Ouders die slachtoffer zijn geworden van het toeslagenschandaal, werken soms al jarenlang met de overheid aan hun herstel. Deze week werd duidelijk dat de deadline van 2027 om het proces af te ronden, gevaar loopt. Welke stappen zijn er nog te nemen?
Deze week presenteerde staatssecretaris Nora Achahbar een nieuwe commissie om vaart te maken in de compensatie van ouders die slachtoffer zijn geworden van het toeslagenschandaal. De obstakels voor een volledige compensatie zitten op meerdere plekken, waardoor ouders inmiddels ook wel van een 'herstelschandaal' spreken.
Op zeker drie plekken in de hersteloperatie voor gedupeerde ouders loopt de uitvoering vast. In de laatste voortgangsbrief die Achahbar stuurde staat waar de risico's op de loer liggen voor de snelheid.
Ouders die slachtoffer zijn geworden van het toeslagenschandaal, waarbij ze onterecht tot tienduizenden euro's moesten betalen aan de Belastingdienst, worden eerst getoetst. Bijna 69.000 mensen hebben zich hiervoor aangemeld. De overheid heeft 37.758 ouders erkend als gedupeerde. Zij krijgen in eerste instantie 30.000 euro.
Ouders die geen genoegen nemen met een afwijzing of met de 30.000 euro, kunnen een zogeheten integrale beoordeling krijgen. Een grote meerderheid kiest hiervoor. Dan wordt uitgerekend welk bedrag ouders onterecht hebben betaald, hoeveel rente ze zijn misgelopen en wat de standaard schadevergoeding is waarop ze recht hebben. Is dat bedrag hoger dan 30.000 euro, dan krijgen ouders het verschil erbij.
Achahbar meldde in oktober dat bijna 90 procent van de gedupeerde ouders door deze beoordeling heen is en geld heeft teruggekregen. In 2025 krijgt ook de laatste 10 procent van de slachtoffers deze compensatie, is de verwachting. Maar daarmee is de totale hersteloperatie nog niet ten einde.
Zo ligt er een stapel van 14.000 bezwaren van ouders. Tussen mei en augustus kwamen er zo'n 1.500 bezwaren bij. In diezelfde periode werden 1.250 bezwaren weer afgehandeld. Wel gaat het tempo van de afhandeling omhoog.
De meeste bezwaren gaan over de integrale beoordeling. Veel ouders begrijpen de berekening niet en dienen daarom bezwaar in, schrijft Achahbar. De staatssecretaris heeft een nieuwe opzet gemaakt die tot minder bezwaren moet leiden. Ook wil ze hier meer personeel voor inhuren.
Het vinden en houden van genoeg werknemers is voor het uitvoeringsteam dat verantwoordelijk is voor de hersteloperatie, de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), sowieso een uitdaging. Achahbar ziet dat ambtenaren het schip voortijdig verlaten. De uitvoeringsorganisatie komt nu zo'n tweehonderd fulltimers tekort.
Veel ouders willen hun dossier inzien. Ze willen zelf zien wat de overheid over hen heeft vastgelegd, waardoor zij als fraudeur werden bestempeld. Dit proces duurt veel te lang, zei een woordvoerder van Financiën eerder al tegen NU.nl.
De UHT is veel tijd kwijt aan het samenstellen van de stukken en het zwartlakken van passages. Vanaf afgelopen september heeft de organisatie laksoftware in gebruik genomen die het personeel hierbij moet helpen.
Ook is er nog de behandeling van vragen om aanvullende schadevergoedingen. Het gaat bijvoorbeeld om de kosten voor een andere kinderopvang of de misgelopen waardestijging van het huis dat verkocht is vanwege schulden. Wie met dit soort schade zit, kan bij verschillende loketten achteraan aansluiten in de wachtrij.
Een loket om bij aan te kloppen is de Commissie Werkelijke Schade (CWS), die wekelijks slechts vier tot vijf dossiers behandelt, ontdekte Follow the Money in een vertrouwelijk onderzoeksrapport van adviesbureau Berenschot. De CWS heeft in totaal 4.523 aanmeldingen binnengekregen. Er lagen eind augustus nog 3.749 dossiers te wachten.
Ouders kunnen ook kiezen om aanvullende te schade te verhalen bij de Stichting (Gelijk)waardig Herstel (SGH). Maar ook daar wil het niet vlotten.
De traagheid komt volgens medeoprichter Gerd van Atten doordat er vanuit het ministerie van Financiën steeds nieuwe vragen over details, bewijzen of werkprocessen komen. Hierover volgen dan weer talloze vergaderingen en analyses, die tot nog meer vertraging leiden. De stichting hoopt het aantal afgeronde schadeclaims snel op te schroeven naar enkele honderden per maand vanaf begin 2025.
Eind november opent het ministerie van Financiën een digitaal loket voor mensen die niet langs de stichting of de CWS willen. Hoeveel mensen in totaal compensatie willen voor aanvullende schade, is nog niet duidelijk.
Naar schatting komen er in totaal zo'n 40.000 gedupeerden op de radar van de hersteloperatie, van wie de helft recht heeft op meer dan 30.000 euro.
Van alle 69.000 aanmeldingen heeft de overheid er nu bijna 54.000 weggewerkt. Er liggen dus nog 15.000 aanmeldingen, waarvan er 7.000 in behandeling zijn. Naar verwachting wil een groot deel van de niet-gedupeerden onder hen ook een integrale beoordeling, laat een woordvoerder van Financiën weten.
"Hopelijk hebben we de integrale beoordelingen volgend jaar allemaal af", zegt hij. Voor de bezwaren, dossiers en aanvullende schade heeft de overheid de tijd tot eind 2027 waarschijnlijk nog hard nodig.
Source: Nu.nl economisch