Over dertien dagen zijn de Amerikaanse verkiezingen en de race is nog nooit spannend geweest. Als de opiniepeilingen de electorale aantrekkingskracht van Donald Trump onderschatten, zoals ze bij de verkiezingen in 2016 en 2020 deden, dan zal de uitslag in de loop van de avond lokale tijd duidelijk zijn. Als de opiniepeilingen Kamala Harris onderschatten, zoals ze twee jaar geleden de Democratische kandidaten onderschatten, dan moeten we ons schrap zetten.
Een herhaling van 6 januari 2021, toen Trump-aanhangers het Capitool bestormden in een poging Trump aan de macht te houden door te verhinderen dat de overwinning van president Joe Biden geformaliseerd zou worden met het tellen van de kiesmannen, ligt niet voor de hand. Biden zal in januari nog de opperbevelhebber van het leger zijn en zal ervoor zorgen dat het Capitool in januari een onneembare vesting is. Dat betekent niet dat er geen rellen zullen zijn.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De laatste keer dat de verkiezingen in de Verenigde Staten zo spannend verliepen, was in 2000 toen George W. Bush en Al Gore de presidentskandidaten waren. Het verschil tussen Bush en Gore in de staat Florida bedroeg slechts een paar honderd stemmen in het voordeel van Bush. Vanwege de nipte uitslag en een storing bij de stemmachines, werd in het kiesdistrict Miami Dade County besloten tot een handmatige hertelling van 10.750 stembiljetten die de stemmachines niet hadden kunnen verwerken.
Destijds reisden honderden luidruchtige Republikeinen, onder wie veel medewerkers van Congresleden, naar Florida om zich te verzetten tegen de hertelling van stembiljetten. Deze protesten zijn bekend geworden als de Brooks Brothers-rellen omdat de demonstranten zulke keurige pakken droegen. De hertelling in Miami Dade County werd uiteindelijk beëindigd door een controversiële uitspraak van het Amerikaanse Hooggerechtshof.
Als de verkiezingsuitslag dit jaar wordt betwist, zullen niet mannen in keurige pakken maar als de Proud Boys gewapend met hooivorkens naar de betwiste kiesdistricten in de verschillende staten afreizen. Zullen de gouverneurs van de staten dan de Nationale Garde inzetten of zal president Biden de Insurrection Act inroepen en het leger sturen om gewelddadige protesten te onderdrukken? Het inzetten van militairen in de staten zal worden gezien als tirannie.
Als de stemmen geteld zijn is er geen garantie dat de kandidaat met de meeste stemmen in een staat ook de kiesmannen van die staat krijgt. In allerlei plaatselijke en statelijke kiescommissies zitten Trump-fanaten die nog steeds geloven dat hij de rechtmatige president is en die niet van plan zijn om de verkiezingsuitslag te certificeren als Trump verliest. Ze kunnen de formele verkiezingsuitslag dwarsbomen of vertragen.
Op dit moment lopen er meer dan 165 rechtszaken die de uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen beogen te beïnvloeden. In dit recordaantal rechtszaken wordt betwist wie kan stemmen, hoe stembiljetten worden uitgebracht, welke stemmen tellen en hoe de winnaar wordt bepaald. Het is een voorproefje van de storm aan juridische zaken die de Verenigde Staten na de stembusgang op 5 november te wachten staat als er geen duidelijke winnaar is.
Trump is al begonnen om zoveel mogelijk onzekerheid te zaaien over de verkiezingsuitslag. Zo beweert hij dat hij alleen kan verliezen als de Democraten vals spelen en weigert hij toe te zeggen dat hij een vreedzame overdracht van de macht zal steunen. Elon Musk zinspeelt openlijk op een aanslag op Kamala Harris en verspreidt via X valse geruchten over verkiezingsfraude. Zo stevenen de Verenigde Staten af op de grootste politieke en constitutionele crisis sinds de Amerikaanse Burgeroorlog.
Als Trump de verkiezingen wint, zal hij de macht van het presidentschap ongecontroleerd kunnen uitoefenen. De rechterlijke macht is niet in staat gebleken om Trump als privépersoon te beteugelen, laat staan dat ze hem als president kunnen beteugelen. Het Congres is vier jaar geleden al niet in staat gebleken om Trump te beteugelen. En ook de bureaucratie zal niet in staat blijken om Trump te beteugelen omdat carrièrebureaucraten vervangen zullen worden door Trump-loyalisten.
Trump zegt dat hij het leger zal inzetten tegen politieke opponenten. Als op 6 november duidelijk is dat Trump de verkiezingen heeft gewonnen en Harris haar verlies heeft toegegeven, lijkt het alsof de democratie gered is. Maar in werkelijkheid zullen de Verenigde Staten dichter bij een dictatuur zijn dan ooit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns