dat als zij de arbeidersklasse in de steek lieten, de arbeidersklasse hen ook in de steek zou laten. Maar de Democraten hebben de arbeidersklasse niet in de steek gelaten. Integendeel. Dankzij de Inflation Reduction Act, de Chips Act en de Infrastructure Bill is onder de regering-Biden het aantal banen in de Amerikaanse maakindustrie fors gestegen en is een derde van de loonongelijkheid die sinds 1980 was ontstaan ongedaan gemaakt.
Bovendien blijkt uit een analyse van voorlopige verkiezingsdata dat kiezers die in 2020 op Biden stemden niet naar Trump zijn overgelopen, maar eenvoudigweg thuis zijn gebleven. De lage opkomst in progressieve steden als Detroit en Philadelphia maakte het bijna onmogelijk voor Kamala Harris om de belangrijke staten Michigan en Pennsylvania te winnen. Het suggereert dat Harris slachtoffer is geworden van dezelfde golf die zittende politici in heel het Westen naar huis heeft gestuurd.
Het tragische is dat het beleid van Trump vooral de plutocraten zal bevoordelen en de vooruitgang die de lagere inkomens onder Biden hebben geboekt waarschijnlijk geheel of ten dele teniet zal doen. Over twee jaar zijn er tussentijdse verkiezingen en ook de eerste Democratische voorverkiezingen. Er zijn duidelijk fouten gemaakt. Maar de grootste fout zou zijn om het narratief te omarmen dat de Democraten de arbeidersklasse in de steek hebben gelaten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns