is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
Vragen stellen aan ChatGPT kon al even, maar erg geschikt voor actuele vragen was de chatbot van OpenAI niet, omdat hij geen toegang had tot het wereldwijde web. Chatbots zijn immers getraind met grote hoeveelheden statische en verouderde informatie. Maar nu is er ChatGPT Search.
Door te klikken op een wereldbolletje doorzoekt ChatGPT het actuele internet. De consument krijgt na het stellen van zijn vraag geen plompverloren rijtje linkjes, maar een prettig opgeschreven verhaal, inclusief verwijzingen naar de bronnen.
Nieuw is dit idee niet. Perplexity en Arc Search doen iets vergelijkbaars, of eigenlijk nog beter dan OpenAI; met name Arc steekt veel tijd in het visueel fraai opdienen van de informatie.
Ondanks hun indrukwekkende prestaties zijn deze twee diensten er nog niet in geslaagd een groot marktaandeel van Google af te snoepen. Met het mateloos populaire ChatGPT zou dat weleens anders kunnen gaan lopen. Niet voor niets noemen analisten AI-diensten een bedreiging voor de zoekgigant, naast bijvoorbeeld TikTok, dat nu al voor veel mensen het startpunt voor zoekacties is.
En Google zelf? Die blijft nog achter. In Europa is Googles AI-aangedreven zoekdienst Overviews bijvoorbeeld nog altijd niet beschikbaar. Gemini, het ChatGPT-alternatief van Google, is dat wel. Wie de Google-app gebruikt, kan wisselen tussen de klassieke Google en Gemini.
Gemini geeft, in vergelijking met ChatGPT Search of Perplexity, een nogal onbevredigend resultaat. Weliswaar ook hier een keurig verhaaltje, maar zónder linkjes en mét compleet verzonnen details.
Zo zou ik zelf volgens Gemini een boek hebben geschreven met als titel Eindelijk volwassen, over de geschiedenis van Nu.nl. Onzin. Google zal zelf zeggen dat Gemini niet geschikt is voor het vinden van betrouwbare informatie, maar het is de vraag of de consument dat snapt.
Dat brengt ons op het fundamentele probleem van chatbots zoals ChatGPT. Al sinds de doorbraak waarschuwen experts voor de gevaren. Chatbots kunnen overtuigend teksten voortbrengen die plausibel lijken, maar niet waar hoeven te zijn. Het blijven immers taalmodellen die woordvoorspellingen doen.
Nu werken AI-zoekmachines natuurlijk iets anders, omdat ze méér zijn dan alleen een taalmodel. Ze zoeken immers ook op het wereldwijde web. Toch is ook dit geen garantie voor succes. Wie herinnert zich niet de tip van Google (met AI Overviews) om lijm op de pizza te doen?
Maar zelfs als ChatGPT’s zoekmachine wel consequent correcte informatie opdient, is dit een ‘rampzalige technologie voor toegang tot informatie’, zegt een van de felste critici, de Amerikaanse computerwetenschapper Emily Bender.
Het gevaar? De kant-en-klare antwoorden van de AI-zoekmachines – ‘vooral als ze in bewoordingen worden gesteld die zowel vriendelijk als gezaghebbend zijn’ – nodigen niet uit tot kritisch nadenken over de oorspronkelijke bronnen waar de informatie vandaan komt en hoe die bronnen zich tot elkaar verhouden binnen het informatielandschap.
We raken kortom verslaafd aan de gemakkelijke antwoorden en een wereld waar alles direct en zonder inspanning toegankelijk is. Hiermee gaat de ‘informatiegeletterdheid’ van nieuwsconsumenten nog verder omlaag, waarschuwt Bender.
Misschien is die ouderwetse zoekmachine met haar rare linkjes toch zo gek nog niet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns